Ly hôn kéo dài bao lâu và các nguyên nhân làm vụ án chậm

Ly hôn được giải quyết trong bao lâu?

Thời gian giải quyết ly hôn không cố định cho mọi vụ việc mà phụ thuộc vào tính chất yêu cầu, mức độ tranh chấp và khả năng phối hợp của các bên. Về mặt pháp lý, ly hôn là việc chấm dứt quan hệ vợ chồng theo bản án hoặc quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án theo khoản 14 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình 2014. Từ thời điểm Tòa án thụ lý đến khi ban hành bản án hoặc quyết định, vụ việc phải đi qua các giai đoạn tố tụng khác nhau nên tổng thời gian thường dao động đáng kể.

Đối với ly hôn thuận tình, nếu hai bên đã thống nhất về việc chấm dứt hôn nhân và thỏa thuận được về con chung, tài sản, nghĩa vụ tài chính, Tòa án giải quyết theo thủ tục việc dân sự. Loại việc này thường được giải quyết nhanh hơn ly hôn đơn phương vì không phải mở một quá trình tranh tụng đầy đủ như vụ án dân sự. Khi các điều kiện hồ sơ đầy đủ và không phát sinh tranh chấp mới, thời gian thường ngắn hơn rõ rệt so với trường hợp có tranh chấp.

Đối với ly hôn đơn phương, đây là vụ án hôn nhân và gia đình thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án theo khoản 1 Điều 28 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Thời hạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm được quy định tại điểm a khoản 1 Điều 203 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 là 04 tháng kể từ ngày thụ lý vụ án. Trường hợp vụ án có tính chất phức tạp hoặc do sự kiện bất khả kháng, trở ngại khách quan thì Chánh án Tòa án có thể gia hạn nhưng không quá 02 tháng theo điểm b khoản 1 Điều 203 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.

Sau giai đoạn chuẩn bị xét xử, Tòa án mở phiên tòa trong thời hạn luật định và ban hành bản án sơ thẩm nếu không hòa giải thành hoặc không có căn cứ đình chỉ, tạm đình chỉ. Vì vậy, trên phương diện thủ tục, một vụ ly hôn đơn phương thường không kết thúc ngay trong vài tuần, mà phải tính theo chuỗi hoạt động tố tụng từ thụ lý, thu thập chứng cứ, hòa giải, chuẩn bị xét xử đến mở phiên tòa.

Những mốc thời gian pháp lý cần lưu ý

Mốc đầu tiên là thời điểm Tòa án thụ lý vụ án hoặc đơn yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn. Từ đây, các thời hạn tố tụng bắt đầu được tính. Nếu hồ sơ ban đầu chưa đầy đủ hoặc chưa xác định đúng thẩm quyền, việc thụ lý bị kéo lùi và toàn bộ tiến độ giải quyết sẽ chậm lại.

Mốc thứ hai là giai đoạn hòa giải. Theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình 2014, Tòa án giải quyết cho ly hôn khi hòa giải tại Tòa án không thành và có căn cứ về việc hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích hôn nhân không đạt được theo khoản 1 Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình 2014. Việc hòa giải là bước bắt buộc trong nhiều vụ việc, nên nếu các bên liên tục vắng mặt hoặc thay đổi ý kiến, thời gian giải quyết sẽ bị kéo dài.

Mốc thứ ba là giai đoạn xét xử và ra bản án hoặc quyết định. Nếu đương sự kháng cáo, kháng nghị, vụ việc tiếp tục chuyển sang giai đoạn phúc thẩm và thời gian kết thúc hôn nhân sẽ dài hơn đáng kể. Quan hệ hôn nhân chỉ chấm dứt kể từ ngày bản án, quyết định ly hôn của Tòa án có hiệu lực pháp luật theo khoản 1 Điều 57 Luật Hôn nhân và gia đình 2014.

Những yếu tố khiến vụ án ly hôn bị chậm

1. Tranh chấp gay gắt về con chung

Tranh chấp về quyền nuôi con là nguyên nhân làm kéo dài vụ án rất phổ biến. Khi mỗi bên đều yêu cầu trực tiếp nuôi con, Tòa án phải xác minh nhiều yếu tố như thu nhập, chỗ ở, thời gian chăm sóc, môi trường sống và quyền lợi về tinh thần của trẻ. Nếu đương sự không cung cấp kịp thời tài liệu chứng minh, Tòa án phải yêu cầu bổ sung hoặc tự tiến hành xác minh, làm phát sinh thêm thời gian.

2. Tranh chấp tài sản chung và nghĩa vụ nợ

Khi vợ chồng không thống nhất được việc chia nhà đất, xe, tiền gửi, cổ phần hoặc nghĩa vụ trả nợ, vụ án chuyển thành tranh chấp có nội dung phức tạp. Tòa án phải xác định nguồn gốc tài sản, thời điểm tạo lập, công sức đóng góp, nghĩa vụ chung hay riêng và giá trị hiện tại của tài sản. Nhiều vụ việc còn phải định giá, thẩm định tại chỗ hoặc thu thập chứng cứ từ cơ quan, tổ chức khác nên thời hạn bị kéo dài đáng kể.

