Lắp chuồng cọp, cửa cuốn hoặc biển quảng cáo che lối thoát hiểm: có bị xử phạt không?

1. Lắp chuồng cọp, cửa cuốn, biển quảng cáo che lối thoát hiểm có phải hành vi vi phạm không?

Pháp luật hiện hành xác định lối thoát nạn, lối thoát hiểm và cửa thoát nạn là bộ phận bắt buộc phải được duy trì thông suốt, không bị cản trở và không bị làm mất tác dụng. Theo điểm a, điểm b khoản 10 Điều 2 Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024, hành vi che chắn, cản trở hoặc làm mất hiệu lực của lối thoát nạn là hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ. Vì vậy, việc lắp chuồng cọp, đặt cửa cuốn khóa kín, hoặc treo biển quảng cáo che lối thoát hiểm đều rơi vào nhóm hành vi vi phạm nếu làm giảm khả năng thoát nạn của người trong nhà, căn hộ hoặc công trình.

Trong thực tiễn quản lý an toàn cháy nổ, chuồng cọp thường bị xem xét theo tác động thực tế: nếu làm bít lối tiếp cận, cản trở thoát nạn hoặc cứu nạn từ ban công, cửa sổ, hành lang, thì đó là tình tiết vi phạm. Cửa cuốn cũng bị xử lý nghiêm nếu được lắp tại vị trí thoát nạn nhưng không duy trì được việc mở thoát ra ngoài khi xảy ra sự cố. Biển quảng cáo, hộp đèn, pano hoặc vật che tương tự nếu che khuất cửa thoát hiểm, cầu thang thoát nạn, ban công thoát nạn hay lối ra khẩn cấp đều bị coi là cản trở an toàn cháy nổ.

2. Căn cứ xử phạt hiện hành áp dụng đến năm 2026

Căn cứ trực tiếp về xử phạt hành chính là Điều 24 Nghị định 106/2025/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ. Quy định này thay thế cơ chế xử phạt trước đó và đang là nền tảng áp dụng đối với các hành vi liên quan đến lối thoát nạn trong giai đoạn hiện hành. Mức phạt được phân theo tính chất của hành vi: cản trở lối thoát nạn, khóa cửa thoát nạn, không duy trì cửa thoát nạn, hoặc làm cho lối thoát nạn không còn hiệu quả.

Đối với biển quảng cáo, căn cứ còn được ghi nhận trong khoản 4 Điều 34 Luật Quảng cáo 2012, theo đó bảng quảng cáo không được che lấp lối thoát hiểm và không được ảnh hưởng đến an toàn công cộng. Quy định này đặc biệt quan trọng đối với mặt tiền nhà ở kết hợp kinh doanh, nhà phố, khách sạn, cơ sở dịch vụ và các công trình có gắn biển hiệu lớn. Khi biển quảng cáo che cửa thoát nạn hoặc cầu thang thoát hiểm, hành vi đó đồng thời vi phạm quy định về quảng cáo và quy định về phòng cháy, chữa cháy.

3. Mức xử phạt đối với từng hành vi

Theo khoản 1 Điều 24 Nghị định 106/2025/NĐ-CP, hành vi lắp gương trên lối thoát nạn hoặc lắp cửa thoát nạn không mở theo chiều thoát nạn bị phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng. Đây là nhóm vi phạm thường phát sinh ở nhà ở, căn hộ và công trình cải tạo tùy tiện, khi chủ thể lắp đặt thiết bị làm sai công năng của lối đi khẩn cấp. Dù mức phạt không lớn, hậu quả an toàn có thể rất nghiêm trọng trong tình huống cháy nổ hoặc mất điện.

Theo khoản 2 Điều 24 Nghị định 106/2025/NĐ-CP, hành vi để vật tư, hàng hóa, phương tiện, vật dụng, thiết bị khác cản trở lối thoát nạn hoặc đường thoát nạn bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng. Theo khoản 3 Điều 24 Nghị định 106/2025/NĐ-CP, hành vi không duy trì cửa đã lắp trên lối thoát nạn hoặc khóa cửa đã lắp trên lối thoát nạn bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng. Nếu chuồng cọp, cửa cuốn hoặc biển quảng cáo làm cho lối thoát nạn mất tác dụng, cơ quan có thẩm quyền có căn cứ xử lý ở mức cao hơn theo quy định tương ứng tại cùng điều luật.

Đặc biệt, theo khoản 4 và khoản 5 Điều 24 Nghị định 106/2025/NĐ-CP, hành vi không duy trì hoặc không bảo đảm đủ lối thoát nạn ở phòng, khu vực, nhà ở hoặc công trình có thể bị phạt từ 20.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng tùy chủ thể và mức độ vi phạm. Khi chuồng cọp bị lắp cố định làm mất đường thoát nạn từ căn hộ ra ban công, hoặc khi cửa cuốn khóa chặt không có phương án mở khẩn cấp, hành vi có thể bị xem là làm mất hiệu lực lối thoát nạn. Đây là nhóm vi phạm có tính chất nguy hiểm cao vì trực tiếp đe dọa khả năng tự cứu và cứu hộ khi xảy ra cháy.

