Điều 335 Bộ luật tố tụng dân sự 2015: Thay đổi, bổ sung, rút kháng nghị giám đốc thẩm

Vai trò của Điều 335 trong thủ tục giám đốc thẩm

Điều 335 quy định cơ chế vận hành quyền kháng nghị giám đốc thẩm, bảo đảm rằng kháng nghị không phải là hành vi tố tụng “cứng nhắc” mà có thể được điều chỉnh, bổ sung hoặc rút lại theo diễn biến đánh giá của người có thẩm quyền. Qua đó, hệ thống giám đốc thẩm vừa bảo vệ tính ổn định của bản án, vừa cho phép sửa chữa sai lầm nghiêm trọng khi có cơ sở rõ ràng. Điều luật này hoạt động gắn bó với quy định về thời hạn kháng nghị tại Điều 334 và trình tự gửi kháng nghị tại Điều 336 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015.

Thay đổi, bổ sung kháng nghị: điều kiện và giới hạn

Quyền thay đổi, bổ sung kháng nghị chỉ tồn tại trong phạm vi thời hạn kháng nghị giám đốc thẩm theo Điều 334 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Điều này cho thấy phạm vi xem xét, điều chỉnh nội dung kháng nghị phải chịu sự kiểm soát chặt chẽ về thời gian, tránh kéo dài tình trạng pháp lý chưa ổn định đối với bản án, quyết định đã có hiệu lực. Việc thay đổi, bổ sung bắt buộc phải được thực hiện bằng quyết định, tức là có hình thức văn bản tố tụng rõ ràng, bảo đảm tính minh bạch, truy cứu và lưu vết trong hồ sơ vụ án. Quyết định thay đổi, bổ sung cũng phải được gửi theo cơ chế tương ứng với kháng nghị ban đầu, tránh tình trạng nội dung mới không đến được Tòa án giám đốc thẩm và các bên liên quan.

Rút kháng nghị: phạm vi và hệ quả pháp lý

Người đã kháng nghị có quyền rút một phần hoặc toàn bộ kháng nghị trước khi mở phiên tòa hoặc ngay tại phiên tòa giám đốc thẩm, qua đó thừa nhận tính đánh giá lại, điều chỉnh của chủ thể kháng nghị. Rút kháng nghị phải được thực hiện bằng quyết định, bảo đảm rằng việc từ bỏ yêu cầu xét lại bản án, quyết định có hiệu lực được thể hiện bằng văn bản chính thức. Khi nhận được quyết định rút toàn bộ kháng nghị, Tòa án giám đốc thẩm buộc phải ra quyết định đình chỉ việc xét xử giám đốc thẩm, chấm dứt thủ tục, khôi phục trọn vẹn hiệu lực và tính ổn định của bản án, quyết định đã bị kháng nghị. Trường hợp rút một phần kháng nghị, phiên giám đốc thẩm chỉ còn xem xét phần nội dung vẫn được giữ nguyên trong quyết định kháng nghị.

Các nhầm lẫn thường gặp khi áp dụng Điều 335

Một nhầm lẫn phổ biến là coi việc thay đổi, bổ sung kháng nghị có thể thực hiện sau khi hết thời hạn kháng nghị, trong khi Điều 335 gắn chặt quyền này với thời hạn tại Điều 334 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Ngoài ra, có quan điểm cho rằng người kháng nghị chỉ được rút kháng nghị trước phiên tòa, nhưng điều luật cho phép rút ngay tại phiên tòa giám đốc thẩm, miễn là thực hiện bằng quyết định. Một số trường hợp thực tiễn sử dụng văn bản hành chính hoặc công văn để “thông báo” rút kháng nghị là không phù hợp với yêu cầu bắt buộc về hình thức quyết định. Cũng cần tránh nhầm lẫn giữa rút kháng nghị giám đốc thẩm theo Điều 335 và việc đình chỉ yêu cầu, đơn đề nghị giám đốc thẩm của cá nhân, cơ quan không có quyền kháng nghị.

Lưu ý quan trọng khi vận dụng trong thực tiễn

Khi xây dựng nội dung thay đổi, bổ sung kháng nghị, chủ thể có thẩm quyền cần bảo đảm tính nhất quán với căn cứ kháng nghị giám đốc thẩm theo các điều về căn cứ kháng nghị, tránh việc bổ sung nội dung vượt ra ngoài phạm vi sai lầm nghiêm trọng đã xác định. Thời điểm ban hành quyết định thay đổi, bổ sung hoặc rút kháng nghị phải được kiểm soát chặt chẽ, ghi nhận, để Tòa án giám đốc thẩm kịp thời điều chỉnh công tác chuẩn bị xét xử. Việc đình chỉ xét xử giám đốc thẩm khi rút toàn bộ kháng nghị là hệ quả bắt buộc, nên người có thẩm quyền cần cân nhắc kỹ lưỡng trước khi ra quyết định rút, đặc biệt trong các vụ án có ảnh hưởng lớn đến quyền con người hoặc trật tự an toàn xã hội.