Điều 297 Bộ luật tố tụng dân sự 2015: Chuẩn bị khai mạc phiên tòa phúc thẩm và thủ tục bắt đầu phiên tòa phúc thẩm
Bình luận pháp lý ngắn gọn về Điều 297 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, trọng tâm thủ tục mở và bắt đầu phiên tòa phúc thẩm.
Điều 297. Chuẩn bị khai mạc phiên tòa phúc thẩm và thủ tục bắt đầu phiên tòa phúc thẩm
Chuẩn bị khai mạc phiên tòa phúc thẩm và thủ tục bắt đầu phiên tòa phúc thẩm được thực hiện theo quy định tại các điều 237, 239, 240, 241 và 242 của Bộ luật này.
Ý nghĩa của quy định
Điều 297 không tạo ra một trình tự riêng biệt cho phiên tòa phúc thẩm mà đặt phiên tòa này trong cùng khung thủ tục với các bước chuẩn bị khai mạc và bắt đầu phiên tòa đã được Bộ luật quy định. Cách thiết kế này nhằm bảo đảm tính chặt chẽ, thống nhất và tránh việc mỗi cấp xét xử vận dụng một trình tự khác nhau. Về mặt lập pháp, đây là quy định dẫn chiếu, cho thấy giai đoạn mở đầu của phiên tòa phúc thẩm vẫn phải được kiểm soát bằng các chuẩn mực tố tụng rõ ràng.
Điểm cần nắm khi áp dụng
Người tiến hành tố tụng và người tham gia tố tụng không được hiểu rằng phúc thẩm là cấp xét xử có thủ tục “đơn giản hóa” về mặt khai mạc. Việc triệu tập, kiểm tra sự có mặt, phổ biến quyền và nghĩa vụ, cũng như các bước bắt đầu phiên tòa đều phải theo đúng các điều được dẫn chiếu trong Bộ luật. Vì vậy, sai sót ở phần mở đầu vẫn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tính hợp pháp của phiên tòa phúc thẩm.
Phạm vi áp dụng
Quy định này chỉ được kích hoạt khi Tòa án mở phiên tòa phúc thẩm để xét xử kháng cáo, kháng nghị. Khi đó, các bước chuẩn bị khai mạc và thủ tục bắt đầu phiên tòa phải tuân thủ theo các điều 237, 239, 240, 241 và 242 của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Đây là cơ chế dẫn chiếu bắt buộc, không phải quy định tùy nghi.
Những hiểu lầm thường gặp
Một nhầm lẫn phổ biến là cho rằng vì là phúc thẩm nên Tòa án có thể rút gọn thủ tục mở phiên tòa. Thực tế, Điều 297 thể hiện rõ quan điểm ngược lại: phúc thẩm vẫn phải bảo đảm đầy đủ trình tự tố tụng ở giai đoạn mở đầu. Một hiểu sai khác là coi phần khai mạc chỉ mang tính hình thức; trên thực tế, đây là giai đoạn kiểm tra điều kiện để phiên tòa được tiến hành hợp lệ.
Lưu ý thực tiễn
Khi nghiên cứu hoặc áp dụng Điều 297, cần đối chiếu đồng thời với các điều được dẫn chiếu để xác định đúng từng bước cụ thể phải thực hiện. Trong thực tiễn, tranh chấp thủ tục thường không nằm ở phần xét xử nội dung mà phát sinh ngay từ giai đoạn mở phiên tòa. Do đó, việc tuân thủ chính xác trình tự khai mạc là điều kiện quan trọng để bảo đảm giá trị pháp lý của toàn bộ phiên tòa phúc thẩm.