Nợ xấu có được mở thẻ tín dụng hoặc vay mua nhà không?

Nợ xấu là gì và vì sao ảnh hưởng đến khả năng vay vốn

Trong hoạt động cấp tín dụng, nợ xấu là dấu hiệu cho thấy người vay đã từng vi phạm nghĩa vụ trả nợ, từ đó làm tăng mức độ rủi ro đối với tổ chức tín dụng. Về mặt thực tiễn, lịch sử nợ xấu thường được phản ánh qua dữ liệu tín dụng và được ngân hàng khai thác khi thẩm định hồ sơ. Do đó, người có nợ xấu thường gặp khó khăn hơn khi xin cấp thẻ tín dụng hoặc vay mua nhà.

Việc đánh giá không chỉ dựa trên việc “có nợ xấu hay không” mà còn dựa vào nhóm nợ, thời điểm phát sinh nợ quá hạn, tình trạng đã tất toán hay chưa và thời gian lịch sử nợ còn lưu trên hệ thống thông tin tín dụng. Trong các khoản vay nhà ở, yếu tố này càng quan trọng vì ngân hàng phải xem xét đồng thời khả năng trả nợ dài hạn, giá trị tài sản bảo đảm và mức độ ổn định của dòng tiền.

Nợ xấu có được mở thẻ tín dụng không?

Đối với thẻ tín dụng, tổ chức phát hành thẻ phải tuân thủ quy định về hoạt động thẻ ngân hàng tại Thông tư 18/2024/TT-NHNN, có hiệu lực từ ngày 01/7/2024. Trên thực tế xét duyệt, người có nợ xấu nhóm 1 hoặc nhóm 2 vẫn có thể được xem xét nếu đã khắc phục nghĩa vụ trả nợ và đáp ứng tiêu chí nội bộ của ngân hàng. Tuy nhiên, từ nhóm nợ 3 trở lên, việc mở thẻ tín dụng bị hạn chế rất mạnh và thường không được chấp nhận trong giai đoạn lịch sử tín dụng chưa được cải thiện.

Mức độ chấp nhận hồ sơ còn phụ thuộc vào loại thẻ, hạn mức đề nghị và chính sách quản trị rủi ro của từng tổ chức phát hành. Với thẻ tín dụng không có bảo đảm, ngân hàng thường thẩm định chặt hơn vì đây là khoản cấp tín dụng dựa chủ yếu vào uy tín và năng lực hoàn trả của khách hàng. Khi người vay đã thanh toán hết khoản nợ quá hạn và hồ sơ tín dụng dần được phục hồi, cơ hội mở thẻ sẽ tăng lên đáng kể.

Trường hợp nào vẫn có thể được xem xét?

Người từng có nợ xấu nhưng đã tất toán đầy đủ, có thu nhập ổn định, lịch sử giao dịch tốt và không phát sinh thêm nợ quá hạn mới có thể được ngân hàng xem xét phát hành thẻ. Một số tổ chức còn yêu cầu thời gian “sạch nợ” trong một khoảng nhất định trước khi nộp hồ sơ. Vì vậy, việc nộp đơn không nên thực hiện ngay sau khi vừa thanh toán xong khoản nợ cũ nếu hồ sơ tín dụng chưa kịp cải thiện.

Nợ xấu có vay mua nhà được không?

Vay mua nhà là khoản vay trung, dài hạn với số tiền lớn nên ngân hàng thẩm định nghiêm ngặt hơn so với thẻ tín dụng. Người có nợ xấu nhóm 3, 4, 5 thường rất khó được chấp thuận vay mua nhà trong thời gian lịch sử nợ còn thể hiện trên hệ thống thông tin tín dụng. Dù có tài sản bảo đảm là chính căn nhà dự định mua, yếu tố lịch sử trả nợ vẫn là tiêu chí quan trọng trong quyết định cấp tín dụng.

