Điều 218 Bộ luật lao động 2019: Miễn, giảm thủ tục đối với trường hợp sử dụng dưới 10 lao động

Ý nghĩa của quy định

Điều 218 thể hiện chính sách hỗ trợ khu vực sử dụng lao động quy mô rất nhỏ, giảm gánh nặng hành chính nhưng vẫn giữ nguyên khung nghĩa vụ cơ bản của pháp luật lao động. Cách tiếp cận này nhằm tạo thuận lợi cho hộ kinh doanh, doanh nghiệp siêu nhỏ và đơn vị mới thành lập, nơi bộ máy quản trị còn đơn giản.

Điểm cần nắm là quy định không “nới” chuẩn mực bảo vệ người lao động, không làm mất hiệu lực của các quy định về giao kết hợp đồng, tiền lương, thời giờ làm việc, an toàn lao động và kỷ luật lao động. Phần được điều chỉnh chỉ là một số thủ tục hành chính do Chính phủ quy định cụ thể.

Điều kiện để áp dụng

Điều luật chỉ kích hoạt khi người sử dụng lao động thực tế sử dụng dưới 10 người lao động. Việc xác định phải căn cứ vào số lao động đang làm việc tại đơn vị, không dựa riêng vào quy mô doanh thu, loại hình doanh nghiệp hay cách gọi “siêu nhỏ”.

Ngay cả khi thuộc diện này, người sử dụng lao động vẫn phải thực hiện đầy đủ các quy định của Bộ luật Lao động. Nghĩa là chỉ được miễn hoặc giảm những thủ tục mà văn bản dưới luật cho phép, chứ không được tự ý bỏ qua nghĩa vụ pháp lý.

Phạm vi hiểu đúng

Nhầm lẫn phổ biến là coi Điều 218 như một quy định miễn toàn bộ chế độ lao động cho cơ sở nhỏ. Cách hiểu đó không đúng, vì Điều 218 chỉ là điều khoản mở cho cơ chế đơn giản hóa thủ tục, còn nội dung cụ thể phải tra cứu nghị định, thông tư hướng dẫn tương ứng.

Một nhầm lẫn khác là cho rằng cứ dưới 10 lao động thì mọi giấy tờ về lao động đều không phải làm. Thực tế, chỉ những thủ tục được Chính phủ quy định miễn, giảm mới được áp dụng ưu đãi; các nghĩa vụ còn lại vẫn phải tuân thủ.

Lưu ý khi áp dụng thực tế

Khi xử lý tình huống cụ thể, cần kiểm tra đồng thời hai lớp quy định: Điều 218 của Bộ luật Lao động và văn bản hướng dẫn của Chính phủ về từng thủ tục được miễn, giảm. Đây là điều khoản “khung”, không tự mình xác định hết phạm vi ưu đãi.

Trong tranh chấp hoặc thanh tra lao động, điểm mấu chốt thường không nằm ở việc doanh nghiệp có nhỏ hay không, mà ở việc thủ tục nào được phép lược giản và thủ tục nào bắt buộc phải thực hiện. Vì vậy, áp dụng đúng Điều 218 phải đi kèm đối chiếu chính xác văn bản hướng dẫn hiện hành.

Gợi ý thực hành

• Xác định chính xác số lượng lao động tại thời điểm áp dụng.
• Đối chiếu văn bản hướng dẫn để biết thủ tục nào được miễn, giảm.
• Không suy diễn ưu đãi thủ tục thành miễn nghĩa vụ lao động.
• Lưu hồ sơ nhân sự và căn cứ xác định số lao động để phục vụ kiểm tra, giải trình.