Chia tay khi chưa đăng ký kết hôn: có phải ly hôn không?

Không đăng ký kết hôn thì không có thủ tục ly hôn

Trong trường hợp nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng nhưng không đăng ký kết hôn, pháp luật không công nhận quan hệ vợ chồng. Theo khoản 1 Điều 14 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, việc chung sống đó không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ giữa vợ và chồng. Vì vậy, khi chấm dứt việc chung sống, các bên không thực hiện thủ tục ly hôn tại Tòa án.

Trường hợp đã từng đăng ký kết hôn hợp pháp rồi mới chấm dứt quan hệ thì mới phát sinh yêu cầu ly hôn theo quy định chung. Còn nếu chỉ tổ chức đám cưới và sống chung từ năm 2022 nhưng chưa đăng ký kết hôn, thì về mặt pháp lý đây là quan hệ chung sống như vợ chồng, không phải hôn nhân hợp pháp.

Giải quyết việc nuôi con chung như thế nào

Quyền, nghĩa vụ đối với con trong trường hợp nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn được giải quyết theo Điều 15 Luật Hôn nhân và gia đình 2014. Con sinh ra vẫn được xác định theo quy định về quan hệ cha, mẹ, con; việc không đăng ký kết hôn không làm ảnh hưởng đến quyền của trẻ em.

Nếu hai bên không thống nhất được về người trực tiếp nuôi con, việc cấp dưỡng và quyền thăm nom, thì có thể yêu cầu Tòa án giải quyết theo quy định về quyền, nghĩa vụ của cha mẹ đối với con. Với trẻ 2 tuổi, việc giao con cho ai nuôi sẽ căn cứ vào quyền lợi mọi mặt của con, điều kiện chăm sóc, môi trường sống, thu nhập, thời gian chăm sóc và các yếu tố liên quan khác theo pháp luật hiện hành.

Người không trực tiếp nuôi con vẫn có nghĩa vụ cấp dưỡng và có quyền thăm nom con theo quy định. Nếu con chưa đủ tuổi để tự bày tỏ ý kiến thì Tòa án sẽ đánh giá toàn diện để bảo đảm lợi ích tốt nhất cho trẻ.

Chia tài sản mua trong thời gian sống chung

Quan hệ tài sản của nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn được giải quyết trước hết theo thỏa thuận giữa các bên, theo khoản 1 Điều 16 Luật Hôn nhân và gia đình 2014. Nếu không thỏa thuận được thì giải quyết theo quy định của Bộ luật Dân sự và các quy định khác có liên quan.

Nguyên tắc quan trọng là tài sản riêng của ai thì thuộc quyền sở hữu của người đó nếu chứng minh được nguồn gốc riêng. Đối với tài sản mua chung, góp tiền chung hoặc cùng tạo lập trong thời gian chung sống, cần xem xét chứng cứ về đóng góp, thỏa thuận, người đứng tên, nguồn tiền thanh toán và mục đích hình thành tài sản.

Khoản 2 Điều 16 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 còn yêu cầu việc giải quyết quan hệ tài sản phải bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của phụ nữ và con. Công việc nội trợ và công việc khác để duy trì đời sống chung cũng được coi như lao động có thu nhập khi xem xét chia tài sản.

Với đồ đạc trong nhà, cần chuẩn bị chứng cứ gì

Đồ đạc trong nhà như xe máy, tivi, máy giặt, bàn ghế, điện thoại, vàng, tiền tiết kiệm hoặc tài sản khác cần được phân loại theo nguồn gốc hình thành. Nếu có hóa đơn, chứng từ chuyển khoản, tin nhắn thỏa thuận, hoặc giấy tờ thể hiện một bên tự mua từ tiền riêng thì đây là chứng cứ quan trọng.

Nếu tài sản đứng tên một người nhưng được mua từ tiền chung hoặc từ công sức đóng góp chung thì vẫn có thể phát sinh tranh chấp về quyền sở hữu. Trong trường hợp tranh chấp, người yêu cầu chia tài sản cần chứng minh phần đóng góp của mình bằng tài liệu, người làm chứng hoặc các chứng cứ hợp pháp khác.

Nên làm gì khi muốn chấm dứt quan hệ chung sống

Trước hết, hai bên nên lập văn bản thỏa thuận về việc chấm dứt chung sống, nuôi con, cấp dưỡng và chia tài sản. Văn bản này nên ghi rõ ai nuôi con, mức cấp dưỡng, thời điểm giao nhận con, danh mục tài sản và cách phân chia từng tài sản cụ thể.

Nếu không tự thỏa thuận được, người có quyền lợi liên quan có thể nộp đơn yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp về con chung, cấp dưỡng và tài sản. Khi nộp đơn, cần kèm theo giấy khai sinh của con, giấy tờ nhân thân, chứng cứ về việc chung sống, chứng cứ về tài sản, thu nhập và chi phí chăm sóc con.

Kết luận

Với trường hợp chỉ tổ chức đám cưới và sống chung nhưng chưa đăng ký kết hôn, khi chia tay không làm thủ tục ly hôn. Việc cần giải quyết là quyền nuôi con, nghĩa vụ cấp dưỡng và phân chia tài sản theo quy định về nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn. Nếu có tranh chấp, Tòa án sẽ xem xét từng vấn đề riêng trên cơ sở chứng cứ và quyền lợi của con.

Nguồn tham khảo

• Luật Hôn nhân và gia đình 2014.
• Bộ luật Dân sự 2015.
• Nghị quyết 35/2000/NQ-QH10 của Quốc hội về việc thi hành Luật Hôn nhân và gia đình.
• Bản án, án lệ và hướng dẫn nghiệp vụ của Tòa án nhân dân tối cao về tranh chấp tài sản, con chung trong quan hệ chung sống như vợ chồng.
• Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật.