Người nước ngoài có được sử dụng dịch vụ công trực tuyến tại Việt Nam không?

Người nước ngoài có thể sử dụng dịch vụ công trực tuyến tại Việt Nam không?

Người nước ngoài đang cư trú hợp pháp tại Việt Nam có thể sử dụng dịch vụ công trực tuyến trong phạm vi mà pháp luật và hệ thống kỹ thuật cho phép. Nền tảng pháp lý trung tâm hiện nay là cơ chế định danh và xác thực điện tử, trong đó tài khoản định danh điện tử giúp người dùng đăng nhập, xác minh danh tính và thực hiện một số giao dịch hành chính trên môi trường số.

Về nguyên tắc, việc sử dụng dịch vụ công trực tuyến không bị giới hạn riêng đối với công dân Việt Nam nếu thủ tục đó được thiết kế để tiếp nhận hồ sơ điện tử từ người nước ngoài. Điểm mấu chốt là người nước ngoài phải đáp ứng điều kiện về giấy tờ hợp lệ, thông tin cư trú và phương thức xác thực theo quy định chuyên ngành.

Thực tiễn triển khai đã mở rộng đáng kể từ năm 2025, khi cơ quan quản lý đẩy mạnh việc cung cấp thủ tục hành chính trực tuyến cho người nước ngoài và tích hợp định danh điện tử vào các dịch vụ công, ngân hàng, y tế và bảo hiểm. Điều này cho thấy người nước ngoài không chỉ có thể nộp hồ sơ trực tuyến ở một số lĩnh vực, mà còn có thể dùng tài khoản định danh để truy cập hệ sinh thái dịch vụ số rộng hơn.

Căn cứ pháp lý hiện hành

Khung pháp lý về định danh điện tử đối với người nước ngoài hiện được đặt nền trên Luật Căn cước 2023 và Nghị định 69/2024/NĐ-CP của Chính phủ về định danh và xác thực điện tử. Theo điểm b khoản 2 Điều 19 Nghị định 69/2024/NĐ-CP, người nước ngoài từ đủ 6 tuổi trở lên nhập cảnh Việt Nam, có giấy tờ chứng minh cư trú hợp pháp tại Việt Nam, được cấp tài khoản định danh điện tử mức độ 1; trường hợp từ đủ 6 tuổi trở lên có thẻ thường trú hoặc thẻ tạm trú hợp pháp thì được cấp tài khoản định danh điện tử mức độ 2 theo quy định tương ứng của Nghị định này.

Về thủ tục cấp tài khoản, Nghị định 69/2024/NĐ-CP quy định người nước ngoài kê khai thông tin, cung cấp hộ chiếu hoặc giấy tờ đi lại quốc tế hợp lệ, đồng thời thực hiện xác thực sinh trắc học khi đăng ký mức độ 2 tại cơ quan quản lý xuất nhập cảnh hoặc cơ quan công an có thẩm quyền. Cơ chế này là điều kiện pháp lý để người nước ngoài sử dụng các dịch vụ số cần xác thực danh tính chính xác.

Đối với dịch vụ công trực tuyến trong lĩnh vực quản lý xuất nhập cảnh, Cổng dịch vụ công của Bộ Công an đã công khai nhiều thủ tục cho người nước ngoài thực hiện trực tuyến, trong đó có thủ tục khai báo tạm trú. Đây là dấu hiệu rõ ràng cho thấy người nước ngoài không đứng ngoài hệ thống dịch vụ công điện tử của Việt Nam.

Điều kiện để người nước ngoài sử dụng dịch vụ công trực tuyến

1. Phải cư trú hợp pháp tại Việt Nam

Người nước ngoài muốn dùng dịch vụ công trực tuyến phải có căn cứ cư trú hợp pháp, thường thể hiện qua thẻ tạm trú, thẻ thường trú hoặc giấy tờ cư trú hợp pháp khác. Đây là nền tảng để cơ quan có thẩm quyền xác định tư cách pháp lý của người sử dụng trong quá trình cấp tài khoản định danh và tiếp nhận hồ sơ điện tử.

2. Phải có tài khoản định danh điện tử phù hợp

Tài khoản định danh điện tử mức độ 1 và mức độ 2 có ý nghĩa khác nhau trong phạm vi sử dụng. Mức độ 1 cho phép thực hiện một số thao tác điện tử cơ bản; mức độ 2 có giá trị xác thực mạnh hơn, phù hợp với nhiều dịch vụ công và tiện ích số có yêu cầu kiểm tra sinh trắc học. Đây là điểm then chốt để chuyển từ “có thể nộp hồ sơ trực tuyến” sang “có thể sử dụng dịch vụ số với mức độ tin cậy cao”.

3. Phải đáp ứng điều kiện riêng của từng thủ tục

Mỗi dịch vụ công trực tuyến đều có điều kiện tiếp nhận riêng, chẳng hạn loại giấy tờ phải nộp, biểu mẫu điện tử, phương thức thanh toán, hay yêu cầu nộp bản gốc khi nhận kết quả. Do đó, có những thủ tục người nước ngoài thực hiện hoàn toàn trực tuyến, nhưng cũng có thủ tục chỉ tiếp nhận một phần trên môi trường số, còn phần đối chiếu hồ sơ vẫn phải làm trực tiếp.

