Điều 75 Luật Kinh doanh bất động sản 2023 (VBHN 2025): Khai thác hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản
Bình luận pháp lý Điều 75 Luật Kinh doanh bất động sản 2023 về khai thác hệ thống thông tin nhà ở và thị trường bất động sản.
Điều 75. Khai thác hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản
1. Việc khai thác và sử dụng thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản phải tuân thủ quy định của Luật này, pháp luật về tiếp cận thông tin và pháp luật có liên quan.
2. Việc khai thác thông tin trong cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản bao gồm các trường hợp sau đây:
a) Cơ quan, tổ chức, cá nhân được tiếp cận, khai thác thông tin được công bố, công khai của hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản;
b) Cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu chuyên ngành, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội được khai thác thông tin trong cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản thuộc phạm vi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình;
c) Việc khai thác thông tin trong cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản không thuộc quy định tại điểm a và điểm b khoản này thực hiện theo quy định của Chính phủ.
3. Chính phủ quy định chi tiết điểm a và điểm b khoản 2 Điều này.
Ý nghĩa điều luật
Điều 75 thể hiện quan điểm quản lý dữ liệu bất động sản theo hướng công khai nhưng có điều kiện. Nhà làm luật không coi thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản là dữ liệu tự do khai thác tuyệt đối, mà đặt nó trong khuôn khổ của Luật Kinh doanh bất động sản, pháp luật về tiếp cận thông tin và các quy định liên quan. Cách thiết kế này nhằm bảo đảm thị trường vận hành minh bạch, đồng thời giữ được trật tự quản lý dữ liệu chuyên ngành.
Trọng tâm cần nắm
Điểm mấu chốt của Điều 75 là việc khai thác dữ liệu được chia thành ba nhóm rõ ràng. Nhóm thứ nhất là thông tin đã được công bố, công khai thì cơ quan, tổ chức, cá nhân đều có thể tiếp cận theo đúng quy định. Nhóm thứ hai là thông tin nằm trong cơ sở dữ liệu chuyên ngành mà cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội được khai thác trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình. Nhóm thứ ba là các trường hợp ngoài hai nhóm này, phải chờ quy định chi tiết của Chính phủ.
Điều kiện để áp dụng
Điều luật chỉ “kích hoạt” khi chủ thể có nhu cầu khai thác thông tin trong hệ thống dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản. Khi đó, phải xác định trước ba yếu tố: loại thông tin cần khai thác, tư cách của chủ thể khai thác và căn cứ pháp lý cho phép truy cập. Nếu thông tin đã công bố công khai, cơ chế tiếp cận đơn giản hơn; nếu là dữ liệu nội bộ hoặc phục vụ nhiệm vụ quản lý nhà nước, phải xem xét đúng thẩm quyền và đúng phạm vi chức năng.
Những nhầm lẫn thường gặp
Một nhầm lẫn phổ biến là cho rằng mọi dữ liệu trong hệ thống đều mặc nhiên được khai thác như dữ liệu công khai. Thực tế, Điều 75 tách biệt rất rõ giữa thông tin công bố công khai và dữ liệu trong cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Một nhầm lẫn khác là coi quyền tiếp cận dữ liệu là quyền chung, không cần xét đến mục đích và thẩm quyền; trong khi với dữ liệu chuyên ngành, phạm vi khai thác luôn gắn với chức năng, nhiệm vụ của chủ thể. Cũng không thể tự suy rộng quyền khai thác ngoài các trường hợp luật đã nêu nếu chưa có quy định cụ thể của Chính phủ.
Lưu ý khi áp dụng thực tiễn
Khi giải quyết một tình huống cụ thể, cần ưu tiên kiểm tra nguồn dữ liệu là công khai hay không công khai, sau đó mới xác định cách thức khai thác phù hợp. Nếu là cơ quan nhà nước hoặc tổ chức được giao nhiệm vụ quản lý, việc khai thác phải bám sát thẩm quyền và mục tiêu công vụ, tránh sử dụng vượt phạm vi chức năng. Đối với tổ chức, cá nhân bên ngoài hệ thống quản lý, chỉ được tiếp cận trong giới hạn dữ liệu đã công bố hoặc theo cơ chế do Chính phủ quy định.
Về mặt thực tiễn, Điều 75 là nền tảng để thiết lập thị trường bất động sản minh bạch, hạn chế bất cân xứng thông tin và hỗ trợ quản lý nhà nước bằng dữ liệu. Giá trị của điều luật nằm ở việc tạo ra trật tự khai thác, không phải mở rộng truy cập vô điều kiện.