4. Biển quảng cáo che lối thoát hiểm bị xử lý như thế nào?

Biển quảng cáo, hộp đèn, phông bạt, pano và biển hiệu mặt tiền phải được đặt đúng vị trí, đúng kích thước và không cản trở lối thoát hiểm. Theo khoản 4 Điều 34 Luật Quảng cáo 2012, bảng quảng cáo không được che lấp lối thoát hiểm, cửa thoát hiểm, lối thoát nạn và không được làm ảnh hưởng đến an toàn phòng cháy, chữa cháy. Vì vậy, ngay cả khi biển quảng cáo hợp pháp về nội dung, nó vẫn bị xử lý nếu đặt sai vị trí và che chắn đường thoát hiểm.

Trường hợp biển quảng cáo được lắp trên mặt tiền chung cư, nhà ở riêng lẻ, cơ sở dịch vụ hoặc nhà kết hợp kinh doanh mà che kín cửa sổ thoát nạn, ban công thoát nạn, thang thoát hiểm hoặc ô cửa cứu hộ, chủ thể vi phạm còn có thể bị buộc tháo dỡ. Cơ quan quản lý thường đồng thời yêu cầu khắc phục ngay tình trạng che khuất để phục hồi điều kiện an toàn. Việc xử phạt không phụ thuộc vào việc có xảy ra cháy hay chưa; chỉ cần hành vi đã làm cản trở thoát hiểm là đủ căn cứ xử lý.

5. Chuồng cọp và cửa cuốn trong nhà ở, chung cư bị xem xét ra sao?

Chuồng cọp tại ban công, lô gia, cửa sổ hoặc khoảng thông tầng không bị cấm tuyệt đối trong mọi trường hợp, nhưng bị xem xét rất nghiêm nếu làm mất khả năng thoát nạn hoặc gây khó khăn cho cứu hộ. Khi chuồng cọp bị hàn kín, chỉ chừa lối mở không đáp ứng yêu cầu an toàn, hoặc không có cơ chế mở khẩn cấp trong tình huống sự cố, nó trở thành yếu tố cản trở thoát hiểm. Trong chung cư, hành vi tự ý thay đổi kết cấu an toàn thoát nạn còn có thể bị xử lý theo quy chế quản lý, sử dụng nhà chung cư và yêu cầu hoàn trả hiện trạng.

Cửa cuốn cũng là hạng mục dễ phát sinh vi phạm nếu lắp tại cửa ra vào, cửa hậu, cửa ban công hoặc lối tiếp cận thoát nạn mà không bảo đảm mở được khi mất điện, cháy hoặc kẹt cơ cấu. Nếu cửa cuốn khóa kín lối đi và không có phương án thoát nạn thay thế phù hợp, hành vi sẽ bị xem là làm mất tác dụng của lối thoát nạn. Trong công trình nhà ở kết hợp kinh doanh, đây là lỗi thường gặp vì chủ thể ưu tiên chống trộm nhưng bỏ qua yêu cầu an toàn cháy nổ.

6. Ngoài tiền phạt còn có biện pháp khắc phục nào?

Biện pháp khắc phục hậu quả thường đi kèm với xử phạt tiền, trong đó trọng tâm là buộc tháo dỡ phần lắp đặt trái quy định, khôi phục tình trạng bảo đảm thoát nạn và chấm dứt hành vi cản trở. Khi biển quảng cáo che lối thoát hiểm, cơ quan chức năng có thể buộc tháo biển hoặc điều chỉnh vị trí. Khi chuồng cọp hoặc cửa cuốn làm mất lối thoát nạn, chủ thể vi phạm phải khắc phục ngay để bảo đảm khả năng thoát hiểm và cứu hộ.

Trong trường hợp vi phạm tại nhà chung cư, cơ quan quản lý còn có thể yêu cầu ban quản trị, chủ sở hữu hoặc người sử dụng thực hiện đúng phương án phòng cháy, chữa cháy đã được phê duyệt. Nếu người vi phạm không tự khắc phục, cơ quan có thẩm quyền sẽ áp dụng biện pháp cưỡng chế theo trình tự xử lý vi phạm hành chính. Đây là lý do các hạng mục tưởng như “gia cố an ninh” nhưng che lối thoát hiểm thực chất chứa rủi ro pháp lý rất lớn.

7. Kết luận pháp lý

Lắp chuồng cọp, cửa cuốn hoặc biển quảng cáo che lối thoát hiểm là hành vi bị pháp luật hiện hành kiểm soát chặt và có thể bị xử phạt hành chính. Căn cứ chính là Điều 24 Nghị định 106/2025/NĐ-CP về xử phạt vi phạm trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, đồng thời đối với biển quảng cáo còn áp dụng khoản 4 Điều 34 Luật Quảng cáo 2012. Khi hành vi làm cản trở, khóa kín hoặc vô hiệu hóa lối thoát nạn, người vi phạm không chỉ đối mặt với tiền phạt mà còn phải tháo dỡ, khôi phục tình trạng an toàn.

Nguyên tắc cần ghi nhớ: bất kỳ hạng mục nào làm giảm khả năng thoát nạn của người trong nhà, căn hộ hoặc công trình đều có rủi ro pháp lý rõ ràng và trực tiếp. Trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy, tiêu chí quyết định không phải là “đẹp” hay “chống trộm tốt”, mà là có bảo đảm thoát nạn an toàn hay không.

Tài liệu tham khảo

• Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024.
• Nghị định 106/2025/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.
• Luật Quảng cáo 2012.
• QCVN 06:2022/BXD Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn cháy cho nhà và công trình.
• TCVN 3890:2009 Phương tiện phòng cháy và chữa cháy cho nhà và công trình.
• Quy chế quản lý, sử dụng nhà chung cư và các văn bản hướng dẫn có liên quan.