Điều 55 Luật Doanh nghiệp 2020: Hội đồng thành viên
Bình luận Điều 55 Luật Doanh nghiệp 2020 về thẩm quyền, vai trò và lưu ý áp dụng của Hội đồng thành viên trong công ty TNHH.
Điều 55. Hội đồng thành viên
1. Hội đồng thành viên là cơ quan quyết định cao nhất của công ty, bao gồm tất cả thành viên công ty là cá nhân và người đại diện theo ủy quyền của thành viên công ty là tổ chức. Điều lệ công ty quy định kỳ họp Hội đồng thành viên, nhưng ít nhất mỗi năm phải họp một lần.
2. Hội đồng thành viên có quyền và nghĩa vụ sau đây:
a) Quyết định chiến lược phát triển và kế hoạch kinh doanh hằng năm của công ty;
b) Quyết định tăng hoặc giảm vốn điều lệ, quyết định thời điểm và phương thức huy động thêm vốn; quyết định phát hành trái phiếu;
c) Quyết định dự án đầu tư phát triển của công ty; giải pháp phát triển thị trường, tiếp thị và chuyển giao công nghệ;
d) Thông qua hợp đồng vay, cho vay, bán tài sản và hợp đồng khác do Điều lệ công ty quy định có giá trị từ 50% tổng giá trị tài sản trở lên được ghi trong báo cáo tài chính tại thời điểm công bố gần nhất của công ty hoặc một tỷ lệ hoặc giá trị khác nhỏ hơn quy định tại Điều lệ công ty;
đ) Bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch Hội đồng thành viên; quyết định bổ nhiệm, miễn nhiệm, bãi nhiệm, ký và chấm dứt hợp đồng đối với Giám đốc hoặc Tổng giám đốc, Kế toán trưởng, Kiểm soát viên và người quản lý khác quy định tại Điều lệ công ty;
e) Quyết định mức lương, thù lao, thưởng và lợi ích khác đối với Chủ tịch Hội đồng thành viên, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc, Kế toán trưởng và người quản lý khác quy định tại Điều lệ công ty;
g) Thông qua báo cáo tài chính hằng năm, phương án sử dụng và phân chia lợi nhuận hoặc phương án xử lý lỗ của công ty;
h) Quyết định cơ cấu tổ chức quản lý công ty;
i) Quyết định thành lập công ty con, chi nhánh, văn phòng đại diện;
k) Sửa đổi, bổ sung Điều lệ công ty;
l) Quyết định tổ chức lại công ty;
m) Quyết định giải thể hoặc yêu cầu phá sản công ty;
n) Quyền và nghĩa vụ khác theo quy định của Luật này và Điều lệ công ty.
Ý nghĩa của quy định
Điều 55 thiết kế Hội đồng thành viên như trung tâm quyền lực nội bộ của công ty trách nhiệm hữu hạn, nhằm bảo đảm các quyết định cốt lõi được thông qua theo cơ chế tập thể, thay vì phụ thuộc vào cá nhân quản lý điều hành. Cách thiết kế này phản ánh đặc trưng của loại hình công ty có tính “đóng”, nơi quyền sở hữu, quyền quản trị và trách nhiệm giữa các thành viên cần được cân bằng chặt chẽ.
Về mặt thực tiễn, quy định này là nền tảng để xác định quyết định nào thuộc thẩm quyền của cơ quan chủ sở hữu, quyết định nào thuộc quyền của Giám đốc hoặc Tổng giám đốc. Khi xảy ra tranh chấp nội bộ, Điều 55 thường là điểm xuất phát để kiểm tra tính hợp lệ của nghị quyết, quyết định, cũng như trách nhiệm của người ký kết giao dịch vượt thẩm quyền.
