Điều 136 Luật Thương mại 2005: Bán, tặng hàng hóa, cung ứng dịch vụ tại hội chợ, triển lãm thương mại tại Việt Nam

Ý nghĩa của điều luật

Điều 136 thể hiện quan điểm quản lý rất rõ: hội chợ, triển lãm không chỉ là nơi giới thiệu hàng hóa mà còn là không gian phát sinh giao dịch mua bán, tặng cho và cung ứng dịch vụ. Nhà làm luật cho phép lưu thông hàng hóa ngay tại sự kiện để tạo thuận lợi thương mại, nhưng đồng thời giữ nguyên các lớp kiểm soát về hải quan, giấy phép và thuế. Vì vậy, điều luật này không tạo một cơ chế “ngoại lệ” khỏi pháp luật chuyên ngành, mà chỉ xác lập cơ chế giao dịch có điều kiện.

Điều kiện để áp dụng

Để được bán, tặng hoặc cung ứng dịch vụ tại hội chợ, triển lãm, trước hết hàng hóa hoặc dịch vụ đó phải là đối tượng đang được trưng bày, giới thiệu tại sự kiện. Nếu là hàng hóa nhập khẩu, nguyên tắc chung là phải đăng ký với hải quan; đây là điều kiện thủ tục gắn với việc đưa hàng vào Việt Nam và theo dõi dòng hàng trong sự kiện. Trường hợp hàng thuộc diện nhập khẩu phải có giấy phép, việc bán hoặc tặng chỉ được thực hiện sau khi có văn bản chấp thuận của cơ quan có thẩm quyền.

Phạm vi kiểm soát chuyên ngành

Khoản 3 nhấn mạnh rằng đối với hàng hóa thuộc diện nhập khẩu có quản lý chuyên ngành, việc bán hoặc tặng tại hội chợ vẫn phải tuân thủ đầy đủ các quy định quản lý chuyên ngành tương ứng. Nói cách khác, điều luật không làm mất đi yêu cầu về chất lượng, an toàn, kiểm dịch, điều kiện lưu hành hay các giấy tờ chuyên ngành khác nếu hàng hóa thuộc diện phải kiểm soát. Khi áp dụng, cần xác định đúng bản chất pháp lý của hàng hóa trước, rồi mới xem xét được có được bán, tặng ngay tại sự kiện hay không.

Nghĩa vụ tài chính không được bỏ qua

Khoản 4 khẳng định hàng hóa, dịch vụ được bán, tặng hoặc cung ứng tại hội chợ, triển lãm vẫn phải chịu thuế và các nghĩa vụ tài chính khác theo quy định pháp luật. Đây là điểm dễ bị hiểu sai trong thực tiễn, vì việc “tặng” hàng không đồng nghĩa với miễn thuế hoặc miễn nghĩa vụ khai báo. Nếu hàng hóa là hàng nhập khẩu hoặc thuộc diện phải kê khai tài chính, nghĩa vụ này phát sinh theo quy định tương ứng, независимо với mục đích khuyến mại hay quảng bá tại hội chợ.

Những hiểu nhầm thường gặp

Hiểu nhầm phổ biến là cho rằng hàng hóa đã được mang vào hội chợ để trưng bày thì được tự do bán, tặng mà không cần thủ tục gì thêm. Cách hiểu này không đúng, vì điều luật phân biệt rõ giữa hàng hóa thông thường, hàng nhập khẩu phải đăng ký hải quan và hàng phải có giấy phép. Một nhầm lẫn khác là coi hội chợ như nơi miễn toàn bộ nghĩa vụ thuế; thực tế, điều luật xác định ngược lại: mọi giao dịch phát sinh tại đây vẫn nằm trong khuôn khổ pháp luật tài chính, hải quan và chuyên ngành.

Lưu ý khi áp dụng thực tế

Khi xử lý một tình huống cụ thể, cần đi theo ba bước: xác định loại hàng hóa hoặc dịch vụ; kiểm tra có phải hàng nhập khẩu hoặc hàng thuộc diện quản lý chuyên ngành hay không; sau đó đối chiếu điều kiện đăng ký, chấp thuận và nghĩa vụ thuế. Với hàng hóa có giấy phép nhập khẩu, chỉ khi có văn bản chấp thuận của cơ quan có thẩm quyền mới được bán, tặng tại sự kiện. Đây là điều khoản mang tính “mở cửa có điều kiện”, nên hồ sơ pháp lý của hàng hóa luôn quan trọng hơn bản thân hoạt động trưng bày.