Điều 167 Luật Sở hữu trí tuệ 2005: Nguyên tắc ưu tiên đối với đơn đăng ký bảo hộ
Bình luận Điều 167 Luật Sở hữu trí tuệ về quyền ưu tiên khi đăng ký bảo hộ giống cây trồng, điều kiện áp dụng và lưu ý thực tiễn.
Điều 167. Nguyên tắc ưu tiên đối với đơn đăng ký bảo hộ
1. Người đăng ký có quyền yêu cầu được hưởng quyền ưu tiên trong trường hợp đơn đăng ký bảo hộ được nộp trong thời hạn mười hai tháng kể từ ngày nộp đơn đăng ký bảo hộ cùng một giống cây trồng tại nước có ký kết với Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam thoả thuận về bảo hộ giống cây trồng. Ngày nộp đơn đầu tiên không tính vào thời hạn này.
2. Để được hưởng quyền ưu tiên, người đăng ký phải thể hiện yêu cầu được hưởng quyền ưu tiên trong đơn đăng ký bảo hộ. Trong thời hạn chậm nhất là ba tháng, kể từ ngày nộp đơn đăng ký, người đăng ký phải cung cấp bản sao các tài liệu về đơn đầu tiên được cơ quan có thẩm quyền xác nhận và các mẫu hoặc bằng chứng khác xác nhận giống cây trồng ở hai đơn là một và phải nộp lệ phí. Người đăng ký có quyền cung cấp thông tin, tài liệu hoặc vật liệu cần thiết cho cơ quan quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng thẩm định theo quy định tại Điều 176 và Điều 178 của Luật này trong thời hạn hai năm sau ngày kết thúc thời hạn hưởng quyền ưu tiên hoặc trong thời hạn thích hợp tuỳ thuộc vào loài của giống cây trồng trong đơn, sau khi đơn đầu tiên bị từ chối hoặc rút bỏ.
3. Đơn đăng ký bảo hộ được hưởng quyền ưu tiên thì ngày ưu tiên là ngày nộp đơn đầu tiên.
4. Trong thời hạn quy định tại khoản 1 Điều này, việc nộp một đơn khác hoặc công bố hoặc sử dụng giống cây trồng là đối tượng của đơn đầu tiên không bị coi là căn cứ để từ chối đơn đăng ký bảo hộ được hưởng quyền ưu tiên.
Ý nghĩa của cơ chế ưu tiên
Điều 167 thể hiện quan điểm bảo hộ theo nguyên tắc nộp đơn trước trong một thời hạn nhất định, nhằm tránh việc một giống cây trồng đã được nộp đơn ở nước ngoài bị bất lợi khi tiếp tục nộp tại Việt Nam. Cơ chế này giúp người nộp đơn có thời gian hoàn tất chiến lược đăng ký ở nhiều quốc gia mà không bị mất lợi thế do khoảng cách về thời gian nộp hồ sơ. Về bản chất, đây là quy định hỗ trợ thương mại hóa và quản trị tài sản trí tuệ một cách đồng bộ, không phải là một ngoại lệ rộng để hợp thức hóa mọi đơn nộp muộn.
Điều kiện để được hưởng quyền ưu tiên
Quyền ưu tiên chỉ được kích hoạt khi có đủ ba nhóm điều kiện cốt lõi: đơn tại Việt Nam được nộp trong thời hạn 12 tháng kể từ ngày nộp đơn đầu tiên; người đăng ký phải yêu cầu hưởng quyền ưu tiên ngay trong đơn; và phải nộp bản sao tài liệu của đơn đầu tiên, mẫu hoặc chứng cứ xác nhận hai đơn là cùng một giống cây trồng, kèm lệ phí trong thời hạn luật định. Nếu thiếu một trong các điều kiện này, đơn không được xử lý như đơn hưởng quyền ưu tiên. Vì vậy, đây là cơ chế có điều kiện, không phải quyền đương nhiên phát sinh từ việc đã nộp đơn ở nước ngoài.
Hệ quả pháp lý quan trọng
Khi được chấp nhận, ngày ưu tiên được tính là ngày nộp đơn đầu tiên. Điều này có giá trị trực tiếp trong việc đánh giá tính mới và thứ tự ưu tiên giữa các đơn liên quan, đặc biệt khi xuất hiện đơn nộp sau hoặc hành vi công bố, sử dụng trong khoảng thời gian ưu tiên. Quy định này bảo vệ người nộp đơn trước nguy cơ bị từ chối chỉ vì đã có hoạt động nộp đơn hoặc công bố phát sinh trong thời gian pháp luật cho phép.
Những hiểu nhầm thường gặp
Nhiều trường hợp cho rằng chỉ cần có đơn đầu tiên ở nước ngoài là tự động được ưu tiên tại Việt Nam; cách hiểu này không đúng vì luật yêu cầu phải tuyên bố yêu cầu ưu tiên và nộp chứng cứ trong thời hạn chặt chẽ. Cũng cần phân biệt giữa ngày ưu tiên và ngày nộp đơn tại Việt Nam: ngày ưu tiên chỉ có ý nghĩa pháp lý khi hồ sơ được công nhận đủ điều kiện hưởng ưu tiên. Một nhầm lẫn khác là xem mọi đơn ở mọi quốc gia đều tạo nền tảng ưu tiên; thực tế chỉ áp dụng với nước có thỏa thuận về bảo hộ giống cây trồng với Việt Nam.
Lưu ý khi áp dụng trong thực tiễn
Khi xử lý hồ sơ, cần kiểm tra chính xác mốc thời gian 12 tháng, tính từ ngày sau ngày nộp đơn đầu tiên, vì ngày nộp đầu tiên không tính vào thời hạn. Đồng thời, phải chuẩn bị sớm tài liệu chứng minh sự trùng khớp của giống cây trồng giữa hai đơn để tránh quá hạn ba tháng sau ngày nộp đơn tại Việt Nam. Với các hồ sơ có yếu tố quốc tế, sai sót thường nằm ở chứng cứ, hình thức xác nhận của cơ quan có thẩm quyền và việc không nộp yêu cầu ưu tiên ngay từ đầu; đây là những lỗi khiến quyền ưu tiên bị mất hoàn toàn.