Điều 361 Bộ luật tố tụng dân sự 2015: Phạm vi áp dụng
Bình luận pháp lý Điều 361 BLTTDS 2015 về phạm vi áp dụng việc dân sự, phân biệt với vụ án dân sự và lưu ý khi nộp đơn yêu cầu.
Điều 361. Phạm vi áp dụng
Việc dân sự là việc cơ quan, tổ chức, cá nhân không có tranh chấp, nhưng có yêu cầu Tòa án công nhận hoặc không công nhận một sự kiện pháp lý là căn cứ làm phát sinh quyền, nghĩa vụ dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động của mình hoặc của cơ quan, tổ chức, cá nhân khác; yêu cầu Tòa án công nhận cho mình quyền về dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động.
Những quy định của Phần này được áp dụng để giải quyết việc dân sự quy định tại các khoản 1, 2, 3, 4, 6, 7, 8, 9 và 10 Điều 27, các khoản 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 10 và 11 Điều 29, các khoản 1, 2, 3 và 6 Điều 31, các khoản 1, 2 và 5 Điều 33 của Bộ luật này. Trường hợp Phần này không quy định thì áp dụng những quy định khác của Bộ luật này để giải quyết việc dân sự.
Khái niệm cốt lõi về việc dân sự
Điều 361 làm rõ việc dân sựyêu cầu công nhận hoặc không công nhận sự kiện pháp lý
Phạm vi áp dụng mang tính liệt kê có tham chiếu
Khoản thứ hai của Điều 361 thiết lập phạm vi áp dụng bằng cách liệt kê tham chiếu
Cơ chế bổ sung khi thiếu quy định trực tiếp
Câu cuối cùng của Điều 361 có ý nghĩa như một điều khoản mở
Điều kiện kích hoạt việc áp dụng Điều 361
Để áp dụng Điều 361, trước hết phải xác định: (i) không tồn tại tranh chấpyêu cầu Tòa án
Những nhầm lẫn thường gặp trong thực tiễn
Nhầm lẫn phổ biến là coi mọi yêu cầu liên quan đến dân sự đều là việc dân sự, dẫn đến nộp đơn yêu cầu trong khi bản chất là tranh chấp cần khởi kiện vụ án. Ngược lại, có trường hợp dùng đơn khởi kiện cho những việc chỉ cần Tòa án công nhận sự kiện pháp lý (như tuyên bố mất tích, hạn chế năng lực hành vi), làm phức tạp hóa thủ tục không cần thiết. Cũng cần tránh cách hiểu sai rằng chỉ những việc được liệt kê mới được coi là việc dân sự; thực chất, Điều 361 cho phép áp dụng các quy định khác của Bộ luật Tố tụng dân sự để lấp đầy khoảng trống.
Lưu ý khi áp dụng trong tình huống cụ thể
Trong thực tiễn, bước đầu tiên là phân loại đúng