Điều 66 Luật Doanh nghiệp 2020: Tiền lương, thù lao, thưởng và lợi ích khác của Chủ tịch Hội đồng thành viên, Giám đốc, Tổng giám đốc và người quản lý khác

1. Mục đích và ý nghĩa cốt lõi của Điều 66

Điều 66 tập trung điều chỉnh chế độ đãi ngộ tài chính đối với Chủ tịch Hội đồng thành viên, Giám đốc, Tổng giám đốc và người quản lý khác trong công ty trách nhiệm hữu hạn. Quy định này nhằm gắn quyền lợi của nhóm quản lý với kết quả và hiệu quả kinh doanh, khuyến khích họ tối ưu hóa hoạt động của doanh nghiệp. Đồng thời, việc buộc hạch toán và thể hiện thành mục riêng trên báo cáo tài chính tăng tính minh bạch, giúp thành viên, chủ sở hữu và cơ quan quản lý dễ dàng giám sát.

2. Nguyên tắc trả lương: gắn với kết quả, hiệu quả kinh doanh

Trọng tâm của khoản 1 là nguyên tắc: công ty trả lương, thù lao, thưởng và lợi ích khác cho người quản lý theo kết quả và hiệu quả kinh doanh. Điều này định hướng doanh nghiệp xây dựng cơ chế trả lương dựa trên các chỉ số đo lường hiệu suất (KPIs, lợi nhuận, doanh thu, tỷ suất sinh lời…) thay vì trả lương cố định tách rời khỏi tình hình sản xuất kinh doanh. Quy định này cũng làm rõ: đây là quan hệ nội bộ giữa công ty và người quản lý, không phải quan hệ tiền lương lao động thông thường theo Bộ luật Lao động.

3. Hạch toán chi phí và yêu cầu tuân thủ pháp luật thuế

Theo khoản 2, các khoản lương, thù lao, thưởng, lợi ích khác của người quản lý được tính vào chi phí kinh doanh nhưng phải phù hợp quy định của pháp luật thuế thu nhập doanh nghiệp và pháp luật có liên quan. Điều này có nghĩa, doanh nghiệp không được tùy tiện nâng khống, chi vượt mức, hoặc chi không đủ căn cứ mà vẫn yêu cầu được tính vào chi phí được trừ. Kế toán cần có hợp đồng, nghị quyết, quyết định nội bộ, bảng tính lương, chứng từ chi trả đầy đủ để đáp ứng yêu cầu kiểm tra, thanh tra thuế.

4. Yêu cầu minh bạch trên báo cáo tài chính

Khoản 2 yêu cầu khoản đãi ngộ người quản lý phải được thể hiện thành mục riêng trong báo cáo tài chính hằng năm của công ty. Đây là cơ chế công khai hóa chi phí quản lý cấp cao, giúp thành viên, chủ sở hữu đánh giá mức độ hợp lý giữa chi phí dành cho người quản lý và hiệu quả hoạt động. Yêu cầu này cũng hỗ trợ việc kiểm soát xung đột lợi ích, ngăn ngừa tình trạng nhóm quản lý tự chi trả mức lương, thưởng bất hợp lý nhưng giấu trong các khoản chi chung.

5. Một số nhầm lẫn và lưu ý khi áp dụng

5.1. Phân biệt với tiền lương người lao động thông thường

Một nhầm lẫn phổ biến là coi chế độ lương, thưởng của Giám đốc, Tổng giám đốc như người lao động thông thường. Điều 66 điều chỉnh người quản lý công ty, được bổ nhiệm theo quyết định của chủ sở hữu, Hội đồng thành viên, nên cơ chế xác lập quyền lợi chịu chi phối nhiều bởi Điều lệ, nghị quyết công ty. Quyền lợi của họ vừa mang tính thù lao quản lý, vừa mang yếu tố lợi ích gắn với kết quả kinh doanh, khác với tiền lương thuần túy theo quan hệ hợp đồng lao động.

5.2. Không phải mọi khoản chi đều được tự động tính vào chi phí hợp lý

Một cách hiểu sai khác là: cứ chi trả cho người quản lý thì mặc nhiên được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp. Thực tế, doanh nghiệp phải tuân thủ các điều kiện về chi phí theo luật thuế: chi có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp; liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh; mức chi phù hợp; có căn cứ nội bộ (điều lệ, nghị quyết, hợp đồng…). Nếu không đáp ứng, cơ quan thuế có thể loại khỏi chi phí được trừ.

5.3. Lưu ý về nội quy nội bộ và Điều lệ công ty

Để áp dụng hiệu quả Điều 66, công ty nên quy định rõ trong Điều lệ hoặc quy chế nội bộ về: nguyên tắc xác định tiền lương, thù lao, thưởng; tiêu chí gắn với kết quả kinh doanh; thẩm quyền quyết định và quy trình phê duyệt. Việc này giúp giảm tranh chấp nội bộ về chế độ đãi ngộ, đồng thời tạo căn cứ rõ ràng khi kiểm toán, thanh tra thuế, hoặc khi thành viên yêu cầu giải trình.