Điều 213 Luật Sở hữu trí tuệ 2005: Hàng hóa giả mạo về sở hữu trí tuệ[371]
Bình luận ngắn gọn Điều 213 Luật Sở hữu trí tuệ: nhận diện hàng giả mạo nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý và sao chép lậu.
Điều 213. Hàng hóa giả mạo về sở hữu trí tuệ
1. Hàng hóa giả mạo về sở hữu trí tuệ theo quy định của Luật này bao gồm hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, hàng hóa giả mạo chỉ dẫn địa lý, hàng hóa sao chép lậu quy định tại các khoản 2, 3 và 4 Điều này.
2. Hàng hóa giả mạo nhãn hiệu là hàng hóa, bao bì của hàng hóa có gắn nhãn hiệu hoặc dấu hiệu hoặc tem, nhãn có chứa các dấu hiệu trùng hoặc tương tự đến mức khó phân biệt với nhãn hiệu đang được bảo hộ dùng cho chính mặt hàng đó mà không được phép của chủ sở hữu nhãn hiệu.
3. Hàng hóa giả mạo chỉ dẫn địa lý là hàng hóa, bao bì của hàng hóa có gắn dấu hiệu hoặc tem, nhãn có chứa các dấu hiệu trùng hoặc tương tự đến mức khó phân biệt với chỉ dẫn địa lý đang được bảo hộ dùng cho chính mặt hàng đó và việc gắn dấu hiệu này được thực hiện bởi tổ chức, cá nhân không có quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý theo quy định tại khoản 4 Điều 121 của Luật này hoặc theo pháp luật của nước xuất xứ của chỉ dẫn địa lý đó.
4. Hàng hóa sao chép lậu là bản sao được sản xuất mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả hoặc chủ sở hữu quyền liên quan.
Ý nghĩa của quy định
Điều 213 đặt ra tiêu chí nhận diện thống nhất đối với hàng hóa giả mạo về sở hữu trí tuệ, thay vì chỉ dựa vào cảm nhận thị trường hoặc cách gọi thông dụng như “hàng nhái”, “hàng fake”. Cách tiếp cận này nhằm bảo vệ đồng thời quyền của chủ sở hữu nhãn hiệu, chủ thể có quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý và chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan. Trong thực tiễn, đây là điều khoản nền để cơ quan có thẩm quyền xác định đúng đối tượng vi phạm trước khi áp dụng chế tài.
Điểm cần nắm khi áp dụng
Giả mạo nhãn hiệu không chỉ là việc gắn nhãn hiệu trùng hoàn toàn, mà còn bao gồm dấu hiệu, tem, nhãn tương tự đến mức khó phân biệt với nhãn hiệu đang được bảo hộ cho chính mặt hàng đó, nếu không được phép của chủ sở hữu nhãn hiệu. Giả mạo chỉ dẫn địa lý đòi hỏi đồng thời có dấu hiệu trùng hoặc tương tự đến mức khó phân biệt và việc sử dụng đó do người không có quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý thực hiện. Sao chép lậu là bản sao được sản xuất không có phép của chủ thể quyền tác giả hoặc quyền liên quan; yếu tố cốt lõi ở đây là hành vi sao chép trái phép, không phụ thuộc vào việc hàng hóa có “gắn nhãn” hay không.
Điều kiện để “kích hoạt” quy định
Muốn áp dụng Điều 213, trước hết phải xác định đối tượng được bảo hộ hợp pháp và phạm vi bảo hộ còn hiệu lực. Tiếp đó, phải chứng minh sự trùng hoặc tương tự đến mức khó phân biệt, hoặc chứng minh việc sản xuất bản sao không được phép của chủ thể quyền. Nếu thiếu yếu tố quyền được bảo hộ hoặc thiếu yếu tố “không được phép”, việc quy kết là hàng hóa giả mạo sẽ không vững.
Nhầm lẫn thường gặp
Không phải mọi hàng kém chất lượng đều là hàng giả mạo về sở hữu trí tuệ. Hàng hóa không đạt chuẩn kỹ thuật, không đúng công bố chất lượng hoặc vi phạm quy định ghi nhãn có thể thuộc nhóm vi phạm khác, nhưng chưa chắc rơi vào Điều 213. Ngược lại, hàng hóa có chất lượng tốt hơn hàng chính hãng vẫn có thể là hàng giả mạo nếu xâm phạm dấu hiệu được bảo hộ hoặc sao chép trái phép tác phẩm, bản ghi âm, bản ghi hình, chương trình phát sóng.
Lưu ý thực tiễn
Khi xử lý một vụ việc, không nên dừng ở việc so sánh bề ngoài của sản phẩm; cần kiểm tra tư cách chủ thể quyền, phạm vi bảo hộ, dấu hiệu sử dụng và kênh phân phối. Với chỉ dẫn địa lý, phải xem người sử dụng có quyền hợp pháp theo khoản 4 Điều 121 Luật Sở hữu trí tuệ hay theo pháp luật nước xuất xứ hay không. Cách đọc đúng Điều 213 là đọc cùng với các quy định về xác lập quyền, phạm vi bảo hộ và căn cứ xử lý vi phạm, vì điều này mới cho phép định danh đúng hành vi và chọn đúng chế tài.