Người thân có được xem bệnh án của người đã mất không?

Người thân có được xem bệnh án của người đã mất không?

Người thân không đương nhiên được xem bệnh án của người đã mất chỉ vì quan hệ huyết thống hoặc quan hệ hôn nhân. Theo khoản 4 Điều 69 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, thông tin trong hồ sơ bệnh án của người bệnh tử vong vẫn thuộc nhóm thông tin được bảo mật, trừ các trường hợp pháp luật cho phép tiếp cận hoặc người đại diện hợp pháp của người bệnh có yêu cầu theo đúng thủ tục.

Về nguyên tắc, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có trách nhiệm hoàn thiện, lưu trữ hồ sơ bệnh án của người bệnh tử vong và không tự ý cung cấp cho bất kỳ cá nhân nào nếu không thuộc đối tượng được phép. Vì vậy, câu trả lời pháp lý ngắn gọn là: chỉ một số người thân nhất định, khi đáp ứng điều kiện luật định, mới được xem bệnh án của người đã mất.

Cơ sở pháp lý hiện hành về việc bảo mật và cung cấp hồ sơ bệnh án

Khoản 4 Điều 69 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 quy định rõ các chủ thể được tiếp cận hồ sơ bệnh án của người bệnh tử vong, gồm đại diện cơ quan quản lý nhà nước về y tế, cơ quan điều tra, viện kiểm sát, tòa án, thanh tra chuyên ngành y tế, tổ chức giám định pháp y, pháp y tâm thần và luật sư của người bệnh tử vong để thực hiện nhiệm vụ theo quy định của pháp luật có liên quan.

Quy định này cho thấy pháp luật đặt trọng tâm vào mục đích sử dụng hợp pháp của hồ sơ bệnh án, chứ không dựa riêng vào tư cách thân nhân. Do đó, nếu một người là cha, mẹ, vợ, chồng, con hoặc anh, chị, em của người đã mất nhưng không phải là người đại diện hợp pháp hoặc không thuộc nhóm chủ thể được luật cho phép, thì việc yêu cầu xem toàn bộ hồ sơ bệnh án sẽ không được chấp nhận.

Trường hợp người thân được xem bệnh án của người đã mất

1. Người đại diện hợp pháp của người bệnh tử vong

Người đại diện của người bệnh tử vong được quyền đọc, xem, sao chụp, ghi chép hồ sơ bệnh án và được cung cấp bản tóm tắt hồ sơ bệnh án khi có yêu cầu bằng văn bản. Đây là căn cứ trực tiếp tại khoản 4 Điều 69 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023. Trong thực tiễn, người đại diện thường là người được pháp luật xác định có thẩm quyền đại diện hoặc người được ủy quyền hợp lệ trước khi người bệnh qua đời.

Nếu thân nhân muốn tiếp cận bệnh án, cần chứng minh mình là người đại diện hợp pháp theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, hoặc có căn cứ đại diện theo văn bản ủy quyền hợp lệ còn hiệu lực tại thời điểm phát sinh yêu cầu. Trường hợp chỉ là người nhà thông thường mà không có tư cách đại diện, cơ sở y tế có quyền từ chối cung cấp bệnh án đầy đủ.

2. Người thân tham gia vụ việc tố tụng hoặc giám định

Khi hồ sơ bệnh án được dùng cho điều tra, truy tố, xét xử, thanh tra y tế hoặc giám định pháp y, pháp y tâm thần, người thân có liên quan không phải là chủ thể trực tiếp được quyền yêu cầu nếu không thuộc nhóm cơ quan, tổ chức được nêu trong luật. Tuy nhiên, trên thực tế, thân nhân có thể tiếp cận gián tiếp thông qua hoạt động tố tụng, thông báo kết quả hoặc tài liệu được cơ quan có thẩm quyền cho phép.

Nếu người đã mất có tranh chấp về nguyên nhân tử vong, trách nhiệm bồi thường hoặc dấu hiệu sai sót chuyên môn, hồ sơ bệnh án thường được sử dụng làm chứng cứ. Khi đó, việc tiếp cận sẽ tuân theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền, không phải do thân nhân tự quyết định.

