Điều 147 Bộ luật lao động 2019: Công việc và nơi làm việc cấm sử dụng người lao động từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi
Bình luận ngắn gọn Điều 147 Bộ luật Lao động 2019 về công việc, nơi làm việc cấm với lao động từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi.
Điều 147. Công việc và nơi làm việc cấm sử dụng người lao động từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi
1. Cấm sử dụng người lao động từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi làm các công việc sau đây:
a) Mang, vác, nâng các vật nặng vượt quá thể trạng của người chưa thành niên;
b) Sản xuất, kinh doanh cồn, rượu, bia, thuốc lá, chất tác động đến tinh thần hoặc chất gây nghiện khác;
c) Sản xuất, sử dụng hoặc vận chuyển hóa chất, khí gas, chất nổ;
d) Bảo trì, bảo dưỡng thiết bị, máy móc;
đ) Phá dỡ các công trình xây dựng;
e) Nấu, thổi, đúc, cán, dập, hàn kim loại;
g) Lặn biển, đánh bắt thủy, hải sản xa bờ;
h) Công việc khác gây tổn hại đến sự phát triển thể lực, trí lực, nhân cách của người chưa thành niên.
2. Cấm sử dụng người lao động từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi làm việc ở các nơi sau đây:
a) Dưới nước, dưới lòng đất, trong hang động, trong đường hầm;
b) Công trường xây dựng;
c) Cơ sở giết mổ gia súc;
d) Sòng bạc, quán bar, vũ trường, phòng hát karaoke, khách sạn, nhà nghỉ, cơ sở tắm hơi, cơ sở xoa bóp; điểm kinh doanh xổ số, dịch vụ trò chơi điện tử;
đ) Nơi làm việc khác gây tổn hại đến sự phát triển thể lực, trí lực, nhân cách của người chưa thành niên.
3. Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội quy định danh mục tại điểm h khoản 1 và điểm đ khoản 2 Điều này.
Trọng tâm bảo vệ người lao động chưa thành niên
Điều 147 thể hiện rõ quan điểm ưu tiên bảo vệ người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi trước khi đặt lợi ích sử dụng lao động. Nhóm tuổi này đã có thể tham gia quan hệ lao động, nhưng pháp luật không coi họ là nguồn lao động bình thường như người thành niên. Vì vậy, giới hạn được thiết kế theo hướng ngăn chặn sớm các tác động nguy hại đến sự phát triển toàn diện của người chưa thành niên.
Điểm cốt lõi của điều luật là cấm theo rủi ro, không chỉ cấm theo tên công việc. Một công việc không nằm trong danh sách nêu trực tiếp vẫn có thể bị loại trừ nếu bản chất hoặc điều kiện thực tế gây hại cho thể lực, trí lực, nhân cách của người lao động chưa thành niên. Đây là cách tiếp cận linh hoạt, giúp pháp luật bao quát được cả những hình thức bố trí lao động tinh vi trong thực tế.
Khi nào điều luật được “kích hoạt”
Điều luật được áp dụng khi đối tượng là người lao động từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi và người sử dụng lao động giao việc hoặc bố trí làm việc vào các nhóm công việc, địa điểm bị cấm. Chỉ cần rơi vào một trong hai nhóm cấm là đã có căn cứ xác định vi phạm: либо công việc bị cấm, либо địa điểm làm việc bị cấm. Không cần chứng minh đã phát sinh thiệt hại thực tế; chỉ cần hành vi sử dụng lao động đặt người chưa thành niên vào môi trường hoặc công việc bị pháp luật loại trừ.
Đối với các công việc và nơi làm việc mang tính mở tại điểm h khoản 1 và điểm đ khoản 2, việc xác định còn phải đối chiếu với danh mục do Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội quy định. Đây là cơ chế để điều luật được cụ thể hóa theo biến động của thực tiễn sản xuất, kinh doanh, thay vì đóng khung cứng trong văn bản luật.
Những hiểu nhầm thường gặp
Hiểu nhầm phổ biến là cho rằng người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi chỉ bị cấm làm việc nặng nhọc, còn công việc “nhẹ” trong cơ sở có rủi ro thì được phép. Thực tế, điều luật không chỉ cấm công việc mà còn cấm địa điểm có tính chất nhạy cảm hoặc môi trường dễ gây tổn hại, như công trường xây dựng, cơ sở giết mổ, quán bar, vũ trường, karaoke, sòng bạc, cơ sở xoa bóp.
Một nhầm lẫn khác là đánh giá vi phạm chỉ dựa vào tên gọi vị trí việc làm. Cách làm đúng là xem xét toàn bộ điều kiện thực tế: đặc thù công việc, cường độ, thiết bị sử dụng, môi trường, nguy cơ tiếp xúc hóa chất, tiếng ồn, hành vi xã hội và mức độ tác động đến sự phát triển của người lao động. Nếu chỉ đổi tên vị trí mà bản chất công việc vẫn thuộc diện bị cấm thì vẫn bị coi là vi phạm.
Lưu ý áp dụng trong thực tiễn
Doanh nghiệp cần rà soát đồng thời tuổi của người lao động, bản chất công việc và địa điểm làm việc trước khi tuyển dụng hoặc phân công. Với lao động từ 15 đến dưới 18 tuổi, việc bố trí công việc phải đặc biệt thận trọng, vì sai sót trong khâu phân công có thể dẫn đến vi phạm ngay cả khi người lao động đã có sự đồng ý.
Khi áp dụng điều luật, cần phân biệt rõ giữa “được làm việc” và “được làm việc ở đâu, làm gì”. Điều 147 không triệt tiêu quyền lao động của người chưa thành niên, mà giới hạn quyền đó trong những ngưỡng an toàn do pháp luật xác lập. Trên phương diện thực tiễn, đây là điều luật phòng ngừa hơn là điều luật xử lý hậu quả, nên tiêu chí đánh giá luôn nghiêng về bảo vệ sớm và loại trừ rủi ro ngay từ đầu.
Giá trị thực tiễn
Điều 147 là căn cứ quan trọng để doanh nghiệp xây dựng quy trình tuyển dụng, bố trí ca làm, phân công nhiệm vụ và kiểm tra tuân thủ đối với lao động chưa thành niên. Với người lao động và người đại diện hợp pháp, đây cũng là cơ sở để nhận diện các công việc, địa điểm không được phép tham gia, kể cả khi có thỏa thuận với người sử dụng lao động. Về bản chất, điều luật hướng tới việc đảm bảo học tập, phát triển nhân cách và an toàn lao động cho nhóm tuổi đang trong giai đoạn hoàn thiện.