Phạm vi thẩm quyền cần nắm
Thẩm quyền của Hội đồng thành viên bao trùm ba nhóm vấn đề chính: định hướng phát triển, quyết định cấu trúc vốn và kiểm soát bộ máy quản trị. Nhóm thứ nhất gồm chiến lược, kế hoạch kinh doanh, đầu tư, thị trường và công nghệ; nhóm thứ hai gồm tăng giảm vốn điều lệ, huy động vốn, phát hành trái phiếu; nhóm thứ ba gồm nhân sự chủ chốt, tổ chức quản lý, sửa đổi Điều lệ, tổ chức lại, giải thể hoặc yêu cầu phá sản.
Đáng chú ý, khoản 1 Điều 55 khẳng định Hội đồng thành viên còn quyết định các vấn đề khác theo Luật và Điều lệ công ty. Điều này cho phép Điều lệ mở rộng, nhưng không được làm trái khung pháp luật bắt buộc. Trong thực tiễn, nhiều tranh chấp phát sinh do Điều lệ quy định chưa rõ việc nào phải trình Hội đồng thành viên, dẫn tới mâu thuẫn giữa quản trị tập thể và điều hành hằng ngày.
Điều kiện để áp dụng đúng
Để áp dụng đúng Điều 55, trước hết phải xác định đúng chủ thể của công ty trách nhiệm hữu hạn và thành phần Hội đồng thành viên. Với thành viên là tổ chức, người tham gia biểu quyết là người đại diện theo ủy quyền; đây là điểm quan trọng vì tính hợp lệ của cuộc họp và nghị quyết phụ thuộc vào tư cách tham dự, biểu quyết của đúng người có thẩm quyền.
Tiếp theo, cần đối chiếu đúng ngưỡng giá trị giao dịch tại điểm d khoản 2 Điều 55 Luật Doanh nghiệp 2020. Khi hợp đồng vay, cho vay, bán tài sản hoặc hợp đồng khác do Điều lệ quy định đạt từ 50% tổng giá trị tài sản trở lên theo báo cáo tài chính gần nhất, thẩm quyền phê duyệt chuyển sang Hội đồng thành viên, trừ khi Điều lệ đặt ra ngưỡng thấp hơn. Đây là cơ chế kiểm soát rủi ro tài sản của công ty, không phải thủ tục hình thức.
Những hiểu nhầm thường gặp
Một nhầm lẫn phổ biến là cho rằng Giám đốc hoặc Tổng giám đốc có thể tự quyết mọi giao dịch kinh doanh nếu việc đó phục vụ hoạt động thường ngày. Điều 55 cho thấy điều hành thường xuyên không đồng nghĩa với quyền định đoạt các vấn đề chiến lược, nhân sự cấp cao hay giao dịch có giá trị lớn.
Nhầm lẫn thứ hai là xem nghị quyết của Hội đồng thành viên chỉ mang tính nội bộ, không ảnh hưởng đến hiệu lực giao dịch bên ngoài. Trên thực tế, nếu giao dịch thuộc thẩm quyền phải được phê duyệt nhưng không có quyết định hợp lệ, doanh nghiệp sẽ đối mặt với rủi ro vô hiệu, trách nhiệm cá nhân của người ký và tranh chấp giữa các thành viên.
Lưu ý khi áp dụng
Khi kiểm tra một quyết định của công ty, cần đọc đồng thời Điều 55, Điều lệ công ty và các quy định về họp, biểu quyết, thông qua nghị quyết trong Luật Doanh nghiệp 2020. Chỉ khi xác định đúng thẩm quyền, đúng tỷ lệ và đúng trình tự họp thì nghị quyết của Hội đồng thành viên mới có giá trị an toàn về pháp lý.
Trong thực tiễn soạn thảo Điều lệ, nên quy định rõ ngưỡng tài sản, danh mục giao dịch phải trình Hội đồng thành viên và phạm vi ủy quyền cho người quản lý. Việc quy định càng rõ thì càng giảm rủi ro vượt thẩm quyền, đặc biệt ở doanh nghiệp có nhiều thành viên hoặc hoạt động đầu tư, tài chính phức tạp.