Điều 19 Luật Thương mại 2005: Quyền của Chi nhánh
Bình luận Điều 19 Luật Thương mại 2005 về quyền của chi nhánh, phạm vi hoạt động, điều kiện áp dụng và các hiểu lầm thường gặp.
Điều 19. Quyền của Chi nhánh
1. Thuê trụ sở, thuê, mua các phương tiện, vật dụng cần thiết cho hoạt động của Chi nhánh.
2. Tuyển dụng lao động là người Việt Nam, người nước ngoài để làm việc tại Chi nhánh theo quy định của pháp luật Việt Nam.
3. Giao kết hợp đồng tại Việt Nam phù hợp với nội dung hoạt động được quy định trong giấy phép thành lập Chi nhánh và theo quy định của Luật này.
4. Mở tài khoản bằng đồng Việt Nam, bằng ngoại tệ tại ngân hàng được phép hoạt động tại Việt Nam.
5. Chuyển lợi nhuận ra nước ngoài theo quy định của pháp luật Việt Nam.
6. Có con dấu mang tên Chi nhánh theo quy định của pháp luật Việt Nam.
7. Thực hiện các hoạt động mua bán hàng hóa và các hoạt động thương mại khác phù hợp với giấy phép thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam và điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.
8. Các quyền khác theo quy định của pháp luật.
Phạm vi quyền của chi nhánh
Điều 19 cho thấy chi nhánh không phải là chủ thể kinh doanh độc lập hoàn toàn, mà là đơn vị phụ thuộc được trao một số quyền cần thiết để vận hành. Nhà làm luật thiết kế điều khoản này theo hướng “trao quyền để hoạt động”, nhưng đồng thời “giới hạn để kiểm soát” bằng giấy phép thành lập và pháp luật liên quan. Vì vậy, chi nhánh chỉ được làm những việc phục vụ trực tiếp cho chức năng đã được ghi nhận.
Điểm mấu chốt khi áp dụng
Ba nhóm quyền cần đặc biệt lưu ý là quyền tổ chức hoạt động, quyền giao kết hợp đồng và quyền kinh doanh trong phạm vi được phép. Việc thuê trụ sở, tuyển dụng lao động, mở tài khoản, có con dấu hay mua sắm phương tiện chỉ là công cụ hỗ trợ hoạt động; chúng không làm phát sinh tư cách pháp nhân riêng cho chi nhánh. Khi chi nhánh ký kết hợp đồng tại Việt Nam, nội dung hợp đồng phải phù hợp với nội dung hoạt động ghi trong giấy phép thành lập chi nhánh và tuân thủ Luật Thương mại 2005.
Điều kiện để quyền được kích hoạt
Các quyền tại Điều 19 chỉ được thực hiện khi chi nhánh đã được thành lập hợp pháp và có giấy phép hợp lệ. Đồng thời, từng giao dịch cụ thể phải nằm trong phạm vi ngành, nghề, nội dung hoạt động đã được cấp phép; vượt quá giới hạn này thì giao dịch không còn được bảo vệ bởi cơ chế của điều luật. Với hoạt động chuyển lợi nhuận ra nước ngoài, chi nhánh còn phải tuân thủ đầy đủ quy định quản lý ngoại hối và các nghĩa vụ tài chính tại Việt Nam.
Những nhầm lẫn thường gặp
Nhầm lẫn phổ biến là coi chi nhánh như một doanh nghiệp độc lập, tự do ký mọi loại hợp đồng và tự quyết mọi giao dịch. Trên thực tế, chi nhánh chỉ là đầu mối thực hiện chức năng của thương nhân, nên quyền ký kết và kinh doanh luôn bị ràng buộc bởi giấy phép và cơ chế ủy quyền nội bộ. Một nhầm lẫn khác là cho rằng có con dấu và tài khoản riêng đồng nghĩa với có tư cách pháp nhân riêng; điều này không đúng.
Lưu ý thực tiễn
Khi rà soát một giao dịch của chi nhánh, cần kiểm tra đồng thời ba yếu tố: chi nhánh đã được thành lập hợp lệ, giao dịch có nằm trong nội dung được phép, và người ký có đúng thẩm quyền hay không. Đây là điểm quyết định để đánh giá hiệu lực thực tế của hợp đồng và trách nhiệm phát sinh sau giao dịch. Trong tranh chấp, chi nhánh thường là nơi trực tiếp thực hiện, nhưng nghĩa vụ cuối cùng vẫn gắn với thương nhân/chủ thể thành lập chi nhánh theo quy định chung của pháp luật.