Điều 256 Bộ luật tố tụng dân sự 2015: Xem xét vật chứng

Ý nghĩa và mục đích của quy định về xem xét vật chứng

Điều 256 khẳng định yêu cầu Hội đồng xét xử phải trực tiếp tiếp cận vật chứng

Trọng tâm nội dung cần nắm

Thứ nhất, vật chứng phải được đưa ra xem xét tại phiên tòaHội đồng xét xử được quyền xem xét tại chỗ

Điều kiện “kích hoạt” việc xem xét tại chỗ

Quy định chỉ cho phép xem xét tại chỗ khi hội đủ hai yếu tố: vật chứng “không thể đưa đến phiên tòa”“khi cần thiết”

Những cách hiểu sai thường gặp

Một nhầm lẫn khá phổ biến là cho rằng chỉ vật chứng mới được xem xét, còn ảnh hoặc biên bản xác nhận vật chứng chỉ mang tính tham khảo. Điều 256 đặt ảnh và biên bản xác nhận ngang hàng về chức năng chứng minh, miễn là được thu thập đúng trình tự và phản ánh trung thực vật chứng. Sai lầm khác là coi việc xem xét tại chỗ là thủ tục "tùy nghi", không cần thông báo hoặc có mặt đương sự. Thực tiễn tố tụng yêu cầu phải bảo đảm sự tham gia của đương sự và lập biên bản chi tiết, nếu không việc xem xét tại chỗ dễ bị khiếu nại, làm giảm giá trị chứng cứ.

Lưu ý khi áp dụng trong thực tiễn

Khi xem xét vật chứng tại phiên tòa, Chủ tọa cần giải thích rõ loại vật chứng, cách thu thập, mối liên hệ với các tình tiết vụ án, tạo điều kiện cho đương sự, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp được trình bày ý kiến về vật chứng. Đối với xem xét tại chỗ, phải chuẩn bị kế hoạch, thông báo thời gian, địa điểm, thành phần tham gia, bảo đảm việc ghi nhận diễn biến đầy đủ trong biên bản để làm căn cứ cho nhận định của HĐXX. Ngoài ra, cần phân biệt hoạt động xem xét vật chứng theo Điều 256 với hoạt động thẩm định giá, giám định, định giá tài sản; đây là các hoạt động tố tụng khác nhau, không thể thay thế lẫn nhau.