Điều 327 Bộ luật tố tụng dân sự 2015: Phát hiện bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật cần xem xét lại theo thủ tục giám đốc thẩm

Ý nghĩa và mục đích của Điều 327

Điều 327 không mở rộng thẩm quyền giám đốc thẩm mà thiết lập cơ chế phát hiện, kiến nghị, thông báo

Trọng tâm cần nắm khi áp dụng Điều 327

Thứ nhất, đương sự chỉ có quyền đề nghịthông báo bằng văn bản

Thứ ba, Điều 327 phân định rõ vai trò kiến nghị của Chánh án TAND cấp tỉnh, Chánh án TAND cấp cao lên Chánh án TAND tối cao khi phát hiện căn cứ theo khoản 1 Điều 326 BLTTDS 2015; đây là tuyến kiến nghị nội bộ trong hệ thống Tòa án, khác với đề nghị của đương sự hoặc thông báo của cơ quan, tổ chức, cá nhân khác.

Điều kiện kích hoạt cơ chế đề nghị, thông báo, kiến nghị

Điều kiện đối với quyền đề nghị của đương sự

Để quyền đề nghị được xem xét, cần hội đủ các yếu tố: (i) đã có bản án, quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật; (ii) phát hiện vi phạm pháp luật trong

Điều kiện đối với thông báo của cơ quan, tổ chức, cá nhân

Đối với Tòa án, Viện kiểm sát, cơ quan, tổ chức, cá nhân khác, Điều 327 nhấn mạnh nghĩa vụ thông báo

Điều kiện đối với kiến nghị của Chánh án các cấp Tòa án

Khoản 3 Điều 327 đặt ra thêm điều kiện nội dung: phải có căn cứ quy định tại khoản 1 Điều 326 BLTTDS 2015

Những cách hiểu sai thường gặp

Một nhầm lẫn phổ biến là cho rằng Điều 327 trao cho đương sự “quyền kháng nghị giám đốc thẩm”. Trên thực tế, đương sự chỉ có quyền đề nghị xem xét kháng nghị

Cũng khá thường gặp việc coi mọi “bất công” hoặc tranh chấp phát sinh trong thi hành án là vi phạm pháp luật trong bản án, quyết định để yêu cầu giám đốc thẩm. Điều 327 chỉ hướng đến vi phạm pháp luật trong nội dung hoặc trình tự, thủ tục tố tụng

Lưu ý khi áp dụng trong thực tiễn

Đương sự cần chuẩn bị hồ sơ đề nghị chặt chẽ: nêu rõ bản án, quyết định bị cho là vi phạm, phân tích cụ thể vi phạm pháp luật, viện dẫn căn cứ pháp lý tương ứng, kèm chứng cứ và gửi đúng địa chỉ của người có thẩm quyền theo Điều 331 BLTTDS 2015, trong thời hạn 01 năm. Việc trình bày mơ hồ, chỉ nêu cảm nhận về “không thỏa đáng” mà không chỉ ra vi phạm pháp luật cụ thể thường không được xem xét nghiêm túc.

Đối với Tòa án, Viện kiểm sát, cơ quan, tổ chức, cá nhân khi phát hiện vi phạm, cần lập văn bản thông báo rõ ràng, đầy đủ nội dung vi phạm, tránh thông báo chung chung, thiếu căn cứ. Đối với Chánh án các cấp Tòa án, trước khi kiến nghị cần đối chiếu kỹ với các căn cứ tại khoản 1 Điều 326 BLTTDS 2015 để bảo đảm tính thuyết phục, đồng thời không biến cơ chế giám đốc thẩm thành “cấp xét xử thứ tư” làm suy giảm tính ổn định của bản án đã có hiệu lực.