Điều 192 Luật nhà ở 2023: [39] (được bãi bỏ)

Ý nghĩa của điều luật

Điều 192 thể hiện quan điểm xử lý nghiêm các hành vi tạo ra và đưa hàng giả ra thị trường vì chúng trực tiếp xâm hại quyền lợi người tiêu dùng, môi trường cạnh tranh và trật tự quản lý kinh tế. Trọng tâm của quy định không chỉ là ngăn chặn hành vi làm giả, mà còn kiểm soát khâu buôn bán, lưu thông hàng giả. Do đó, yếu tố then chốt là tác động thực tế của hành vi đối với thị trường, không chỉ là ý chí chủ quan của người thực hiện.

Điểm cần nắm khi áp dụng

Để truy cứu theo Điều 192, phải xác định rõ đối tượng là hàng giả theo tiêu chí pháp luật chuyên ngành hoặc theo cấu thành của tội danh. Không phải mọi hàng hóa kém chất lượng đều là hàng giả; hàng hóa chỉ sai sót kỹ thuật, vi phạm nhãn mác hoặc vi phạm quy chuẩn chưa đủ để tự động chuyển sang trách nhiệm hình sự. Việc đánh giá phải đặt trong tổng thể dấu hiệu về số lượng, giá trị, hậu quả, tình tiết tái phạm hoặc tình trạng đã bị xử phạt hành chính trước đó.

Điều luật này được thiết kế theo hướng “ngưỡng hóa” trách nhiệm hình sự, tức là chỉ xử lý hình sự khi hành vi đạt mức độ nguy hiểm nhất định. Vì vậy, người áp dụng phải kiểm tra đồng thời dấu hiệu định lượng và các điều kiện kèm theo, tránh suy diễn từ một hành vi đơn lẻ. Đây là điểm rất dễ nhầm trong thực tiễn kiểm tra, điều tra và tranh tụng.

Điều kiện để bị xử lý hình sự

Căn cứ khởi động trách nhiệm hình sự thường nằm ở giá trị hàng giả, tính chất hàng hóa, hậu quả xảy ra, hoặc việc người vi phạm đã từng bị xử phạt vi phạm hành chính hay đã có án tích liên quan mà còn vi phạm. Khi thuộc các trường hợp này, hành vi không còn là vi phạm quản lý thông thường mà chuyển sang mức độ nguy hiểm cho xã hội được luật hình sự điều chỉnh. Nói cách khác, Điều 192 không xử lý theo cảm tính về mức độ “gian dối”, mà theo các dấu hiệu pháp lý đã được định sẵn.

Những hiểu sai thường gặp

Một nhầm lẫn phổ biến là đồng nhất hàng giả với hàng kém chất lượng hoặc hàng không đạt chuẩn. Thực tế, nhiều trường hợp chỉ là vi phạm tiêu chuẩn, quy chuẩn, nhãn hàng hóa hoặc nghĩa vụ công bố, chưa đủ yếu tố của tội phạm. Một nhầm lẫn khác là chỉ người trực tiếp sản xuất mới bị xem xét; trên thực tế, hành vi buôn bán, tàng trữ để bán, hoặc tham gia vào chuỗi phân phối hàng giả cũng có thể bị xử lý nếu thỏa mãn dấu hiệu cấu thành.

Lưu ý khi áp dụng vào vụ việc cụ thể

Khi xem xét một tình huống cụ thể, cần tách bạch ba lớp vấn đề: hàng hóa có phải là hàng giả hay không, hành vi của người liên quan là sản xuất hay buôn bán, và đã đạt ngưỡng xử lý hình sự hay chưa. Chỉ khi cả ba lớp này được chứng minh rõ ràng thì mới có cơ sở áp dụng Điều 192. Với vụ việc phức tạp, việc giám định, chứng minh nguồn gốc hàng hóa và xác định dòng tiền, đường đi của hàng hóa là phần quyết định.

Lưu ý: Điều 192 hiện đã bị bãi bỏ theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự năm 2025; khi nghiên cứu vụ việc phát sinh sau thời điểm hiệu lực của văn bản sửa đổi, phải đối chiếu quy định thay thế đang có hiệu lực.