3. Thiếu hoặc mâu thuẫn chứng cứ

Hồ sơ ly hôn thường bị chậm khi giấy tờ nhân thân, đăng ký kết hôn, giấy khai sinh của con, tài liệu về tài sản hoặc chứng cứ về tình trạng hôn nhân không đầy đủ. Trường hợp đương sự trình bày mâu thuẫn với tài liệu đã nộp, Tòa án phải xác minh lại, yêu cầu sửa đổi, bổ sung hoặc triệu tập làm rõ. Việc không chuẩn bị chứng cứ ngay từ đầu thường là nguyên nhân trực tiếp làm vụ án không thể kết thúc trong thời hạn thông thường.

4. Đương sự vắng mặt, né tránh hoặc không hợp tác

Nếu một bên cố tình không nhận giấy triệu tập, thay đổi nơi cư trú mà không thông báo, hoặc liên tục vắng mặt không có lý do chính đáng, Tòa án phải thực hiện các thủ tục tống đạt, niêm yết, xác minh địa chỉ và hoãn phiên làm việc theo luật tố tụng. Sự thiếu hợp tác này làm phát sinh nhiều vòng thủ tục bổ sung, khiến tiến độ xử lý bị kéo dài. Trong thực tiễn, đây là nhóm nguyên nhân làm thời gian giải quyết tăng mạnh nhất.

5. Vụ việc có yếu tố nước ngoài

Nếu một bên ở nước ngoài, cư trú không rõ ràng hoặc tài sản ở ngoài lãnh thổ Việt Nam, Tòa án phải thực hiện ủy thác tư pháp hoặc các thủ tục tống đạt qua con đường tương trợ tư pháp. Những thủ tục này thường mất nhiều thời gian hơn so với hồ sơ trong nước vì phụ thuộc vào quá trình phối hợp giữa nhiều cơ quan. Do đó, vụ án có yếu tố nước ngoài thường kéo dài hơn đáng kể so với vụ án thuần túy trong nước.

6. Cần giám định, định giá, thẩm định tại chỗ

Nhiều vụ ly hôn chỉ thực sự chậm khi phát sinh yêu cầu chuyên môn như giám định chữ ký, định giá tài sản, xác minh quyền sử dụng đất hoặc thẩm định hiện trạng nhà ở. Mỗi hoạt động này đều có quy trình riêng và đòi hỏi thời gian chờ kết quả. Nếu tài sản đang tranh chấp có hồ sơ pháp lý phức tạp, tiến độ giải quyết sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp.

Ly hôn thuận tình và ly hôn đơn phương: vì sao thời gian khác nhau?

Ly hôn thuận tình dựa trên sự tự nguyện chấm dứt quan hệ hôn nhân và thỏa thuận chung về hệ quả pháp lý của việc ly hôn. Khi hai bên đồng thuận, Tòa án chủ yếu kiểm tra điều kiện pháp luật, tính tự nguyện và sự bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ, con. Vì vậy, thủ tục này thường ít phát sinh tranh chấp và ít phải mở rộng xác minh.

Ly hôn đơn phương lại là trường hợp một bên yêu cầu Tòa án chấm dứt hôn nhân dù bên kia không đồng ý hoặc không hợp tác. Tòa án phải xem xét căn cứ ly hôn theo khoản 1 Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, đồng thời giải quyết toàn bộ tranh chấp phát sinh nếu các bên không thống nhất. Đây là lý do thủ tục đơn phương thường kéo dài hơn và khó dự đoán hơn.

Cách hạn chế việc vụ án bị chậm

Để giảm thời gian giải quyết, hồ sơ nên được chuẩn bị đầy đủ ngay từ đầu, đặc biệt là giấy đăng ký kết hôn, giấy khai sinh của con, tài liệu về tài sản và địa chỉ cư trú của bị đơn. Nếu có tranh chấp tài sản, cần sớm xác định phạm vi yêu cầu và cung cấp chứng cứ về nguồn gốc, công sức đóng góp, hiện trạng sử dụng. Việc trình bày yêu cầu rõ ràng, nhất quán giúp Tòa án xác định nhanh nội dung cần giải quyết.

Đương sự cũng cần tham gia đầy đủ các buổi làm việc, hòa giải và phiên tòa theo giấy triệu tập. Khi thay đổi địa chỉ cư trú, phải kịp thời thông báo cho Tòa án để tránh việc tống đạt bị gián đoạn. Trong trường hợp có yếu tố nước ngoài hoặc tài sản phức tạp, việc chuẩn bị trước phương án chứng minh và hợp thức hóa giấy tờ sẽ rút ngắn đáng kể thời gian xử lý.

Kết luận

Thời gian ly hôn phụ thuộc trực tiếp vào loại thủ tục, mức độ tranh chấp và khả năng phối hợp của đương sự. Về nguyên tắc, ly hôn đơn phương theo thủ tục vụ án dân sự thường trải qua giai đoạn chuẩn bị xét xử 04 tháng và có thể được gia hạn không quá 02 tháng theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, nhưng thực tế có thể dài hơn nếu phát sinh tranh chấp về con, tài sản, định giá, tống đạt hoặc yếu tố nước ngoài. Việc hiểu rõ cơ sở pháp lý và nguyên nhân gây chậm giúp đương sự chủ động hơn trong quá trình nộp đơn và theo đuổi vụ việc.

Tài liệu tham khảo

• Luật Hôn nhân và gia đình 2014.
• Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
• Nghị quyết 01/2017/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.
• Văn bản hướng dẫn nghiệp vụ của Tòa án nhân dân tối cao về giải quyết vụ việc hôn nhân và gia đình.
• Các cổng thông tin pháp luật và cơ sở dữ liệu văn bản quy phạm pháp luật hiện hành năm 2026.