Lắp camera tại nơi làm việc: khu vực nào không được phép ghi hình?

Cơ sở pháp lý điều chỉnh việc lắp camera tại nơi làm việc

Việc ghi hình tại nơi làm việc không phải là hành vi bị cấm tuyệt đối, nhưng phải được thực hiện trong khuôn khổ bảo vệ quyền riêng tư, bí mật cá nhân và dữ liệu cá nhân. Về nguyên tắc chung, theo khoản 1 Điều 38 Bộ luật Dân sự 2015, việc thu thập, lưu giữ, sử dụng, công khai thông tin liên quan đến đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình phải được người đó đồng ý, trừ trường hợp luật có quy định khác. Đồng thời, khoản 1 Điều 21 Hiến pháp 2013 khẳng định đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình được pháp luật bảo đảm an toàn.

Trong lĩnh vực lao động, người sử dụng lao động có quyền quản lý, điều hành và giám sát quá trình làm việc, nhưng phải tôn trọng danh dự, nhân phẩm, bí mật đời sống riêng tư của người lao động. Theo điểm c khoản 1 Điều 118 Bộ luật Lao động 2019, nội quy lao động phải có nội dung về bảo vệ tài sản, bí mật công nghệ, bí mật kinh doanh, sở hữu trí tuệ của người sử dụng lao động; quy định này cho thấy việc giám sát chỉ hợp pháp khi gắn với mục đích quản lý chính đáng và được thiết lập theo quy chế rõ ràng.

Từ ngày 01/7/2025, việc bảo vệ dữ liệu cá nhân được đặt trong khung pháp lý mới, trong đó Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 là nền tảng chính đang có hiệu lực vào năm 2026. Đối với hoạt động ghi âm, ghi hình tại nơi làm việc, nguyên tắc trung tâm là phải có mục đích xác định, minh bạch, đúng phạm vi, và không xâm phạm quyền của chủ thể dữ liệu. Khi camera được sử dụng như một công cụ thu thập dữ liệu cá nhân của người lao động, doanh nghiệp phải tuân thủ đầy đủ nghĩa vụ thông báo, giới hạn xử lý và bảo đảm an toàn dữ liệu theo luật chuyên ngành.

Khu vực không được phép ghi hình tại nơi làm việc

Pháp luật không liệt kê theo kiểu đóng tất cả “vị trí cấm” trong doanh nghiệp, nhưng từ các quy định về quyền riêng tư, bí mật đời sống cá nhân và bảo vệ dữ liệu, có thể xác định rõ những khu vực mà camera không được đặt để ghi hình thường xuyên hoặc bí mật. Các khu vực này là nơi con người có kỳ vọng hợp pháp cao nhất về sự riêng tư, hoặc nơi việc ghi hình sẽ làm phát sinh nguy cơ thu thập dữ liệu nhạy cảm vượt quá mục đích quản lý lao động.

1. Nhà vệ sinh, phòng thay đồ, khu tắm và khu vệ sinh cá nhân

Đây là nhóm khu vực tuyệt đối không được lắp camera ghi hình. Việc ghi hình tại các không gian này trực tiếp xâm phạm nghiêm trọng đời sống riêng tư và phẩm giá con người, đồng thời có nguy cơ thu thập hình ảnh, âm thanh hoặc dữ liệu cá nhân nhạy cảm. Dù doanh nghiệp viện dẫn lý do an ninh hay phòng chống thất thoát, camera vẫn không được hướng vào bên trong các khu vực nêu trên.

2. Phòng nghỉ, khu vực nghỉ ngơi và không gian sinh hoạt cá nhân của người lao động

Nếu doanh nghiệp bố trí phòng nghỉ giữa ca, khu vực nằm nghỉ, phòng thay đồ cá nhân tách biệt với sản xuất, hoặc không gian sinh hoạt nội bộ có tính riêng tư, việc ghi hình liên tục là không phù hợp với nguyên tắc tối thiểu hóa dữ liệu. Camera trong những nơi này làm vượt quá giới hạn giám sát cần thiết cho mục tiêu lao động, dễ dẫn đến xâm phạm bí mật đời sống riêng tư theo khoản 1 Điều 38 Bộ luật Dân sự 2015.

3. Phòng y tế, khu sơ cứu và nơi xử lý tình trạng sức khỏe cá nhân

Những khu vực liên quan đến khám, sơ cứu, theo dõi sức khỏe hoặc trao đổi thông tin y tế không được đặt camera ghi hình toàn diện. Lý do là hình ảnh, biểu hiện, hồ sơ và hành vi của người lao động tại các khu vực này gắn trực tiếp với dữ liệu sức khỏe, thuộc nhóm dữ liệu cần bảo vệ chặt chẽ. Doanh nghiệp chỉ có thể lắp hệ thống an ninh ở lối vào, hành lang chung hoặc khu vực bên ngoài, nếu việc đó thực sự cần thiết và không quay vào không gian điều trị hay trao đổi riêng tư.

