Ảnh chụp di chúc viết tay có dùng được khi bản gốc bị giữ?

Ảnh chụp di chúc có phải là di chúc hợp pháp không

Trong vụ việc thừa kế, cần tách bạch giữa di chúc và chứng cứ chứng minh sự tồn tại của di chúc. Ảnh chụp bản di chúc không thay thế bản gốc để mặc nhiên xác lập hiệu lực của di chúc, nhưng ảnh chụp có thể được dùng để chứng minh rằng di chúc đã được lập và thể hiện nội dung nhất định. Việc đánh giá sau cùng thuộc về Tòa án khi xem xét tổng thể chứng cứ.

Theo Điều 627 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc phải được lập thành văn bản, trừ trường hợp đặc biệt mới được lập di chúc miệng. Với di chúc bằng văn bản, hiệu lực phụ thuộc vào việc đáp ứng điều kiện của người lập di chúc, nội dung và hình thức theo quy định tại Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015. Vì vậy, một bản chụp chỉ có giá trị hỗ trợ chứng minh, còn hiệu lực của nội dung di chúc vẫn phải được xác minh theo luật.

Khi nào di chúc viết tay được coi là hợp pháp

Nếu bố bạn tự tay viết và ký vào di chúc, thì đây là dạng di chúc bằng văn bản không có người làm chứng. Theo Điều 631 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc phải ghi rõ ngày, tháng, năm lập; họ tên và nơi cư trú của người lập di chúc; họ tên người được hưởng di sản; di sản để lại và nơi có di sản; và nội dung khác nếu có. Nếu thiếu những thông tin cốt lõi này hoặc nội dung vi phạm điều cấm của luật, di chúc có thể không được công nhận.

Nếu bản di chúc được người khác viết hộ hoặc đánh máy, thì phải xem xét loại di chúc có người làm chứng theo quy định tại Điều 634 Bộ luật Dân sự 2015. Trường hợp này, việc chứng minh sẽ khó hơn nếu chỉ còn ảnh chụp mà không có bản gốc, nên lời khai người làm chứng và các dữ liệu liên quan càng quan trọng. Tòa án thường xem xét đồng thời chữ viết, chữ ký, hoàn cảnh lập di chúc và tính nhất quán của các chứng cứ khác.

Ảnh chụp, tin nhắn và lời khai người biết việc lập di chúc có giá trị gì

Trong tố tụng dân sự, chứng cứ bao gồm những gì có thật được giao nộp, xuất trình hoặc Tòa án thu thập theo trình tự luật định. Theo khoản 2 Điều 93 và khoản 1 Điều 94 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, tài liệu đọc được, nhìn được, dữ liệu điện tử và vật chứng đều có thể là nguồn chứng cứ nếu đáp ứng điều kiện hợp pháp. Do đó, ảnh chụp di chúc, ảnh chụp màn hình tin nhắn bố bạn gửi, và dữ liệu điện tử khác đều có thể được đưa ra để yêu cầu Tòa án làm rõ sự việc.

Ảnh chụp tin nhắn có giá trị khi chứng minh được nguồn gốc, thời điểm tạo lập và sự liên quan đến người gửi. Với dữ liệu điện tử, Điều 95 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 cho phép Tòa án xem xét giá trị chứng minh trên cơ sở cách thức tạo lập, lưu trữ, truyền gửi và tính toàn vẹn của dữ liệu. Lời khai của người biết việc lập di chúc cũng là nguồn thông tin quan trọng để đối chiếu với ảnh chụp và các tài liệu khác.

Bản gốc bị anh trai giữ thì xử lý thế nào

Nếu bản gốc di chúc đang do anh trai giữ và không xuất trình, người có quyền lợi liên quan có thể nêu rõ yêu cầu trong đơn khởi kiện hoặc yêu cầu độc lập về thừa kế. Tòa án có thẩm quyền thu thập, xác minh chứng cứ nếu đương sự không thể tự mình thu thập được. Trong trường hợp có dấu hiệu che giấu, không cung cấp hoặc làm mất bản gốc, Tòa án sẽ cân nhắc toàn bộ chứng cứ còn lại để đánh giá tính xác thực của di chúc.

Việc giữ bản gốc không đồng nghĩa với việc vô hiệu hóa ngay giá trị của bản di chúc đã được chụp lại. Tuy nhiên, nếu không chứng minh được bản chụp phản ánh đúng nội dung bản gốc, hoặc không chứng minh được chữ viết, chữ ký của bố bạn, thì yêu cầu công nhận di chúc sẽ gặp rủi ro. Vì vậy, cần khẩn trương thu thập và bảo toàn các chứng cứ gốc liên quan.

Những việc nên làm ngay để bảo vệ quyền thừa kế

• In toàn bộ ảnh chụp di chúc và ảnh chụp màn hình tin nhắn, lưu cả file gốc trên điện thoại hoặc thiết bị lưu trữ.
• Ghi lại thông tin người biết việc lập di chúc, thời điểm lập, nơi lập và ai đã nhìn thấy bản gốc.
• Yêu cầu người đang giữ giấy tờ xuất trình bản gốc bằng văn bản hoặc trong quá trình làm việc với Tòa án.
• Nếu khởi kiện, đề nghị Tòa án thu thập chứng cứ, xác minh chữ viết, chữ ký và trưng cầu giám định khi cần thiết.
• Nộp kèm tài liệu về quan hệ nhân thân, giấy chứng tử, giấy tờ nhà đất và các tài liệu liên quan đến di sản.

Kết luận pháp lý cho trường hợp nêu trên

Ảnh chụp di chúc, tin nhắn do bố bạn gửi và lời khai của người biết việc lập di chúc có thể được dùng làm chứng cứ để yêu cầu Tòa án làm rõ ý chí của người để lại di sản. Tuy nhiên, để Tòa án công nhận di chúc viết tay, vẫn phải chứng minh được di chúc đáp ứng điều kiện có hiệu lực theo Bộ luật Dân sự 2015, đồng thời chứng cứ điện tử phải bảo đảm tính xác thực và liên quan. Khi bản gốc bị giữ, hướng đi đúng là yêu cầu Tòa án thu thập, xác minh và đối chiếu toàn bộ chứng cứ thay vì chỉ dựa vào ảnh chụp đơn lẻ.

Nguồn tham khảo

• Bộ luật Dân sự 2015.
• Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
• Luật Giao dịch điện tử 2023.
• Nghị quyết 04/2016/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.
• Cổng thông tin điện tử của Bộ Tư pháp.
• Cơ sở dữ liệu văn bản pháp luật của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.