Điều 218 Luật Doanh nghiệp 2020: Quy định chuyển tiếp

Ý nghĩa của quy định chuyển tiếp

Điều 218 không đặt ra quy tắc quản trị mới, mà giải quyết độ vênh giữa pháp luật cũ và pháp luật mới trong giai đoạn chuyển giao. Mục tiêu là tránh làm xáo trộn các quan hệ đã hình thành hợp pháp trước ngày luật mới có hiệu lực, đồng thời bảo đảm các chuẩn mực quản trị mới vẫn được áp dụng cho tương lai. Đây là kỹ thuật lập pháp quen thuộc, giúp doanh nghiệp có thời gian thích ứng mà không bị gián đoạn hoạt động.

Về bản chất, điều khoản này ưu tiên ổn định pháp lý hơn là áp dụng hồi tố. Tuy nhiên, sự ổn định đó chỉ có giới hạn: những gì đã phát sinh trước thời điểm chuyển tiếp được tôn trọng, nhưng không được dùng cơ chế chuyển tiếp để tiếp tục mở rộng một tình trạng pháp lý không còn phù hợp với luật mới.

Hai nhóm vấn đề được điều chỉnh

1. Góp vốn, mua cổ phần đã thực hiện trước ngày 01/7/2015

Các công ty không có cổ phần hoặc phần vốn góp do Nhà nước nắm giữ, nếu đã thực hiện việc góp vốn, mua cổ phần trước ngày 01/7/2015 thì không phải tuân theo khoản 2 Điều 195 của Luật Doanh nghiệp 2020 đối với giao dịch đó. Quy định này bảo lưu tính hợp pháp của các giao dịch đã hoàn thành theo bối cảnh pháp luật tại thời điểm xác lập. Tuy vậy, doanh nghiệp không được tăng tỷ lệ sở hữu chéo, tức cơ chế chuyển tiếp không phải là “giấy phép” để tiếp tục mở rộng cấu trúc sở hữu chồng chéo.

Điểm cần nắm là điều luật chỉ bảo lưu cho giao dịch đã thực hiện trước mốc thời gian luật định. Nếu sau thời điểm này doanh nghiệp tiếp tục góp vốn, mua cổ phần hoặc điều chỉnh tỷ lệ sở hữu, thì phải tuân thủ đầy đủ quy định hiện hành, không thể viện dẫn giao dịch cũ để né nghĩa vụ mới. Đây là hiểu lầm thường gặp trong thực tiễn.

2. Người quản lý, Kiểm soát viên, người đại diện theo ủy quyền chưa đáp ứng tiêu chuẩn mới

Khoản 2 cho phép những người đang giữ chức vụ quản lý doanh nghiệp, Kiểm soát viên và người đại diện theo ủy quyền dù chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn, điều kiện theo các điều khoản được liệt kê vẫn được tiếp tục làm việc đến hết nhiệm kỳ còn lại. Quy định này bảo vệ tính liên tục của bộ máy quản trị, tránh việc đồng loạt thay thế nhân sự khi luật thay đổi. Tuy nhiên, cơ chế này chỉ có ý nghĩa trong thời hạn nhiệm kỳ còn lại, không tạo quyền tiếp tục vô thời hạn.

Trọng tâm áp dụng là phải xác định đúng hai yếu tố: chủ thể đang giữ chức danh và thời gian còn lại của nhiệm kỳ. Khi nhiệm kỳ kết thúc, việc tái bổ nhiệm hoặc bổ nhiệm mới phải đáp ứng đầy đủ điều kiện của Luật Doanh nghiệp 2020. Vì vậy, điều luật không “hợp pháp hóa” vĩnh viễn tình trạng không đạt chuẩn, mà chỉ cho phép chuyển tiếp có thời hạn.

Lưu ý khi áp dụng

Không được nhầm lẫn giữa được tiếp tục thực hiện nhiệm vụ và đương nhiên được tái nhiệm. Đây là hai vấn đề khác nhau: cơ chế chuyển tiếp chỉ bảo lưu vị trí trong thời hạn còn lại của nhiệm kỳ, không miễn trừ các tiêu chuẩn của lần bổ nhiệm sau. Tương tự, đối với sở hữu chéo, việc không phải áp dụng khoản 2 Điều 195 cho giao dịch cũ không đồng nghĩa được mở rộng hoặc tái cấu trúc để làm tăng mức độ sở hữu chéo.

Khi xử lý tình huống cụ thể, cần đối chiếu đồng thời thời điểm phát sinh giao dịch, loại hình doanh nghiệp, tư cách chủ thể và thời hạn nhiệm kỳ. Chỉ khi các yếu tố này khớp với phạm vi điều chỉnh của Điều 218 thì cơ chế chuyển tiếp mới được áp dụng. Nếu không đáp ứng đúng điều kiện, phải áp dụng trực tiếp quy định hiện hành của Luật Doanh nghiệp 2020.