Điều 64 Luật Hôn nhân và gia đình 2014: Chia tài sản chung của vợ chồng đưa vào kinh doanh
Bình luận Điều 64 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 về chia tài sản chung của vợ chồng đưa vào kinh doanh, điều kiện áp dụng và lưu ý thực tiễn.
Điều 64. Chia tài sản chung của vợ chồng đưa vào kinh doanh
Vợ, chồng đang thực hiện hoạt động kinh doanh liên quan đến tài sản chung có quyền được nhận tài sản đó và phải thanh toán cho bên kia phần giá trị tài sản mà họ được hưởng, trừ trường hợp pháp luật về kinh doanh có quy định khác.
Trọng tâm của quy định
Điều 64 đặt ra cơ chế xử lý riêng đối với tài sản chung của vợ chồng đã được đưa vào hoạt động kinh doanh. Nhà làm luật không tách tài sản này ra để chia hiện vật theo cách thông thường, mà ưu tiên giao cho người đang trực tiếp kinh doanh tiếp tục sử dụng. Cách tiếp cận này nhằm tránh đứt gãy hoạt động kinh doanh, đồng thời bảo đảm người còn lại được nhận phần giá trị tương ứng.
Điều kiện để áp dụng
Quy định này chỉ phát huy khi tài sản đang là tài sản chung của vợ chồng và đã được đưa vào hoạt động kinh doanh thực tế. Cần xác định rõ tài sản nào thuộc khối chung, giá trị tài sản tại thời điểm giải quyết và vai trò của tài sản đó đối với hoạt động kinh doanh. Nếu pháp luật chuyên ngành về kinh doanh có cơ chế riêng thì phải ưu tiên áp dụng quy định chuyên ngành đó.
Ý nghĩa thực tiễn
Điểm đáng chú ý là Điều 64 không trao cho một bên quyền “chiếm” tài sản chung, mà chỉ cho phép nhận tài sản để tiếp tục kinh doanh trên cơ sở phải thanh toán phần giá trị cho bên kia. Vì vậy, khi tranh chấp phát sinh, trọng tâm thường nằm ở việc định giá tài sản, xác định công sức quản lý, và phương thức thanh toán phần chênh lệch. Đây là cơ sở để vừa bảo toàn giá trị tài sản vừa bảo vệ quyền lợi của mỗi bên.
Những hiểu lầm thường gặp
Không ít trường hợp cho rằng tài sản đã đưa vào kinh doanh thì mặc nhiên thuộc về người trực tiếp quản lý. Cách hiểu này không đúng, vì quyền sở hữu chung vẫn được tôn trọng cho đến khi có căn cứ chia theo luật. Cũng cần phân biệt giữa quyền được nhận tài sản để tiếp tục kinh doanh và quyền sở hữu toàn bộ tài sản; hai khái niệm này không đồng nhất.
Lưu ý khi áp dụng
Trong thực tiễn, việc định giá tài sản và xác định thời điểm định giá thường quyết định kết quả tranh chấp. Nếu tài sản đang gắn với doanh nghiệp, hộ kinh doanh, hoặc ngành nghề kinh doanh có điều kiện, cần rà soát thêm quy định chuyên ngành để tránh áp dụng máy móc. Trường hợp không thể thanh toán phần giá trị cho bên còn lại, việc chia tài sản sẽ phải được giải quyết theo phương án phù hợp khác nhưng vẫn phải bảo đảm nguyên tắc công bằng về tài sản.