Làm giấy khai sinh cho con khi cha chưa cùng đi làm thủ tục

Giải đáp ngắn gọn

Người mẹ có quyền đăng ký khai sinh cho con dù chưa đăng ký kết hôn với người cha. Nếu người cha chưa cùng thực hiện thủ tục nhận con, giấy khai sinh vẫn được đăng ký trước với thông tin của người mẹ và các thông tin hộ tịch khác theo hồ sơ hợp lệ. Khi sau này có căn cứ chứng minh quan hệ cha con và thực hiện thủ tục nhận cha, con, phần thông tin về cha được bổ sung vào hộ tịch theo quy định.

Căn cứ pháp lý hiện hành

Theo khoản 1 Điều 15 Luật Hộ tịch 2014, trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày sinh, cha hoặc mẹ có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho con; nếu cha, mẹ không đăng ký thì ông, bà, người thân thích hoặc cá nhân, tổ chức đang nuôi dưỡng trẻ em thực hiện việc này. Theo khoản 1 Điều 16 Luật Hộ tịch 2014, người đi đăng ký khai sinh nộp tờ khai theo mẫu và giấy chứng sinh cho cơ quan đăng ký hộ tịch; nếu không có giấy chứng sinh thì nộp văn bản của người làm chứng hoặc giấy cam đoan về việc sinh.

Đối với việc nhận cha, mẹ, con, khoản 1 Điều 25 Luật Hộ tịch 2014 quy định người yêu cầu nộp tờ khai và chứng cứ chứng minh quan hệ cha con cho cơ quan đăng ký hộ tịch. Khoản 2 Điều 25 Luật Hộ tịch 2014 quy định khi đăng ký nhận cha, mẹ, con thì các bên phải có mặt; nếu việc nhận cha, mẹ, con không có tranh chấp và hồ sơ hợp lệ thì cơ quan hộ tịch giải quyết theo thời hạn luật định.

Về thẩm quyền, khoản 2 Điều 7 Nghị định 123/2015/NĐ-CP quy định việc đăng ký khai sinh thuộc thẩm quyền của Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của người cha hoặc người mẹ; việc đăng ký nhận cha, mẹ, con cũng thực hiện tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của người nhận hoặc người được nhận là cha, mẹ, con theo quy định của nghị định này.

Áp dụng vào trường hợp cụ thể

Với tình huống sinh con tại Hà Nội khi chưa đăng ký kết hôn, người mẹ vẫn làm giấy khai sinh cho con được ngay, không phụ thuộc vào việc người cha có đến hay không. Nếu chưa có hồ sơ nhận cha, con hoặc người cha không hợp tác, cơ quan hộ tịch vẫn giải quyết khai sinh cho trẻ theo quy định, bảo đảm quyền được khai sinh của trẻ em.

Việc ghi tên cha trên giấy khai sinh là một thủ tục khác với đăng ký khai sinh đơn thuần. Nếu người cha đã thừa nhận quan hệ huyết thống nhưng chưa đi làm thủ tục, người mẹ hoặc người cha vẫn cần thực hiện thủ tục nhận cha, con với chứng cứ chứng minh quan hệ cha con; chỉ khi thủ tục này được giải quyết thì thông tin về người cha mới được cập nhật đầy đủ vào hộ tịch của trẻ.

Trong thực tiễn, nếu hai bên cùng thống nhất, có thể thực hiện đồng thời thủ tục khai sinh và nhận cha, con tại cơ quan có thẩm quyền. Nếu đang mâu thuẫn và người cha chưa đến, phương án an toàn là đăng ký khai sinh trước để bảo đảm quyền nhân thân của trẻ, sau đó bổ sung quan hệ cha con khi đủ điều kiện pháp lý.

Hồ sơ thường cần chuẩn bị

• Tờ khai đăng ký khai sinh theo mẫu.
• Giấy chứng sinh hoặc giấy tờ thay thế theo quy định.
• Giấy tờ tùy thân của người đi đăng ký khai sinh.
• Giấy tờ chứng minh nơi cư trú để xác định thẩm quyền.
• Nếu làm thủ tục nhận cha, con: tờ khai nhận cha, con và chứng cứ chứng minh quan hệ cha con, như kết quả giám định ADN hoặc tài liệu hợp pháp khác.

Lưu ý thực tế

Trẻ em có quyền được khai sinh kịp thời, nên việc tranh chấp giữa cha và mẹ không được làm chậm đăng ký khai sinh của con. Cơ quan hộ tịch chỉ giải quyết ghi nhận quan hệ cha con khi hồ sơ đáp ứng điều kiện pháp luật và không có tranh chấp chưa được xử lý. Nếu người cha tiếp tục không hợp tác, việc bổ sung tên cha phải chờ đến khi có đầy đủ căn cứ pháp lý, đặc biệt là chứng cứ chứng minh quan hệ cha con.

Nếu cần xác lập quan hệ cha con trong trường hợp có tranh chấp hoặc không thể thống nhất thủ tục hộ tịch, việc yêu cầu Tòa án xác định cha cho con là hướng xử lý phù hợp theo quy định về hôn nhân và gia đình và tố tụng dân sự hiện hành.

Kết luận

Người mẹ hoàn toàn có thể làm giấy khai sinh cho con trước, dù người cha không đến làm thủ tục. Tên cha không nhất thiết phải được ghi ngay nếu thủ tục nhận cha, con chưa hoàn tất; việc bổ sung sẽ thực hiện sau khi có căn cứ và hồ sơ hợp lệ theo Luật Hộ tịch. Cách làm đúng là đăng ký khai sinh kịp thời cho trẻ, đồng thời chuẩn bị hồ sơ nhận cha, con khi hai bên hoặc người yêu cầu có đủ điều kiện pháp lý.

Nguồn tham khảo

• Luật Hộ tịch 2014.
• Nghị định 123/2015/NĐ-CP hướng dẫn Luật Hộ tịch.
• Văn bản hợp nhất và hướng dẫn nghiệp vụ hộ tịch của Bộ Tư pháp.
• Cổng thông tin điện tử/Cơ sở dữ liệu văn bản pháp luật về thủ tục đăng ký khai sinh và nhận cha, mẹ, con.