Phạm vi dịch vụ công mà người nước ngoài đang được sử dụng

Hiện nay, người nước ngoài có thể sử dụng các nhóm dịch vụ công trực tuyến gắn với quản lý cư trú, xuất nhập cảnh và một số thủ tục hành chính liên quan đến đời sống hằng ngày khi đã có định danh điện tử hợp lệ. Thực tiễn công khai cho thấy thủ tục khai báo tạm trú cho người nước ngoài đã được đưa lên môi trường trực tuyến; đồng thời, nhiều cơ quan nhà nước đang mở rộng tiếp nhận hồ sơ số đối với người nước ngoài cư trú hợp pháp.

Song song với đó, tài khoản định danh điện tử mức độ 2 còn được triển khai để tích hợp và sử dụng trong các dịch vụ ngoài khu vực hành chính thuần túy, như ngân hàng, y tế và bảo hiểm. Điều này phản ánh xu hướng chuyển từ “dịch vụ công điện tử đơn lẻ” sang “nền tảng định danh số thống nhất” cho người nước ngoài tại Việt Nam.

Trong các lĩnh vực chuyên ngành, mức độ áp dụng còn phụ thuộc vào quy trình của từng bộ, ngành và địa phương. Vì vậy, không phải mọi thủ tục đều đã số hóa hoàn toàn, nhưng nguyên tắc chung là người nước ngoài đã được pháp luật thừa nhận tư cách tham gia hệ thống dịch vụ công trực tuyến nếu đáp ứng điều kiện định danh và cư trú.

Giới hạn pháp lý và thực tiễn

Giới hạn đầu tiên nằm ở phạm vi kỹ thuật của từng cổng dịch vụ. Có thủ tục chỉ cho phép nộp hồ sơ trực tuyến nhưng vẫn yêu cầu người nước ngoài xuất trình bản gốc khi giải quyết hoặc khi nhận kết quả; có thủ tục lại cho phép xử lý điện tử hoàn toàn trong toàn bộ quy trình.

Giới hạn thứ hai là điều kiện dữ liệu và xác thực. Nếu thông tin cư trú, hộ chiếu hoặc sinh trắc học chưa được đồng bộ đầy đủ, người nước ngoài chưa thể sử dụng toàn bộ chức năng của tài khoản định danh điện tử mức độ 2. Khi đó, việc sử dụng dịch vụ công trực tuyến sẽ bị thu hẹp ở mức thao tác cơ bản hoặc đăng nhập tra cứu thông tin.

Giới hạn thứ ba là sự khác biệt giữa quy định chung và quy định chuyên ngành. Một số thủ tục vẫn yêu cầu người thực hiện phải là chủ thể có mã số định danh, mã số thuế, tài khoản thanh toán nội địa hoặc điều kiện pháp lý riêng. Vì vậy, việc người nước ngoài “được phép dùng dịch vụ công trực tuyến” không đồng nghĩa với việc mọi dịch vụ đều khả dụng ngay lập tức.

Ý nghĩa pháp lý của việc mở rộng dịch vụ công cho người nước ngoài

Việc cho phép người nước ngoài sử dụng dịch vụ công trực tuyến thể hiện sự chuyển dịch từ quản lý hành chính truyền thống sang quản trị số dựa trên định danh điện tử. Cơ chế này giảm thời gian đi lại, tăng tính minh bạch và hạn chế việc xuất trình giấy tờ nhiều lần giữa các cơ quan.

Ở góc độ pháp lý, đây cũng là bước cụ thể hóa nguyên tắc bình đẳng trong tiếp cận dịch vụ hành chính đối với người cư trú hợp pháp, đồng thời vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước về an ninh, xuất nhập cảnh và xác thực nhân thân. Cân bằng giữa thuận lợi hóa thủ tục và kiểm soát pháp lý là đặc trưng nổi bật của mô hình hiện hành.

Trong bối cảnh Việt Nam đã tổ chức chính quyền địa phương theo hai cấp từ ngày 01/7/2025, việc số hóa thủ tục càng có ý nghĩa trong việc rút ngắn đầu mối xử lý và chuẩn hóa quy trình tiếp nhận. Điều này tạo điều kiện để người nước ngoài tiếp cận dịch vụ công thuận tiện hơn mà không phụ thuộc vào nhiều tầng nấc hành chính trung gian.

Kết luận

Người nước ngoài có thể sử dụng dịch vụ công trực tuyến tại Việt Nam nếu cư trú hợp pháp và đáp ứng điều kiện định danh, xác thực theo quy định hiện hành. Trục pháp lý quan trọng nhất là tài khoản định danh điện tử, đặc biệt là mức độ 2 đối với người có thẻ tạm trú hoặc thường trú hợp pháp.

Phạm vi sử dụng hiện chưa đồng đều giữa các thủ tục, nhưng xu hướng pháp lý và quản trị số của Việt Nam đã xác nhận rõ vai trò của người nước ngoài trong hệ sinh thái dịch vụ công điện tử. Vì vậy, câu trả lời pháp lý là có, nhưng mức độ sử dụng phụ thuộc vào từng dịch vụ cụ thể, yêu cầu kỹ thuật và quy định chuyên ngành.

Tài liệu tham khảo

• Luật Căn cước 2023.
• Nghị định 69/2024/NĐ-CP của Chính phủ về định danh và xác thực điện tử.
• Cổng dịch vụ công Bộ Công an.
• Cổng thông tin điện tử về xuất nhập cảnh Việt Nam.
• Tin và hướng dẫn công khai của cơ quan quản lý về cấp tài khoản định danh điện tử cho người nước ngoài từ năm 2025.