4. Khu vực trao đổi kỷ luật, giải quyết tranh chấp, khiếu nại nội bộ

Nơi diễn ra họp xử lý kỷ luật, thương lượng, tiếp nhận phản ánh hoặc trao đổi nội bộ về vi phạm lao động cũng không phải là địa điểm phù hợp để ghi hình bí mật. Việc ghi hình tại đây có thể tác động đến quyền được bảo vệ danh dự, uy tín và quyền trình bày ý kiến của người lao động. Nếu cần lập biên bản, doanh nghiệp nên thực hiện theo quy trình pháp luật lao động và quy chế nội bộ rõ ràng, thay vì dùng camera như công cụ ghi nhận ngoài kiểm soát.

5. Khu vực ăn uống, sinh hoạt có tính riêng tư cao khi không có mục tiêu an ninh rõ ràng

Nhà ăn, phòng sinh hoạt chung hay khu vực giải lao không mặc nhiên là nơi cấm camera, nhưng không được ghi hình theo cách bao quát mọi hành vi cá nhân một cách thường trực nếu không có căn cứ quản lý cụ thể. Khi đặt camera ở những không gian này, doanh nghiệp phải chứng minh mục đích hợp pháp, phạm vi cần thiết và biện pháp bảo vệ dữ liệu đi kèm. Ghi hình vượt mức tại đây dễ bị coi là giám sát quá mức, trái với nguyên tắc xử lý dữ liệu cá nhân.

Nguyên tắc đặt camera hợp pháp trong doanh nghiệp

Muốn hệ thống camera hợp pháp, doanh nghiệp phải giới hạn đúng mục đích và đúng phạm vi. Camera nên được đặt ở khu vực sản xuất, kho hàng, cổng ra vào, hành lang, quầy giao dịch, khu bảo quản tài sản hoặc khu vực cần kiểm soát an ninh. Ngược lại, không được bố trí để nhìn thẳng vào các không gian riêng tư, hoặc sử dụng góc quay làm cho người lao động bị theo dõi toàn diện trong thời gian làm việc mà không có căn cứ chính đáng.

Doanh nghiệp cũng phải thông báo rõ về việc lắp camera, mục đích, phạm vi ghi hình, thời gian lưu trữ và chủ thể được phép truy cập dữ liệu. Sự minh bạch này là điều kiện quan trọng để hoạt động giám sát không biến thành hành vi thu thập dữ liệu trái phép. Việc giấu camera, lắp kín, hoặc dùng thiết bị ghi hình nhằm thu thập dữ liệu cá nhân mà người lao động không biết là cách thức rủi ro cao và không phù hợp với pháp luật bảo vệ dữ liệu cá nhân hiện hành.

Về mặt quản trị nội bộ, doanh nghiệp cần ban hành nội quy lao động, quy chế camera và chính sách bảo vệ dữ liệu cá nhân tương thích nhau. Nội dung cần nêu rõ khu vực được giám sát, khu vực cấm giám sát, thời hạn lưu trữ, đối tượng xem dữ liệu, cơ chế xử lý yêu cầu tra cứu và trách nhiệm bảo mật. Khi không có quy định nội bộ rõ ràng, tranh chấp về xâm phạm riêng tư thường rất khó giải quyết theo hướng có lợi cho người sử dụng lao động.

Rủi ro pháp lý khi ghi hình sai khu vực

Ghi hình tại khu vực cấm hoặc ghi hình vượt quá phạm vi cần thiết có thể dẫn tới nhiều hệ quả pháp lý đồng thời. Trước hết là nguy cơ bị yêu cầu chấm dứt hành vi xâm phạm, gỡ bỏ thiết bị, xóa dữ liệu và bồi thường thiệt hại nếu gây ảnh hưởng đến danh dự, nhân phẩm, uy tín hoặc quyền riêng tư của người lao động. Ngoài ra, nếu dữ liệu thu thập được sử dụng sai mục đích, doanh nghiệp còn có thể phát sinh trách nhiệm xử lý dữ liệu cá nhân không hợp pháp.

Trong quan hệ lao động, việc lắp camera kín đáo hoặc ghi hình ở khu vực riêng tư còn dễ làm mất lòng tin nội bộ, ảnh hưởng đến quan hệ lao động và hiệu quả quản lý. Vì vậy, giải pháp bền vững là thiết lập camera như một công cụ bảo vệ tài sản và an ninh, không phải phương tiện giám sát đời sống cá nhân của người lao động. Cách tiếp cận này phù hợp với tinh thần tôn trọng quyền con người, quyền nhân thân và nguyên tắc xử lý dữ liệu tối thiểu.

Kết luận

Trong môi trường làm việc, camera chỉ được đặt ở những khu vực phục vụ mục tiêu an ninh, quản lý tài sản và tổ chức lao động hợp pháp. Các khu vực như nhà vệ sinh, phòng thay đồ, khu tắm, phòng nghỉ cá nhân, phòng y tế và không gian trao đổi riêng tư không được ghi hình. Doanh nghiệp muốn lắp camera hợp pháp phải công khai mục đích, giới hạn phạm vi, bảo đảm quyền riêng tư và xây dựng quy chế nội bộ rõ ràng.

Tài liệu tham khảo

• Hiến pháp năm 2013.
• Bộ luật Dân sự năm 2015.
• Bộ luật Lao động năm 2019.
• Nghị định số 13/2023/NĐ-CP về bảo vệ dữ liệu cá nhân.
• Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025.