Quảng cáo “không đau, không biến chứng” của phòng khám thẩm mỹ có phải sai sự thật?

Quảng cáo thẩm mỹ và ranh giới giữa tiếp thị hợp pháp với thông tin sai lệch

Trong lĩnh vực thẩm mỹ, quảng cáo không chỉ nhằm giới thiệu dịch vụ mà còn tác động trực tiếp đến quyết định sử dụng dịch vụ của khách hàng. Vì vậy, pháp luật đặt ra yêu cầu thông tin quảng cáo phải trung thực, chính xác, rõ ràng và không được gây nhầm lẫn. Đặc biệt, các thông điệp mang tính tuyệt đối như “không đau”, “không biến chứng”, “an toàn 100%” thường bị soi chiếu rất chặt dưới góc độ tính xác thực và khả năng chứng minh.

Câu hỏi trọng tâm không nằm ở việc doanh nghiệp có quyền quảng bá ưu điểm dịch vụ hay không, mà ở chỗ nội dung đó có phản ánh đúng bản chất chuyên môn và thực tế cung cấp dịch vụ hay không. Khi quảng cáo vượt khỏi giới hạn mô tả, biến kết quả y khoa thành cam kết tuyệt đối, thông điệp này đã đi vào vùng rủi ro pháp lý cao. Với dịch vụ thẩm mỹ, rủi ro đau, sưng, bầm tím, nhiễm trùng, phản ứng bất lợi hoặc biến chứng là yếu tố thực tế phải được cân nhắc trong mọi đánh giá về tính trung thực của quảng cáo.

Cơ sở pháp lý để xác định quảng cáo sai sự thật

Theo điểm a khoản 1 Điều 8 Luật Quảng cáo 2012, hành vi quảng cáo không đúng hoặc gây nhầm lẫn về khả năng kinh doanh, khả năng cung cấp sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ là hành vi bị cấm. Cùng với đó, theo điểm b khoản 9 Điều 8 Luật Quảng cáo 2012, quảng cáo không đúng hoặc gây nhầm lẫn về chất lượng, công dụng, hiệu quả, phương thức phục vụ của dịch vụ cũng thuộc nhóm hành vi bị nghiêm cấm.

Ở bình diện bảo vệ người tiêu dùng, theo điểm a khoản 1 Điều 10 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, tổ chức, cá nhân kinh doanh không được cung cấp thông tin không chính xác, không đầy đủ, không kịp thời về sản phẩm, dịch vụ, gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng. Quy định này có ý nghĩa đặc biệt trong lĩnh vực thẩm mỹ, nơi khách hàng thường ra quyết định dựa nhiều vào mô tả quảng cáo hơn là khả năng tự kiểm chứng chuyên môn. Khi quảng cáo tạo ra kỳ vọng phi thực tế về kết quả và mức độ an toàn, thông tin đó xâm phạm trực tiếp nguyên tắc trung thực trong giao dịch.

Với dịch vụ y tế, phòng khám thẩm mỹ còn phải tuân thủ điều kiện quảng cáo chuyên ngành và nội dung đã được cấp phép. Theo khoản 1 Điều 74 Nghị định 96/2023/NĐ-CP, nội dung quảng cáo dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh phải phù hợp với phạm vi hoạt động chuyên môn được ghi trong giấy phép hoạt động. Do đó, nếu phòng khám quảng cáo “không đau, không biến chứng” như một khẳng định tuyệt đối mà không thể hiện đây chỉ là trải nghiệm chủ quan hoặc điều kiện rất hạn chế, nội dung đó không còn là thông tin giới thiệu thông thường mà trở thành tuyên bố vượt quá khả năng chứng minh.

Vì sao cụm từ “không đau, không biến chứng” dễ bị coi là sai sự thật

“Không đau” là một cam kết tuyệt đối về cảm giác và phản ứng sinh lý của người sử dụng dịch vụ. Trong thực tiễn chuyên môn, mức độ đau phụ thuộc vào cơ địa, phương pháp thực hiện, tay nghề người thực hiện, tình trạng sức khỏe và ngưỡng chịu đau của từng người. Khi quảng cáo dùng mệnh đề khẳng định tuyệt đối, nội dung này không còn phản ánh tính cá thể hóa vốn có của dịch vụ thẩm mỹ.

“Không biến chứng” còn có mức độ rủi ro cao hơn vì biến chứng y khoa là khả năng luôn tồn tại trong nhiều can thiệp thẩm mỹ, dù lớn hay nhỏ. Pháp luật không yêu cầu dịch vụ phải không có rủi ro trên thực tế, nhưng buộc chủ thể quảng cáo không được tạo ra nhận thức sai rằng rủi ro đã bị loại trừ hoàn toàn. Nếu quảng cáo phủ nhận hoàn toàn khả năng biến chứng, cơ sở đã truyền đạt một thông tin không đúng bản chất dịch vụ và có dấu hiệu quảng cáo sai sự thật theo Luật Quảng cáo 2012.

Điểm mấu chốt là tính tuyệt đối của ngôn ngữ quảng cáo. Một mô tả như “giảm đau tối đa”, “hạn chế xâm lấn”, “thực hiện theo quy trình vô khuẩn nghiêm ngặt”, nếu có căn cứ chuyên môn và được trình bày đúng phạm vi, vẫn có thể nằm trong giới hạn cho phép. Ngược lại, “không đau, không biến chứng” là công thức ngôn từ dễ biến quảng cáo thành lời bảo đảm kết quả, trong khi pháp luật không cho phép thương mại hóa sự an toàn theo kiểu cam kết tuyệt đối.

