Điều 89 Bộ luật lao động 2019: Chi phí thương lượng, ký kết thỏa ước lao động tập thể

Ý nghĩa của quy định

Điều 89 thể hiện quan điểm nhất quán của pháp luật lao động: thương lượng tập thể là cơ chế đối thoại bình đẳng về mặt pháp lý nhưng không bình đẳng về sức mạnh kinh tế, nên chi phí thực hiện phải do bên có điều kiện tổ chức tốt hơn là người sử dụng lao động chi trả. Cách phân bổ này giúp bảo đảm quyền thương lượng của tập thể lao động không bị hạn chế bởi rào cản tài chính. Đồng thời, quy định còn phản ánh trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc xây dựng quan hệ lao động ổn định, có tổ chức.

Phạm vi chi phí cần hiểu đúng

Điểm cần nắm là nghĩa vụ chi trả không chỉ dừng ở khâu ký kết, mà bao trùm toàn bộ chuỗi công việc từ thương lượng, sửa đổi, bổ sung đến việc gửi và công bố thỏa ước lao động tập thể. Đây là quy định có phạm vi rất rõ, tránh cách hiểu hẹp chỉ áp dụng cho thời điểm ký văn bản. Khi phát sinh các khoản chi hợp lý, trực tiếp phục vụ quá trình này, trách nhiệm thanh toán thuộc về phía người sử dụng lao động.

Những khoản thường gặp

• Chi phí tổ chức các phiên thương lượng.
• Chi phí in ấn, sao gửi, công bố thỏa ước.
• Chi phí hành chính, hậu cần gắn với việc sửa đổi, bổ sung văn bản.
• Các chi phí cần thiết khác phục vụ trực tiếp cho việc hoàn tất thỏa ước.

Điều kiện để áp dụng

Quy định được kích hoạt khi có hoạt động thương lượng, ký kết, sửa đổi, bổ sung, gửi hoặc công bố thỏa ước lao động tập thể. Nói cách khác, phải tồn tại một quy trình thương lượng tập thể thực sự và các khoản chi phải gắn trực tiếp với quy trình đó. Nếu khoản tiền không liên quan đến hoạt động này, không thể mặc nhiên đưa vào phạm vi Điều 89.

Lỗi hiểu sai thường gặp

Nhầm lẫn phổ biến là cho rằng đây chỉ là quy tắc về chi phí ký kết cuối cùng. Thực tế, điều luật bao trùm cả giai đoạn trước và sau ký kết, bao gồm cả sửa đổi, bổ sung và nghĩa vụ gửi, công bố thỏa ước. Một nhầm lẫn khác là đòi chia sẻ chi phí cho phía người lao động hoặc tổ chức đại diện người lao động trong khi quy định đã ấn định rõ nghĩa vụ thanh toán thuộc về người sử dụng lao động.

Lưu ý khi áp dụng

Trong thực tiễn, doanh nghiệp nên dự trù ngân sách và quy trình thanh toán riêng cho hoạt động thương lượng tập thể để tránh tranh chấp hoặc chậm trễ thủ tục. Tập thể lao động và tổ chức đại diện người lao động cũng cần tách bạch giữa chi phí phục vụ thương lượng tập thể và các khoản chi khác không thuộc phạm vi điều luật. Khi phát sinh tranh chấp, trọng tâm xem xét luôn là tính liên quan trực tiếp của khoản chi đối với quá trình thương lượng và hoàn tất thỏa ước.