Điều 182 Luật Doanh nghiệp 2020: Hội đồng thành viên
Bình luận Điều 182 Luật Doanh nghiệp 2020 về Hội đồng thành viên, thẩm quyền quyết định và tỷ lệ biểu quyết trong công ty hợp danh.
Điều 182. Hội đồng thành viên
1. Hội đồng thành viên bao gồm tất cả thành viên. Hội đồng thành viên bầu một thành viên hợp danh làm Chủ tịch Hội đồng thành viên, đồng thời kiêm Giám đốc hoặc Tổng giám đốc công ty nếu Điều lệ công ty không có quy định khác.
2. Thành viên hợp danh có quyền yêu cầu triệu tập họp Hội đồng thành viên để thảo luận và quyết định công việc kinh doanh của công ty. Thành viên yêu cầu triệu tập họp phải chuẩn bị nội dung, chương trình và tài liệu họp.
3. Hội đồng thành viên có quyền quyết định tất cả công việc kinh doanh của công ty. Nếu Điều lệ công ty không quy định thì quyết định các vấn đề sau đây phải được ít nhất ba phần tư tổng số thành viên hợp danh tán thành:
a) Định hướng, chiến lược phát triển công ty;
b) Sửa đổi, bổ sung Điều lệ công ty;
c) Tiếp nhận thêm thành viên mới;
d) Chấp thuận thành viên hợp danh rút khỏi công ty hoặc quyết định khai trừ thành viên;
đ) Quyết định dự án đầu tư;
e) Quyết định việc vay và huy động vốn dưới hình thức khác, cho vay với giá trị từ 50% vốn điều lệ của công ty trở lên, trừ trường hợp Điều lệ công ty quy định một tỷ lệ khác cao hơn;
g) Quyết định mua, bán tài sản có giá trị bằng hoặc lớn hơn vốn điều lệ của công ty, trừ trường hợp Điều lệ công ty quy định một tỷ lệ khác cao hơn;
h) Thông qua báo cáo tài chính hằng năm, tổng số lợi nhuận được chia và số lợi nhuận chia cho từng thành viên;
i) Quyết định giải thể; yêu cầu phá sản công ty.
4. Quyết định về vấn đề khác không quy định tại khoản 3 Điều này được thông qua nếu được ít nhất hai phần ba tổng số thành viên hợp danh tán thành; tỷ lệ cụ thể do Điều lệ công ty quy định.
5. Quyền tham gia biểu quyết của thành viên góp vốn được thực hiện theo quy định của Luật này và Điều lệ công ty.
Ý nghĩa quản trị của Điều luật
Điều 182 cho thấy công ty hợp danh được tổ chức trên nền tảng tin cậy cá nhân giữa các thành viên hợp danh, nên quyền quyết định được tập trung vào Hội đồng thành viên. Mô hình này phản ánh đặc trưng “đồng quản trị” nhưng vẫn bảo đảm khả năng điều hành thống nhất thông qua Chủ tịch Hội đồng thành viên, thường đồng thời kiêm Giám đốc hoặc Tổng giám đốc nếu Điều lệ không quy định khác.
Điểm đáng chú ý là nhà làm luật ưu tiên sự đồng thuận nội bộ ở mức cao đối với các quyết định có tác động lớn đến cấu trúc, tài sản và sự tồn tại của công ty. Điều đó nhằm hạn chế rủi ro một thành viên đơn lẻ chi phối những vấn đề làm thay đổi bản chất quan hệ giữa các thành viên hợp danh.
Trọng tâm khi áp dụng
Hội đồng thành viên bao gồm tất cả thành viên, nhưng quyền biểu quyết và mức độ tham gia không hoàn toàn giống nhau giữa thành viên hợp danh và thành viên góp vốn. Thành viên hợp danh là chủ thể trung tâm của cơ chế quyết định; còn quyền tham gia biểu quyết của thành viên góp vốn chỉ thực hiện trong phạm vi Luật Doanh nghiệp và Điều lệ công ty.
Về thủ tục, thành viên hợp danh có quyền yêu cầu triệu tập họp Hội đồng thành viên và chính người yêu cầu phải chuẩn bị nội dung, chương trình, tài liệu họp. Quy định này đặt trách nhiệm chủ động lên người khởi xướng cuộc họp, tránh tình trạng triệu tập hình thức hoặc thiếu căn cứ.
Các ngưỡng biểu quyết cần nhớ
Những vấn đề mang tính chiến lược hoặc ảnh hưởng lớn đến tài sản, tư cách thành viên và số phận pháp lý của công ty thường phải được ít nhất ba phần tư tổng số thành viên hợp danh tán thành, nếu Điều lệ không quy định mức khác. Đây là cơ chế bảo vệ thiểu số hợp danh và buộc các quyết định quan trọng phải đạt đồng thuận thực chất.
Đối với các vấn đề khác ngoài khoản 3, quyết định được thông qua khi đạt ít nhất hai phần ba tổng số thành viên hợp danh tán thành, trừ khi Điều lệ quy định tỷ lệ cụ thể khác. Khi áp dụng, cần xác định đúng vấn đề thuộc nhóm đặc biệt ở khoản 3 hay thuộc nhóm còn lại, vì nhầm lẫn ở bước này sẽ làm sai hoàn toàn giá trị của nghị quyết.
Lưu ý thực tiễn thường bị hiểu sai
Không nên đồng nhất “Hội đồng thành viên quyết định tất cả” với việc mọi thành viên đều có quyền ngang nhau về biểu quyết. Trong công ty hợp danh, thành viên hợp danh giữ vai trò quyết định chủ đạo, còn thành viên góp vốn không đương nhiên có quyền chi phối quản trị như thành viên hợp danh.
Một sai lầm phổ biến là xem Điều lệ công ty chỉ là văn bản bổ sung kỹ thuật. Trên thực tế, Điều lệ có thể điều chỉnh tỷ lệ biểu quyết cao hơn hoặc quy định khác về Chủ tịch Hội đồng thành viên, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc, nên phải đối chiếu đồng thời với Điều lệ khi áp dụng Điều 182.
Khi xử lý các giao dịch lớn như vay vốn, huy động vốn, mua bán tài sản hoặc quyết định giải thể, cần kiểm tra đồng thời thẩm quyền nội bộ, tỷ lệ thông qua và tính phù hợp của nghị quyết với Điều lệ. Thiếu một trong các yếu tố này, quyết định có nguy cơ bị xem là không hợp lệ trong quan hệ nội bộ công ty.
Điểm mấu chốt cần ghi nhớ
Điều 182 không chỉ quy định cơ cấu tổ chức mà còn là “xương sống” của cơ chế ra quyết định trong công ty hợp danh. Muốn áp dụng đúng, phải xác định đúng chủ thể có quyền biểu quyết, đúng nhóm vấn đề cần tỷ lệ cao và đúng vai trò điều lệ công ty trong việc điều chỉnh chi tiết.