Tiêu chí pháp lý để đánh giá một quảng cáo là sai sự thật

Thứ nhất, nội dung phải được đối chiếu với giấy phép và hồ sơ chuyên môn

Cơ sở thẩm mỹ chỉ được quảng cáo trong phạm vi hoạt động chuyên môn đã được cơ quan có thẩm quyền cho phép. Nếu nội dung quảng cáo mô tả hiệu quả, công nghệ hoặc mức độ an toàn vượt xa hồ sơ pháp lý và tài liệu chuyên môn, quảng cáo đó không còn hợp lệ. Việc có tài liệu nội bộ hoặc phản hồi tích cực của một số khách hàng không đủ để hợp thức hóa một tuyên bố tuyệt đối.

Thứ hai, thông điệp phải có khả năng kiểm chứng khách quan

Pháp luật về quảng cáo đòi hỏi nội dung phải có căn cứ, không được phóng đại hoặc gây nhầm lẫn. Những cụm từ như “không biến chứng” thường không thể kiểm chứng theo nghĩa tuyệt đối đối với mọi khách hàng, mọi tình huống và mọi thời điểm. Khi không thể chứng minh bằng dữ liệu khoa học, hồ sơ thống kê đáng tin cậy hoặc điều kiện áp dụng rất rõ ràng, nội dung này mang dấu hiệu gian dối về chất lượng và hiệu quả dịch vụ.

Thứ ba, phải xét đến khả năng tác động đến quyết định của người tiêu dùng

Trong bối cảnh khách hàng thẩm mỹ thường mong muốn kết quả đẹp, ít đau và an toàn cao, một thông điệp tuyệt đối dễ tạo ra kỳ vọng sai lệch. Chỉ cần quảng cáo khiến người tiêu dùng hiểu rằng dịch vụ hoàn toàn không có rủi ro, trong khi thực tế không phải vậy, yếu tố gây nhầm lẫn đã hình thành. Đây là cơ sở quan trọng để xác định hành vi vi phạm, ngay cả khi cơ sở cho rằng mình không có ý định lừa dối.

Chế tài pháp lý có thể áp dụng

Hành vi quảng cáo sai sự thật trong lĩnh vực thẩm mỹ có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định về xử phạt trong hoạt động quảng cáo và trong lĩnh vực y tế. Tùy tính chất, mức độ và phương tiện quảng cáo, cơ sở còn có thể bị buộc tháo gỡ, cải chính thông tin, nộp lại khoản lợi bất hợp pháp và chịu các biện pháp khắc phục hậu quả khác theo quy định hiện hành. Trường hợp quảng cáo gắn với hành vi cung cấp dịch vụ sai phép, hậu quả pháp lý còn nặng hơn vì phát sinh vi phạm đồng thời nhiều nhóm quy định.

Nếu nội dung quảng cáo gây thiệt hại cho khách hàng, trách nhiệm dân sự có thể phát sinh theo quy định về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng hoặc trách nhiệm do cung cấp thông tin sai lệch trong giao dịch tiêu dùng. Khi khách hàng quyết định sử dụng dịch vụ vì tin vào cam kết “không đau, không biến chứng”, cơ sở có thể phải chịu trách nhiệm đối với tổn thất phát sinh nếu có quan hệ nhân quả được xác lập. Trong trường hợp đặc biệt nghiêm trọng, hành vi còn có thể bị xem xét dưới góc độ pháp luật hình sự nếu thỏa mãn đầy đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm tương ứng.

Khuyến nghị tuân thủ cho phòng khám thẩm mỹ

Phòng khám thẩm mỹ nên dùng ngôn ngữ quảng cáo mô tả trung tính, có điều kiện và có căn cứ chuyên môn. Thay vì khẳng định tuyệt đối “không đau, không biến chứng”, nội dung nên phản ánh đúng bản chất: phương pháp áp dụng, đối tượng phù hợp, lợi ích dự kiến, giới hạn kỹ thuật và cảnh báo rủi ro cần thiết. Mọi tuyên bố về hiệu quả phải được đối chiếu với phạm vi hoạt động, tài liệu chuyên môn và quy trình nội bộ đã được kiểm soát.

Việc quảng cáo cần được rà soát trước công bố, đặc biệt với nội dung trên mạng xã hội, video ngắn, livestream và KOL/KOC. Đây là các kênh dễ phát sinh ngôn từ cường điệu, lược bỏ điều kiện áp dụng hoặc che mờ cảnh báo rủi ro. Một chiến lược truyền thông hợp pháp trong lĩnh vực thẩm mỹ phải ưu tiên tính chính xác hơn tính giật gân, vì chỉ một mệnh đề tuyệt đối cũng có thể làm phát sinh vi phạm.

Kết luận

Phòng khám thẩm mỹ quảng cáo “không đau, không biến chứng” có dấu hiệu rõ rệt của quảng cáo sai sự thật nếu nội dung này được đưa ra như một cam kết tuyệt đối về kết quả và mức độ an toàn. Theo điểm a khoản 1 Điều 8 Luật Quảng cáo 2012, điểm b khoản 9 Điều 8 Luật Quảng cáo 2012 và điểm a khoản 1 Điều 10 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, việc cung cấp thông tin gây nhầm lẫn hoặc không đúng bản chất dịch vụ là hành vi bị cấm. Đối với dịch vụ khám chữa bệnh, quy định tại khoản 1 Điều 74 Nghị định 96/2023/NĐ-CP càng đặt ra yêu cầu nội dung quảng cáo phải nằm trong phạm vi chuyên môn được cấp phép.

Tài liệu tham khảo

• Luật Quảng cáo 2012.
• Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023.
• Nghị định 96/2023/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Khám bệnh, chữa bệnh.
• Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023.
• Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa và quảng cáo hiện hành.
• Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế hiện hành.