Điều 32 Bộ luật lao động 2019: Làm việc không trọn thời gian
Bình luận Điều 32 Bộ luật Lao động 2019 về làm việc không trọn thời gian, quyền bình đẳng, tiền lương và lưu ý áp dụng thực tế.
Điều 32. Làm việc không trọn thời gian
1. Người lao động làm việc không trọn thời gian là người lao động có thời gian làm việc ngắn hơn so với thời gian làm việc bình thường theo ngày hoặc theo tuần hoặc theo tháng được quy định trong pháp luật về lao động, thỏa ước lao động tập thể hoặc nội quy lao động.
2. Người lao động thỏa thuận với người sử dụng lao động làm việc không trọn thời gian khi giao kết hợp đồng lao động.
3. Người lao động làm việc không trọn thời gian được hưởng lương; bình đẳng trong thực hiện quyền và nghĩa vụ với người lao động làm việc trọn thời gian; bình đẳng về cơ hội, không bị phân biệt đối xử, bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động.
Ý nghĩa của quy định
Điều 32 đặt ra nguyên tắc thừa nhận lao động không trọn thời gian như một hình thức lao động hợp pháp, không phải dạng việc làm “phụ” hay kém bảo vệ. Mục tiêu cốt lõi là tạo cơ sở pháp lý cho việc sử dụng lao động linh hoạt nhưng vẫn giữ nguyên các bảo đảm tối thiểu của quan hệ lao động. Vì vậy, doanh nghiệp không được coi đây là căn cứ để hạ thấp chuẩn mực đối xử đối với người lao động.
Điểm mấu chốt khi áp dụng
Yếu tố đầu tiên là thời gian làm việc thực tế phải ngắn hơn thời gian làm việc bình thường theo ngày, tuần hoặc tháng theo quy định áp dụng tại nơi làm việc. Yếu tố thứ hai là sự thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động ngay khi giao kết hợp đồng lao động; đây là cơ sở để xác định chế độ làm việc không trọn thời gian. Nếu không có thỏa thuận rõ ràng, việc áp dụng chế độ này dễ phát sinh tranh chấp về tiền lương, thời giờ làm việc và quyền lợi kèm theo.
Nguyên tắc bình đẳng là trọng tâm
Khoản 3 là nội dung có giá trị thực tiễn lớn nhất: người lao động làm việc không trọn thời gian vẫn được hưởng lương và bình đẳng trong việc thực hiện quyền, nghĩa vụ so với người làm toàn thời gian. Điều này loại trừ cách hiểu sai rằng làm ít giờ thì đương nhiên bị hạn chế quyền lợi một cách cơ học. Khi áp dụng, phải đối chiếu theo tính chất công việc, thời gian thực làm và các quy định cụ thể về tiền lương, bảo hiểm, an toàn vệ sinh lao động, không được suy diễn bất lợi cho người lao động.
Những hiểu nhầm thường gặp
Nhiều trường hợp nhầm lẫn giữa “không trọn thời gian” với lao động thời vụ, lao động thử việc hoặc làm việc không có lịch cố định. Đây là các chế định khác nhau, không thể dùng thay thế cho nhau nếu không đáp ứng đúng điều kiện pháp lý. Một hiểu nhầm khác là cho rằng lao động bán thời gian thì không được hưởng các bảo đảm về an toàn, vệ sinh lao động hoặc không được đối xử bình đẳng; cách hiểu này trái trực tiếp với tinh thần điều luật.
Lưu ý khi áp dụng vào thực tế
Hợp đồng lao động nên ghi rõ số giờ làm việc, cách sắp xếp ca, căn cứ trả lương và các quyền lợi áp dụng theo tỷ lệ hoặc theo mức cố định nếu pháp luật cho phép. Doanh nghiệp cần bảo đảm nội quy, thỏa ước lao động tập thể và cách tổ chức ca kíp không tạo ra phân biệt đối xử giữa hai nhóm lao động. Khi có tranh chấp, trọng tâm xem xét là nội dung thỏa thuận, tính tương xứng của tiền lương và việc người lao động có bị hạn chế quyền cơ bản trái luật hay không.