Điều 131 Luật Thương mại 2005: Quyền tổ chức, tham gia hội chợ, triển lãm thương mại

Ý nghĩa của quy định

Điều 131 đặt trọng tâm vào tính hợp pháp của chủ thể tham gia hơn là chỉ nhìn vào nhu cầu quảng bá hàng hóa, dịch vụ. Nhà làm luật cho phép thương nhân gắn với hoạt động kinh doanh được chủ động tiếp cận thị trường, nhưng vẫn kiểm soát chặt kênh tổ chức để bảo đảm trật tự thương mại và trách nhiệm pháp lý khi phát sinh tranh chấp.

Quy định này cũng phản ánh sự phân biệt giữa thực hiện hoạt động thương mại và đại diện liên hệ, xúc tiến. Vì vậy, không phải mọi đơn vị hiện diện tại Việt Nam đều có quyền tự mình đứng tên tổ chức hoặc tham gia hội chợ, triển lãm thương mại.

Điểm cần nắm khi áp dụng

1. Thương nhân và chi nhánh được quyền trực tiếp

Thương nhân Việt Nam, chi nhánh của thương nhân Việt Nam và chi nhánh của thương nhân nước ngoài tại Việt Nam đều có thể trực tiếp tổ chức hoặc tham gia hội chợ, triển lãm thương mại đối với hàng hóa, dịch vụ mà mình kinh doanh. Đây là quyền gắn với chức năng kinh doanh thực tế, nên chủ thể tham gia phải có liên hệ trực tiếp với ngành nghề, sản phẩm hoặc dịch vụ được giới thiệu.

Nếu không muốn tự thực hiện, các chủ thể này được thuê thương nhân kinh doanh dịch vụ hội chợ, triển lãm thương mại làm thay. Cách thiết kế này cho thấy pháp luật cho phép thuê dịch vụ tổ chức chuyên nghiệp nhưng không làm thay đổi trách nhiệm của thương nhân đối với nội dung, hàng hóa, dịch vụ được đưa ra thị trường.

2. Văn phòng đại diện không được trực tiếp tổ chức, tham gia

Văn phòng đại diện không phải là đầu mối kinh doanh độc lập, nên bị loại khỏi quyền trực tiếp tổ chức hoặc tham gia hội chợ, triển lãm thương mại. Đây là điểm mấu chốt thường bị hiểu sai trong thực tiễn, khi nhiều bên nhầm lẫn giữa chức năng xúc tiến thương mại và chức năng kinh doanh.

Chỉ khi được thương nhân ủy quyền, văn phòng đại diện mới được ký hợp đồng với thương nhân kinh doanh dịch vụ hội chợ, triển lãm thương mại để tổ chức, tham gia cho thương nhân mà mình đại diện. Như vậy, văn phòng đại diện chỉ là cầu nối thực hiện theo ủy quyền, không trở thành chủ thể kinh doanh của sự kiện.

3. Thương nhân nước ngoài bị giới hạn bởi cơ chế thuê dịch vụ tại Việt Nam

Thương nhân nước ngoài được trực tiếp tham gia hoặc thuê thương nhân kinh doanh dịch vụ hội chợ, triển lãm thương mại Việt Nam thay mặt mình tham gia tại Việt Nam. Tuy nhiên, nếu muốn tổ chức hội chợ, triển lãm thương mại tại Việt Nam thì bắt buộc phải thuê thương nhân kinh doanh dịch vụ hội chợ, triển lãm thương mại Việt Nam thực hiện.

Quy định này bảo đảm hoạt động tổ chức sự kiện trên lãnh thổ Việt Nam được đặt trong khuôn khổ quản lý nội địa, đồng thời yêu cầu thương nhân nước ngoài tuân thủ cơ chế đại diện thương mại phù hợp. Điểm cần lưu ý là quyền của thương nhân nước ngoài không đồng nghĩa với quyền tự mình đứng ra tổ chức theo mô hình độc lập trên lãnh thổ Việt Nam.

Điều kiện để áp dụng đúng

Muốn áp dụng Điều 131, trước hết phải xác định đúng tư cách pháp lý của chủ thể: thương nhân, chi nhánh hay văn phòng đại diện. Tiếp theo, phải kiểm tra mối liên hệ giữa hoạt động hội chợ, triển lãm với hàng hóa, dịch vụ đang kinh doanh hoặc với phạm vi ủy quyền hợp lệ. Cuối cùng, nếu có thuê dịch vụ hoặc ủy quyền, hợp đồng và phạm vi đại diện phải rõ ràng để xác định trách nhiệm trong tổ chức, tham gia và xử lý phát sinh.

Lỗi hiểu sai thường gặp

Nhầm lẫn phổ biến nhất là cho rằng văn phòng đại diện có thể tự đứng tên tổ chức sự kiện như một đơn vị kinh doanh độc lập. Cách hiểu này không phù hợp với chức năng pháp lý của văn phòng đại diện và dễ kéo theo rủi ro vô hiệu về chủ thể thực hiện giao dịch.

Một nhầm lẫn khác là cho rằng thương nhân nước ngoài chỉ cần có mặt tại Việt Nam là có thể tự tổ chức hội chợ, triển lãm. Thực tế, khi tổ chức tại Việt Nam, họ phải đi qua thương nhân kinh doanh dịch vụ hội chợ, triển lãm thương mại Việt Nam.

Lưu ý thực tiễn

Khi soạn thảo hợp đồng dịch vụ hội chợ, triển lãm thương mại, cần làm rõ bên đứng tên tổ chức, bên chịu trách nhiệm nội dung trưng bày, và bên xử lý thủ tục với cơ quan có thẩm quyền. Đây là điểm then chốt để tránh tranh chấp về thẩm quyền ký kết và trách nhiệm phát sinh từ hoạt động quảng bá, trưng bày.

Trong hồ sơ thực hiện, nên kiểm tra kỹ giấy ủy quyền, tư cách thương nhân, phạm vi hoạt động được phép và nội dung hàng hóa, dịch vụ được giới thiệu. Với Điều 131, sai từ khâu xác định chủ thể thường dẫn đến sai toàn bộ quy trình thực hiện sự kiện.