Điều 254 Luật Thương mại 2005: Dịch vụ giám định

Bản chất của dịch vụ giám định

Điều 254 đặt dịch vụ giám định trong đúng vị trí của nó: đây không phải hoạt động kiểm tra mang tính hành chính, mà là một dịch vụ thương mại do thương nhân thực hiện. Giá trị cốt lõi của giám định nằm ở việc xác định khách quan tình trạng thực tế của hàng hóa, kết quả cung ứng dịch vụ hoặc nội dung khác mà khách hàng cần làm rõ. Vì vậy, điều luật nhấn mạnh yếu tố chuyên môn, độc lập và tính phục vụ nhu cầu giao dịch.

Điểm cần nắm khi áp dụng

Để áp dụng Điều 254, phải có đủ ba yếu tố: chủ thể thực hiện là thương nhân; công việc được thực hiện nhằm xác định thực trạng một đối tượng cụ thể; và việc giám định phát sinh theo yêu cầu của khách hàng. Điều luật không tự động áp dụng cho mọi hoạt động kiểm tra, đo lường hay đánh giá nội bộ. Chỉ khi hoạt động đó được cung cấp như một dịch vụ thương mại thì mới đi vào phạm vi điều chỉnh của quy định này.

Người đọc cũng cần phân biệt giám định thương mại với giám định tư pháp, kiểm định chất lượng, hoặc nghiệm thu kỹ thuật. Giám định thương mại hướng đến việc cung cấp thông tin chuyên môn phục vụ giao dịch dân sự, thương mại; còn các cơ chế khác có thể phục vụ mục đích quản lý nhà nước, tố tụng hoặc an toàn kỹ thuật. Nhầm lẫn này thường dẫn đến việc đánh giá sai giá trị pháp lý của chứng thư giám định và sai chủ thể có thẩm quyền thực hiện.

Ý nghĩa thực tiễn

Quy định này là nền tảng để các bên xác lập niềm tin giao dịch, nhất là trong tranh chấp về số lượng, chất lượng, xuất xứ, tổn thất hoặc kết quả dịch vụ. Kết luận giám định không thay thế hoàn toàn việc chứng minh trong tranh chấp, nhưng thường là chứng cứ có giá trị quan trọng để đối chiếu nghĩa vụ, lỗi và thiệt hại. Vì vậy, Điều 254 có vai trò mở đầu cho cả một cơ chế pháp lý về giám định thương mại, không chỉ là một định nghĩa kỹ thuật.

Lưu ý khi vận dụng

Trong thực tiễn, điểm mấu chốt không nằm ở tên gọi của tài liệu mà nằm ở tư cách của tổ chức thực hiện, phạm vi công việc được yêu cầu và mục đích sử dụng kết quả giám định. Khi soạn thảo hợp đồng hoặc yêu cầu giám định, cần mô tả rõ đối tượng, tiêu chí đánh giá và mục đích giám định để tránh tranh cãi về phạm vi dịch vụ. Đây là điều khoản “mở cửa” cho toàn bộ chế định giám định thương mại, nên cách hiểu phải bám sát chức năng xác minh thực tế của nó, không nên mở rộng tùy tiện sang mọi hình thức kiểm tra kỹ thuật.