Điều 252 Luật Đất đai 2024: Hiệu lực thi hành

Trục thời gian hiệu lực và nhóm quy định có hiệu lực sớm

Điều 252 xây dựng trục thời gian hiệu lực nhiều mốc, trong đó mốc chung là ngày 01/01/2025 cho toàn bộ Luật Đất đai 2024, trừ các ngoại lệ được nêu rõ tại các khoản tiếp theo. Việc cho Điều 190 và Điều 248 có hiệu lực từ 01/4/2024 cho thấy định hướng đưa sớm một số chính sách, thủ tục quan trọng vào vận hành, tránh khoảng trống pháp lý ở các lĩnh vực ưu tiên. Khi tra cứu và áp dụng, cần luôn kiểm tra xem quy định đang sử dụng thuộc điều khoản có hiệu lực sớm hay nằm trong phần còn lại của luật để xác định đúng văn bản áp dụng tại từng thời điểm.

Mối quan hệ với Nghị quyết 61/2022/QH15 về quy hoạch sử dụng đất

Khoản 3 Điều 252 dành một cơ chế chuyển tiếp riêng cho hoạt động lập, phê duyệt quy hoạch sử dụng đất, tiếp tục tuân theo Nghị quyết 61/2022/QH15. Điều này phản ánh yêu cầu ổn định và liên tục của hệ thống quy hoạch thời kỳ 2021–2030, tránh xáo trộn giữa chừng khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực. Việc ấn định Khoản 9 Điều 60 chỉ có hiệu lực từ thời điểm Nghị quyết 61/2022/QH15 hết hiệu lực là cách đảm bảo không có xung đột giữa luật mới và nghị quyết đang điều chỉnh chuyên biệt về quy hoạch. Trên thực tế, khi xử lý tình huống liên quan đến quy hoạch đất, người áp dụng phải xác định song song hiệu lực của Nghị quyết 61/2022/QH15 và Khoản 9 Điều 60 Luật Đất đai 2024, tránh vội vàng áp dụng quy định chưa đến thời điểm có hiệu lực.

Chấm dứt hiệu lực Luật Đất đai 2013 và lưu ý chuyển tiếp

Khoản 4 Điều 252 tuyên bố Luật Đất đai số 45/2013/QH13 (đã được sửa đổi, bổ sung) hết hiệu lực kể từ ngày Luật Đất đai 2024 có hiệu lực. Về mặt kỹ thuật lập pháp, đây là điều khoản xác nhận thay thế toàn diện luật cũ bằng luật mới, bảo đảm không tồn tại song song hai hệ thống quy định chính về đất đai. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa mọi giao dịch, quyết định đã được thiết lập dưới thời Luật Đất đai 2013 đều bị vô hiệu; các quan hệ pháp luật đã phát sinh trước ngày hiệu lực vẫn được xem xét theo quy định chuyển tiếp và nguyên tắc áp dụng pháp luật về thời điểm. Khi giải quyết vụ việc, cần phân biệt thời điểm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ để xác định áp dụng Luật Đất đai 2013 hay 2024, tránh áp dụng hồi tố quy phạm mới.

Những nhầm lẫn thường gặp khi áp dụng Điều 252

Một nhầm lẫn phổ biến là cho rằng toàn bộ Luật Đất đai 2024 đã có hiệu lực từ 01/4/2024, trong khi thực tế chỉ Điều 190 và Điều 248 được áp dụng sớm; phần còn lại có hiệu lực từ 01/01/2025. Nhầm lẫn thứ hai là bỏ qua sự tồn tại của Nghị quyết 61/2022/QH15, dẫn đến áp dụng sai các quy định về quy hoạch đất theo Luật Đất đai 2024 khi Khoản 9 Điều 60 chưa đến thời điểm hiệu lực. Ngoài ra, một số trường hợp thực tiễn dễ đánh đồng quy định hết hiệu lực Luật Đất đai 2013 với việc phủ nhận toàn bộ hiệu lực của các quyết định, giấy tờ đã được ban hành theo luật cũ. Khi phân tích tình huống, cần tiếp cận Điều 252 như một quy phạm về hiệu lực, không phải quy phạm trực tiếp điều chỉnh nội dung quyền sử dụng đất.

Lưu ý khi vận dụng vào tình huống cụ thể

Trong thực tiễn, bước đầu tiên trước khi áp dụng bất kỳ quy định nào của Luật Đất đai 2024 là xác định mốc thời gian liên quan đến vụ việc: ngày phát sinh hành vi, ngày ban hành quyết định, thời điểm xét xử hoặc giải quyết hành chính. Bước tiếp theo là đối chiếu mốc thời gian đó với các khoản trong Điều 252 để biết văn bản nào đang có hiệu lực: Luật Đất đai 2013, Luật Đất đai 2024, hay Nghị quyết 61/2022/QH15. Đối với lĩnh vực quy hoạch, luôn kiểm tra xem nội dung đang xử lý có thuộc Khoản 9 Điều 60 Luật Đất đai 2024 hay vẫn phải áp dụng cơ chế theo Nghị quyết 61/2022/QH15. Việc tuân thủ chặt chẽ cấu trúc hiệu lực tại Điều 252 là điều kiện quan trọng để bảo đảm tính hợp pháp của quyết định hành chính và phán quyết tư pháp liên quan đến đất đai.