Người thân không được đương nhiên xem những nội dung nào?

Không phải mọi tài liệu liên quan đến quá trình điều trị của người đã mất đều có thể được cung cấp rộng rãi cho gia đình. Phần thông tin mang tính riêng tư, chẩn đoán, diễn biến bệnh, kết quả xét nghiệm, chỉ định điều trị, tiên lượng và các ghi chép chuyên môn đều thuộc phạm vi quản lý chặt chẽ của hồ sơ bệnh án. Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh chỉ được cung cấp theo đúng đối tượng và đúng mục đích mà pháp luật cho phép.

Việc bảo mật này nhằm bảo vệ danh dự, nhân phẩm và quyền riêng tư của người đã chết, đồng thời hạn chế việc lạm dụng thông tin y tế cho mục đích không phù hợp. Vì vậy, yêu cầu “cho xem hồ sơ” dưới dạng chung chung sẽ không đủ căn cứ pháp lý nếu người yêu cầu không chứng minh được quyền tiếp cận.

Thủ tục thực hiện yêu cầu xem hoặc cấp bản tóm tắt hồ sơ bệnh án

Người có quyền tiếp cận cần gửi yêu cầu bằng văn bản đến cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đang lưu trữ hồ sơ. Văn bản nên nêu rõ họ tên người yêu cầu, tư cách pháp lý, người bệnh đã tử vong, nội dung đề nghị xem hoặc cấp bản tóm tắt, và mục đích sử dụng hợp pháp của tài liệu. Cơ sở y tế sẽ đối chiếu thẩm quyền, phạm vi yêu cầu và quyết định việc cung cấp theo đúng quy định.

Trong trường hợp cần chứng minh là người đại diện, hồ sơ yêu cầu nên kèm giấy tờ nhân thân, giấy tờ chứng minh quan hệ đại diện, văn bản ủy quyền hoặc tài liệu tố tụng liên quan. Nếu yêu cầu vượt quá phạm vi pháp luật cho phép, cơ sở y tế có quyền từ chối toàn bộ hoặc chỉ cung cấp phần được phép, chẳng hạn bản tóm tắt hồ sơ bệnh án.

Hệ quả pháp lý nếu tự ý tiết lộ hoặc sử dụng sai hồ sơ bệnh án

Hồ sơ bệnh án là loại thông tin được bảo vệ nghiêm ngặt. Việc tự ý sao chụp, phát tán, công bố hoặc sử dụng trái phép thông tin bệnh án của người đã mất có thể dẫn tới trách nhiệm kỷ luật, hành chính hoặc dân sự, tùy tính chất và mức độ vi phạm. Nếu hành vi xâm phạm nghiêm trọng quyền bí mật đời tư, danh dự, nhân phẩm của người đã chết hoặc quyền, lợi ích của thân nhân, trách nhiệm bồi thường cũng có thể phát sinh theo pháp luật dân sự.

Với cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, việc cung cấp sai đối tượng hoặc sai phạm vi còn là rủi ro tuân thủ nghiêm trọng. Do đó, quy trình kiểm tra tư cách người yêu cầu phải được thực hiện chặt chẽ, đặc biệt trong các vụ việc có tranh chấp, khiếu nại hoặc dấu hiệu pháp lý phức tạp.

Kết luận

Người thân của người đã mất chỉ được xem bệnh án khi có tư cách pháp lý phù hợp, chủ yếu là người đại diện hợp pháp hoặc khi thuộc các trường hợp luật định khác. Quan hệ gia đình đơn thuần không làm phát sinh quyền đương nhiên tiếp cận toàn bộ hồ sơ bệnh án. Cách tiếp cận đúng là xác định tư cách yêu cầu, chuẩn bị hồ sơ chứng minh và đề nghị cơ sở y tế cung cấp trong phạm vi pháp luật cho phép.

Tài liệu tham khảo

• Luật Khám bệnh, chữa bệnh số 15/2023/QH15.
• Bộ luật Dân sự 2015.
• Thông tư 32/2023/TT-BYT của Bộ Y tế.
• Văn bản hướng dẫn và tổng hợp quy định về hồ sơ bệnh án của cơ quan chuyên ngành y tế.