Điều 312 Bộ luật tố tụng dân sự 2015: Đình chỉ xét xử phúc thẩm

Vai trò và mục đích của Điều 312

Điều 312 điều chỉnh những tình huống mà quá trình phúc thẩm không còn cơ sở để tiếp tục, qua đó giữ nguyên bản án sơ thẩm

Điểm trọng tâm cần nắm

Thứ nhất, đình chỉ xét xử phúc thẩm chỉ đặt ra khi đã có quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm và Hội đồng xét xử đang xem xét ở cấp phúc thẩm. Thứ hai, hậu quả pháp lý trực tiếp là giữ nguyên bản án sơ thẩm, tức là bản án sơ thẩm tiếp tục có hiệu lực và không bị xem xét lại về nội dung trong khuôn khổ phúc thẩm. Thứ ba, các căn cứ đình chỉ được dẫn chiếu đến khoản 2 Điều 289 BLTTHS 2015 và khoản 3 Điều 296 BLTTHS 2015, nên khi áp dụng Điều 312 bắt buộc phải đối chiếu đồng thời hai quy định này để xác định đúng điều kiện cụ thể.

Các căn cứ làm phát sinh việc đình chỉ phúc thẩm

Nhóm căn cứ theo khoản 2 Điều 289 BLTTHS 2015

Khoản 2 Điều 289 BLTTHS 2015 quy định các trường hợp Tòa án đình chỉ xét xử phúc thẩm, bao gồm những trường hợp bản thân kháng cáo, kháng nghị không còn hoặc không còn hợp lệ (ví dụ: người kháng cáo rút toàn bộ kháng cáo, Viện kiểm sát rút toàn bộ kháng nghị…). Khi xảy ra một trong các trường hợp này, Hội đồng xét xử phúc thẩm phải áp dụng điểm 1 Điều 312 để ra quyết định đình chỉ xét xử phúc thẩm. Về bản chất, đây là cơ chế phản ánh việc chủ thể kháng cáo, kháng nghị từ bỏ quyền yêu cầu xem xét lại bản án sơ thẩm.

Căn cứ vắng mặt người kháng cáo

Khoản 2 Điều 312 quy định trường hợp người kháng cáo đã được triệu tập hợp lệ lần thứ hai nhưng vẫn vắng mặt theo khoản 3 Điều 296 BLTTHS 2015. Khi đó, nếu vụ án không

Cách hiểu sai thường gặp và lưu ý áp dụng

Một nhầm lẫn phổ biến là cho rằng chỉ cần người kháng cáo vắng mặt một lần là Tòa án có thể đình chỉ phúc thẩm. Thực tế, Điều 312 gắn với việc triệu tập hợp lệ lần thứ hai theo khoản 3 Điều 296 BLTTHS 2015, nên phải bảo đảm điều kiện về số lần và tính hợp lệ của việc triệu tập. Một sai lầm khác là cho rằng nếu một người kháng cáo vắng mặt thì toàn bộ quá trình phúc thẩm đối với tất cả người kháng cáo đều bị đình chỉ. Điều luật đã loại trừ trường hợp vụ án có người khác kháng cáo hoặc có kháng nghị của Viện kiểm sát; trong những tình huống đó, phúc thẩm vẫn được tiến hành với phạm vi yêu cầu còn tồn tại.

Khi áp dụng trong thực tế, cần lưu ý phân biệt rõ đình chỉ xét xử phúc thẩm với các quyết định khác như: bác kháng cáo, sửa án, hủy án hoặc hoãn phiên tòa. Đình chỉ phúc thẩm là chấm dứt toàn bộ thủ tục phúc thẩm đối với phần vụ án tương ứng, chứ không phải tạm dừng hay tiếp tục xem xét nội dung kháng cáo. Ngoài ra, cơ quan tiến hành tố tụng phải chú trọng việc ghi nhận đầy đủ trong hồ sơ về việc triệu tập hợp lệ, về văn bản rút kháng cáo, rút kháng nghị, để bảo đảm quyết định đình chỉ xét xử phúc thẩm có căn cứ vững chắc và hạn chế tranh chấp về thủ tục sau này.