Điều 118 Luật Thương mại 2005: Quyền trưng bày, giới thiệu hàng hóa, dịch vụ

Ý nghĩa quản lý của điều luật

Điều 118 đặt ra cơ chế phân tầng rất rõ giữa các chủ thể có hiện diện thương mại tại Việt Nam và chủ thể chưa được phép hoạt động thương mại. Mục tiêu của quy định là bảo đảm quyền quảng bá, tiếp thị hàng hóa, dịch vụ vẫn được thực hiện linh hoạt nhưng không vượt quá phạm vi pháp lý của từng loại hình hiện diện. Đây cũng là cách kiểm soát hoạt động giới thiệu sản phẩm có yếu tố nước ngoài theo hướng minh bạch, có đầu mối chịu trách nhiệm.

Điểm cốt lõi khi áp dụng

Thương nhân Việt Nam, chi nhánh của thương nhân Việt Nam và chi nhánh của thương nhân nước ngoài tại Việt Nam được quyền trưng bày, giới thiệu hàng hóa, dịch vụ và tự lựa chọn hình thức thực hiện. Quyền này bao gồm cả việc tự tổ chức hoặc thuê đơn vị kinh doanh dịch vụ trưng bày, giới thiệu để thực hiện thay. Khi áp dụng, cần xác định đúng tư cách pháp lý của chủ thể, vì chỉ cần sai về chủ thể là cách thức tổ chức hoạt động sẽ khác hoàn toàn.

Văn phòng đại diện không phải là chủ thể kinh doanh độc lập, nên không được trực tiếp trưng bày, giới thiệu hàng hóa, dịch vụ của thương nhân được đại diện, trừ trường hợp thực hiện tại trụ sở của chính văn phòng đại diện. Nếu được thương nhân ủy quyền, văn phòng đại diện chỉ được ký hợp đồng với thương nhân kinh doanh dịch vụ trưng bày, giới thiệu để triển khai hoạt động thay mặt thương nhân. Điểm này cho thấy văn phòng đại diện chỉ làm chức năng hỗ trợ, không được biến thành đơn vị bán hàng hoặc quảng bá thương mại độc lập.

Thương nhân nước ngoài chưa được phép hoạt động thương mại tại Việt Nam muốn trưng bày, giới thiệu hàng hóa, dịch vụ phải thuê thương nhân Việt Nam kinh doanh dịch vụ trưng bày, giới thiệu thực hiện. Quy định này nhằm bảo đảm mọi hoạt động giới thiệu trên thị trường Việt Nam đều đi qua một chủ thể đủ điều kiện pháp lý trong nước. Đây là điều kiện bắt buộc, không phải lựa chọn tùy nghi.

Dễ nhầm nhất trong thực tế

Một nhầm lẫn phổ biến là cho rằng văn phòng đại diện có thể tự tổ chức mọi hoạt động giới thiệu sản phẩm nếu chỉ mang tính truyền thông. Thực tế, điều luật giới hạn rất chặt: văn phòng đại diện chỉ được làm trong phạm vi trụ sở hoặc theo ủy quyền để ký hợp đồng dịch vụ, chứ không được tự mình “chủ động kinh doanh” dưới hình thức trưng bày, giới thiệu. Cũng cần phân biệt giữa trưng bày, giới thiệu hàng hóa với hành vi chào bán, phân phối hoặc ký kết giao dịch thương mại, vì các hành vi sau thường vượt ra ngoài phạm vi cho phép.

Lưu ý áp dụng

Khi triển khai một chương trình trưng bày, giới thiệu, cần kiểm tra đồng thời ba yếu tố: tư cách chủ thể, phạm vi được phép và hình thức tổ chức. Nếu là văn phòng đại diện hoặc thương nhân nước ngoài chưa được phép hoạt động thương mại, hồ sơ ủy quyền và hợp đồng dịch vụ phải thể hiện rõ vai trò của bên được thuê. Trong thực tiễn, rủi ro lớn nhất không nằm ở việc “có được trưng bày hay không”, mà nằm ở việc tổ chức vượt thẩm quyền, dẫn đến giao dịch bị xem xét lại về tính hợp pháp.