Điều 225 Luật Thương mại 2005: Xét hồ sơ dự thầu khi mở thầu

Trọng tâm của điều luật

Điều 225 xác định rõ ranh giới giữa kiểm tra tính hợp lệ và đánh giá nội dung của hồ sơ dự thầu. Ở thời điểm mở thầu, bên mời thầu không đi sâu chấm điểm hay so sánh năng lực, mà trước hết phải xác định hồ sơ có đáp ứng các điều kiện tối thiểu để được xem xét tiếp hay không.

Quy định này phản ánh nguyên tắc cơ bản của đấu thầu: mọi hồ sơ phải được tiếp nhận, mở và xem xét trên cùng một mặt bằng thời điểm. Khi việc kiểm tra hợp lệ được đặt lên trước, tính công khai và kỷ luật thủ tục được bảo đảm ngay từ khâu đầu vào.

Điều kiện để áp dụng

Điều luật được “kích hoạt” khi đến thời điểm mở thầu và bên mời thầu tiến hành xem xét hồ sơ dự thầu đã nộp đúng hạn. Chỉ những hồ sơ nộp trước thời điểm đóng thầu mới thuộc phạm vi xem xét theo điều này; hồ sơ nộp muộn không đi vào quy trình đánh giá hợp lệ.

Việc yêu cầu làm rõ chỉ đặt ra khi trong hồ sơ có nội dung chưa rõ nhưng chưa làm thay đổi bản chất của hồ sơ. Nếu nội dung cần giải thích thực chất là thiếu sót làm thay đổi điều kiện dự thầu, thì không thể xử lý bằng cơ chế làm rõ.

Điểm cần nắm khi áp dụng

Hợp lệ là ngưỡng cửa pháp lý, không phải kết quả đánh giá cuối cùng. Hồ sơ chỉ qua được bước này khi đáp ứng các yêu cầu hình thức và điều kiện tiên quyết theo hồ sơ mời thầu và pháp luật liên quan.

Làm rõ là công cụ hỗ trợ nhận diện đúng nội dung đã nộp, không phải cơ hội để bổ sung yếu tố mới làm thay đổi hồ sơ sau thời điểm đóng thầu. Đây là điểm dễ nhầm nhất trong thực tiễn, đặc biệt khi bên dự thầu muốn “chữa” hồ sơ thiếu hoặc chưa đạt.

Việc yêu cầu và giải thích phải lập thành văn bản nhằm tạo dấu vết kiểm tra, bảo đảm minh bạch và ngăn ngừa tranh chấp. Nếu không có văn bản, rất khó chứng minh nội dung đã được hỏi và đã được giải thích đúng phạm vi.

Lưu ý thực tiễn

Cơ quan mời thầu chỉ nên yêu cầu làm rõ những điểm mơ hồ, không rõ nghĩa, không nhất quán hoặc cần xác minh thêm từ chính hồ sơ đã nộp. Không được dùng cơ chế này để thay đổi giá dự thầu, thời gian thực hiện, bảo đảm dự thầu hoặc các yếu tố cốt lõi khác của hồ sơ.

Trong tranh chấp, sai sót thường nằm ở chỗ bên mời thầu vượt quá giới hạn “làm rõ” hoặc đánh giá hợp lệ một cách máy móc, bỏ qua tính chất cụ thể của từng hồ sơ. Vì vậy, khi áp dụng Điều 225, cần bám sát hồ sơ mời thầu, nguyên tắc bình đẳng giữa các nhà thầu và yêu cầu lưu vết đầy đủ mọi trao đổi.