Điều 38 Luật Doanh nghiệp 2020: Những điều cấm trong đặt tên doanh nghiệp

Giới hạn đặt tên để bảo đảm tính phân biệt và trật tự đăng ký

Điều 38 gắn chặt với cơ chế về tên trùng, tên gây nhầm lẫn được giải thích chi tiết tại Điều 41 Luật Doanh nghiệp 2020. Trọng tâm là bảo đảm mỗi doanh nghiệp có tên đủ khác biệt, tránh xung đột trong giao dịch, hồ sơ, và nhận diện trên thị trường. Khi thẩm tra hồ sơ, cơ quan đăng ký kinh doanh sẽ đối chiếu tên đề nghị với cơ sở dữ liệu doanh nghiệp; nếu thuộc trường hợp trùng hoặc gây nhầm lẫn theo Điều 41, tên này bị cấm và hồ sơ sẽ không được chấp thuận cho đến khi doanh nghiệp sửa tên.

Bảo vệ uy tín cơ quan, tổ chức và tránh gây hiểu lầm về tính chất pháp lý

Quy định cấm sử dụng tên cơ quan nhà nước, lực lượng vũ trang, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị – xã hội… làm toàn bộ hoặc một phần tên riêng doanh nghiệp nhằm ngăn chặn việc doanh nghiệp tạo ấn tượng về sự “thuộc”, “trực thuộc” hoặc “bảo trợ” chính thức. Việc này bảo vệ uy tín, hình ảnh của cơ quan, tổ chức, đồng thời giảm nguy cơ người dân, đối tác nhầm lẫn doanh nghiệp là đơn vị công lập hoặc được bảo đảm đặc biệt về pháp lý. Tuy nhiên, điều luật vẫn mở cơ chế ngoại lệ: nếu có sự chấp thuận rõ ràng bằng văn bản của cơ quan, đơn vị, tổ chức liên quan, doanh nghiệp được phép sử dụng tên đó, thường gặp trong các mô hình doanh nghiệp do tổ chức chính trị – xã hội làm chủ sở hữu hoặc bảo trợ.

Giữ gìn truyền thống, đạo đức và thuần phong mỹ tục trong tên doanh nghiệp

Việc cấm sử dụng từ ngữ, ký hiệu vi phạm truyền thống lịch sử, văn hóa, đạo đức, thuần phong mỹ tục thể hiện yêu cầu tên doanh nghiệp không chỉ mang tính phân biệt mà còn phải phù hợp với chuẩn mực xã hội. Cấu thành áp dụng ở đây là nội dung tên có yếu tố xúc phạm anh hùng dân tộc, bôi nhọ giá trị lịch sử, dùng từ tục tĩu, phản cảm, kích động bạo lực, kỳ thị… Khi đăng ký, cơ quan có thẩm quyền sẽ sàng lọc các dấu hiệu rõ ràng; trường hợp tên đã được cấp mà sau này bị phát hiện vi phạm, doanh nghiệp có nguy cơ bị yêu cầu đổi tên và xử lý theo quy định pháp luật liên quan.

Những hiểu sai thường gặp khi áp dụng Điều 38

Một nhầm lẫn phổ biến là cho rằng chỉ cần khác biệt về một ký tự hoặc thêm dấu câu là không bị coi là tên gây nhầm lẫn; trong khi Điều 41 có các tiêu chí cụ thể về việc thêm, bớt ký tự, ký hiệu không đủ để loại trừ nhầm lẫn. Một nhầm lẫn khác là sử dụng từ viết tắt, tên thương mại, logo gắn với tên cơ quan, tổ chức mà không xin chấp thuận, cho rằng “không trùng nguyên văn nên không phạm luật”. Thực tế, nếu phần tên riêng vẫn thể hiện rõ tên cơ quan, tổ chức thì vẫn thuộc phạm vi cấm theo khoản 2 Điều 38, dù là dạng viết tắt hoặc phiên âm.

Lưu ý thực tiễn khi đặt và đăng ký tên doanh nghiệp

Khi lựa chọn tên, cần tra cứu kỹ cơ sở dữ liệu đăng ký kinh doanh để đánh giá nguy cơ tên trùng hoặc gây nhầm lẫn dựa trên tiêu chí tại Điều 41 Luật Doanh nghiệp 2020, không chỉ dựa vào cảm quan. Nếu có nhu cầu sử dụng tên cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp phải chuẩn bị sẵn văn bản chấp thuận để nộp kèm hồ sơ, tránh tình trạng bị từ chối nhiều lần gây chậm trễ kinh doanh. Đối với yếu tố thuần phong mỹ tục, nên ưu tiên tên mang tính trung tính, tích cực, tránh lối đặt tên gây sốc, gây chú ý thái quá vì rủi ro bị đánh giá là vi phạm chuẩn mực văn hóa và buộc phải đổi tên sau này.