Điều 85 Luật Sở hữu trí tuệ 2005: Đối tượng không được bảo hộ với danh nghĩa bí mật kinh doanh

Ý nghĩa của quy định

Điều 85 đặt ra ranh giới cho chế định bí mật kinh doanh: chỉ những thông tin bí mật có liên quan đến kinh doanh mới có thể được xem xét bảo hộ dưới danh nghĩa này. Quy định này phản ánh quan điểm lập pháp rằng pháp luật sở hữu trí tuệ không dùng để “đóng gói” mọi thông tin mật thành bí mật kinh doanh. Mục tiêu là bảo vệ lợi ích thương mại chính đáng, đồng thời giữ nguyên cơ chế bảo vệ riêng đối với các loại bí mật thuộc lĩnh vực nhân thân, quản lý nhà nước, quốc phòng, an ninh.

Trọng tâm khi áp dụng

Điểm then chốt của Điều 85 là yếu tố liên quan đến kinh doanh. Nếu một thông tin tuy có tính bí mật nhưng bản chất không phục vụ hoạt động kinh doanh, nó không đi vào phạm vi bảo hộ bí mật kinh doanh. Vì vậy, khi đánh giá một thông tin cụ thể, cần tách bạch giữa “thông tin mật” và “thông tin mật có giá trị, chức năng trong hoạt động kinh doanh”.

Các nhóm thông tin bị loại trừ

• Bí mật về nhân thân: gắn với đời tư, thân phận, tình trạng cá nhân, không phải đối tượng bảo hộ như bí mật kinh doanh.
• Bí mật về quản lý nhà nước: thuộc phạm vi quản trị công, không chuyển hóa thành bí mật kinh doanh chỉ vì được giữ kín.
• Bí mật về quốc phòng, an ninh: được bảo vệ theo cơ chế riêng, không đặt trong khuôn khổ quyền đối với bí mật kinh doanh.
• Thông tin bí mật khác không liên quan đến kinh doanh: đây là “điều khoản chặn” để loại trừ các dữ liệu mật ngoài mục đích thương mại.

Điều kiện để Điều 85 được kích hoạt

Điều luật này được áp dụng khi có yêu cầu xem xét một thông tin có được bảo hộ với danh nghĩa bí mật kinh doanh hay không. Khi đó, cơ quan áp dụng pháp luật phải kiểm tra trước tiên bản chất của thông tin, mục đích sử dụng và mối liên hệ với hoạt động kinh doanh. Chỉ cần rơi vào một trong các nhóm loại trừ nêu tại Điều 85 thì thông tin đó không thể dựa vào chế định bí mật kinh doanh để yêu cầu bảo hộ.

Nhầm lẫn thường gặp

Nhầm lẫn phổ biến là cho rằng bất kỳ thông tin nào được giữ kín cũng tự động là bí mật kinh doanh. Cách hiểu này không đúng, vì bảo hộ bí mật kinh doanh đòi hỏi không chỉ tính bí mật mà còn phải có liên hệ với kinh doanh và đáp ứng các điều kiện pháp luật chuyên ngành. Một nhầm lẫn khác là trộn lẫn bí mật nhà nước với bí mật kinh doanh; trên thực tế, hai nhóm này có chế độ pháp lý khác nhau, mục đích bảo vệ khác nhau và không thể thay thế cho nhau.

Lưu ý thực tiễn

Khi soạn thảo hợp đồng, xây dựng chính sách bảo mật hoặc xử lý tranh chấp, cần xác định ngay thông tin đang tranh luận có thuộc nhóm loại trừ của Điều 85 hay không. Nếu là bí mật nhân thân, bí mật quản lý nhà nước hoặc bí mật quốc phòng, an ninh, việc viện dẫn quy chế bí mật kinh doanh sẽ không phù hợp. Ngược lại, với dữ liệu kỹ thuật, công thức, danh sách khách hàng, chiến lược giá hay quy trình vận hành có giá trị thương mại, cần xem tiếp các điều kiện bảo hộ của bí mật kinh doanh, không dừng ở Điều 85.