Điều 258 Bộ luật tố tụng dân sự 2015: Kết thúc việc hỏi tại phiên tòa

Vị trí và mục đích của Điều 258 trong trình tự xét xử

Điều 258 nằm ở giai đoạn cuối của phần hỏi tại phiên tòa, là “nút chốt” trước khi chuyển sang tranh luận. Quy định yêu cầu chủ tọa chủ động kiểm tra lại việc xem xét các tình tiết vụ án đã đầy đủ, tránh bỏ sót chứng cứ, lời khai hoặc nội dung cần làm rõ. Cơ chế hỏi ý kiến các bên về nhu cầu hỏi tiếp thể hiện nguyên tắc bảo đảm quyền tranh tụng và quyền được trình bày của đương sự theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.

Quyền yêu cầu hỏi tiếp và quyền quyết định của chủ tọa

Trọng tâm của Điều 258 là phân định rạch ròi giữa quyền yêu cầu và

Điều kiện “kích hoạt” việc tiếp tục hỏi

Có ba điều kiện cơ bản để việc hỏi tiếp được chấp nhận: (i) người tham gia tố tụng nêu yêu cầu rõ ràng về nội dung muốn hỏi; (ii) yêu cầu liên quan trực tiếp đến tình tiết, chứng cứ của vụ án, phục vụ việc xác định sự thật khách quan; (iii) chủ tọa đánh giá yêu cầu là có căn cứ và cần thiết trong bối cảnh vụ án đã được hỏi tương đối đầy đủ. Nếu một trong các yếu tố này không đáp ứng, chủ tọa có thẩm quyền chấm dứt phần hỏi để bảo đảm tiến độ và trật tự phiên tòa.

Những cách hiểu sai thường gặp

Một nhầm lẫn phổ biến là cho rằng bất kỳ yêu cầu hỏi thêm nào cũng buộc chủ tọa phải chấp nhận. Điều 258 không trao cho các bên quyền yêu cầu tuyệt đối mà là quyền đề xuất, gắn với sự kiểm soát của chủ tọa. Cũng có trường hợp nhầm lẫn cho rằng một khi chủ tọa tuyên bố “kết thúc hỏi” thì không thể hỏi lại, trong khi trên thực tế, nếu phát sinh tình tiết mới hoặc cần thiết phải làm rõ, chủ tọa vẫn có thể chủ động mở lại việc hỏi để bảo đảm xét xử đúng pháp luật.

Lưu ý khi áp dụng trong thực tiễn phiên tòa

Đối với luật sư, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, cần chuẩn bị trước danh mục câu hỏi trọng tâm, tránh yêu cầu hỏi thêm những vấn đề đã được làm rõ gây ấn tượng lặp lại hoặc không có căn cứ. Đương sự nên trình bày yêu cầu hỏi một cách cụ thể, chỉ ra lý do và mục đích làm rõ để tăng tính thuyết phục đối với chủ tọa. Về phía chủ tọa, khi đánh giá yêu cầu, cần cân bằng giữa yêu cầu bảo đảm quyền tranh tụng và yêu cầu hiệu quả, tránh lạm dụng quyền chấm dứt hỏi dẫn tới hạn chế khả năng làm rõ sự thật vụ án, nhưng cũng không để phiên tòa bị kéo dài bởi các yêu cầu không cần thiết.