Điều 74 Luật Đất đai 2024: Lựa chọn tư vấn lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

Ý nghĩa điều chỉnh

Điều 74 không đặt ra một cơ chế lựa chọn tư vấn chung cho mọi loại quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, mà chia theo tính chất và cấp độ của từng nhiệm vụ. Cách thiết kế này thể hiện quan điểm quản lý rất rõ: nội dung có phạm vi quốc gia hoặc liên quan quốc phòng, an ninh thì phải bám theo khuôn khổ của pháp luật về quy hoạch; các nội dung còn lại giao Chính phủ quy định để bảo đảm linh hoạt, thống nhất trong tổ chức thực hiện.

Vì vậy, điều luật này chủ yếu mang tính định tuyến thẩm quyền và thủ tục, hơn là quy định tiêu chuẩn chuyên môn của tư vấn. Khi áp dụng, người thực hiện không chỉ nhìn vào năng lực nhà tư vấn mà trước hết phải xác định đúng loại quy hoạch, kế hoạch đang lập thuộc nhóm nào để chọn đúng căn cứ pháp lý.

Điểm cần nắm khi áp dụng

Nhóm thứ nhất gồm quy hoạch sử dụng đất quốc gia, quy hoạch sử dụng đất quốc phòng, quy hoạch sử dụng đất an ninh. Việc lựa chọn tư vấn cho các nhiệm vụ này phải tuân theo quy định của pháp luật về quy hoạch, tức là không tự xây dựng một quy trình riêng theo ý chí của cơ quan lập quy hoạch.

Nhóm thứ hai gồm kế hoạch sử dụng đất quốc gia, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp tỉnh, quy hoạch sử dụng đất cấp huyện, kế hoạch sử dụng đất hằng năm cấp huyện. Với nhóm này, căn cứ trực tiếp là quy định của Chính phủ, nên trình tự, hình thức lựa chọn, hồ sơ và tiêu chí thường được thể hiện chi tiết hơn ở văn bản dưới luật.

Do đó, điều kiện “kích hoạt” Điều 74 là phải xuất hiện nhu cầu thuê tư vấn để lập một trong các loại quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất nêu trên. Khi đã xác định đúng loại việc, cơ quan có thẩm quyền phải áp dụng đúng nguồn luật điều chỉnh, nếu không sẽ dẫn đến sai căn cứ lựa chọn tư vấn và ảnh hưởng tính hợp pháp của toàn bộ quy trình.

Những nhầm lẫn thường gặp

Một nhầm lẫn phổ biến là cho rằng mọi hoạt động thuê tư vấn lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đều theo cùng một quy trình. Thực tế, Điều 74 tách rõ hai nhóm căn cứ pháp lý khác nhau, nên không thể lấy một thủ tục áp cho tất cả trường hợp.

Nhầm lẫn thứ hai là coi Điều 74 như một quy định về tiêu chuẩn năng lực tư vấn. Điều luật này không trực tiếp đặt ra điều kiện chuyên môn, kinh nghiệm hay chứng chỉ, mà chỉ xác định nguồn pháp lý điều chỉnh việc lựa chọn tư vấn; các yêu cầu cụ thể phải tìm ở văn bản chuyên ngành tương ứng.

Lưu ý thực tiễn

Trong thực tiễn lập hồ sơ và tổ chức lựa chọn tư vấn, cần xác định chính xác cấp quy hoạch, kế hoạch và tính chất đặc thù của nhiệm vụ ngay từ đầu. Việc gọi tên không đúng hoặc phân loại sai nhóm công việc có thể dẫn đến áp dụng sai quy trình lựa chọn, làm phát sinh rủi ro pháp lý ở bước thẩm định, phê duyệt và kiểm tra sau này.

Điều 74 cũng cho thấy yêu cầu phối hợp chặt chẽ giữa pháp luật về đất đai, pháp luật về quy hoạch và quy định của Chính phủ. Khi hai hệ thống quy phạm cùng chi phối một quy trình, nguyên tắc ưu tiên là xác định đúng văn bản điều chỉnh trực tiếp theo từng loại quy hoạch, kế hoạch cụ thể.