Đối với nợ nhóm 2, hồ sơ vẫn có thể được xem xét nhưng yêu cầu chứng minh thu nhập, khả năng trả nợ và lý do phát sinh quá hạn phải đặc biệt rõ ràng. Nếu khoản nợ đã được tất toán, người vay cần chờ quá trình cập nhật và phản ánh lại trên hệ thống tín dụng trước khi nộp hồ sơ mua nhà. Mức độ chấp nhận cuối cùng còn phụ thuộc vào quy định nội bộ của từng ngân hàng và mức độ rủi ro của khoản vay.

Những yếu tố ngân hàng thường xem xét khi duyệt vay mua nhà

• Lịch sử tín dụng và nhóm nợ hiện tại của khách hàng.
• Thu nhập thực tế, tính ổn định của nguồn tiền và tỷ lệ trả nợ trên thu nhập.
• Tài sản bảo đảm, giá trị định giá và tính pháp lý của bất động sản.
• Thời gian đã tất toán nợ xấu và mức độ phục hồi tín dụng.
• Mục đích vay, thời hạn vay và phương án trả nợ dự kiến.

Cơ sở pháp lý hiện hành cần lưu ý

Về hoạt động thẻ ngân hàng, Thông tư 18/2024/TT-NHNN là văn bản hiện hành đang điều chỉnh các vấn đề liên quan đến phát hành, sử dụng và quản lý thẻ. Về cho vay và thẩm định tín dụng, ngân hàng áp dụng đồng thời quy định của Ngân hàng Nhà nước, quy chế nội bộ và nguyên tắc quản trị rủi ro của chính mình. Trong từng hồ sơ cụ thể, quyết định cấp thẻ hoặc cho vay không chỉ dựa vào một quy định đơn lẻ mà là tổng hợp của pháp luật hiện hành và chính sách tín dụng nội bộ.

Do vậy, không có một quy tắc tuyệt đối rằng mọi trường hợp nợ xấu đều bị từ chối hoặc mọi trường hợp đều được chấp nhận. Cách hiểu đúng là: nợ xấu làm giảm mạnh khả năng được cấp tín dụng, đặc biệt với khoản vay mua nhà; còn với thẻ tín dụng, cơ hội sẽ phụ thuộc nhiều vào nhóm nợ, thời gian khắc phục và chính sách của từng ngân hàng.

Khuyến nghị đối với người đang có nợ xấu

Trước khi nộp hồ sơ mở thẻ hoặc vay mua nhà, cần kiểm tra lại tình trạng tín dụng, xác định rõ nhóm nợ và xử lý dứt điểm khoản quá hạn nếu còn tồn tại. Việc chuẩn bị hồ sơ thu nhập, sao kê tài khoản, hợp đồng lao động và phương án trả nợ rõ ràng giúp tăng khả năng được xem xét. Nếu đang ở nhóm nợ 3 trở lên, nên ưu tiên phục hồi lịch sử tín dụng trước khi nộp hồ sơ vay mới để tránh bị từ chối liên tiếp.

Trong trường hợp cần vay mua nhà gấp, nên trao đổi trước với ngân hàng về điều kiện xét duyệt, tài sản bảo đảm và yêu cầu tối thiểu đối với lịch sử tín dụng. Cách tiếp cận này giúp người vay đánh giá đúng khả năng được chấp thuận và tránh làm hồ sơ khi điều kiện pháp lý, tài chính chưa đáp ứng.

Tài liệu tham khảo

• Thông tư 18/2024/TT-NHNN quy định về hoạt động thẻ ngân hàng.
• Cổng thông tin văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ về Thông tư 18/2024/TT-NHNN.
• Thông tin hướng dẫn nghiệp vụ tín dụng và xét duyệt thẻ của một số ngân hàng thương mại.
• Các tài liệu hướng dẫn về lịch sử tín dụng và dữ liệu CIC do tổ chức tín dụng công bố.
• Bài viết tư vấn nghiệp vụ của các ngân hàng thương mại về nợ xấu và cấp tín dụng.