Miễn, giảm phí và lệ phí khi làm dịch vụ công qua VNeID

Khái quát về cơ chế thu phí, lệ phí khi thực hiện dịch vụ công qua VNeID

Việc nộp hồ sơ, giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường điện tử được điều chỉnh bởi Nghị định 45/2020/NĐ-CP. Theo khoản 6 Điều 4 Nghị định 45/2020/NĐ-CP, việc thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường điện tử không làm tăng phí, lệ phí ngoài quy định của pháp luật. Quy định này xác lập nguyên tắc trung tính chi phí, tức là cơ quan nhà nước không được đặt thêm gánh nặng tài chính chỉ vì người dân chọn phương thức điện tử.

Tuy nhiên, nguyên tắc trên không đồng nghĩa với việc mọi thủ tục qua VNeID đều tự động được miễn hoặc giảm. Mức thu, trường hợp miễn, giảm vẫn phải căn cứ vào văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành hoặc văn bản của Bộ Tài chính có hiệu lực tại thời điểm thực hiện thủ tục. Vì vậy, câu trả lời pháp lý chính xác là: không miễn, giảm đồng loạt cho tất cả hồ sơ, nhưng có nhiều thủ tục được miễn hoặc giảm theo danh mục hiện hành.

Cơ sở pháp lý hiện hành về miễn, giảm khi thực hiện trên VNeID

Cơ sở trực tiếp hiện hành là Thông tư 29/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính, văn bản quy định mức thu, miễn một số khoản phí, lệ phí để hỗ trợ việc kết nối, khai thác, sử dụng dữ liệu và khuyến khích thực hiện dịch vụ công trên ứng dụng VNeID. Văn bản này có hiệu lực trong năm 2026 và là căn cứ áp dụng cho các khoản phí, lệ phí được liệt kê trong phụ lục hoặc điều khoản tương ứng của Thông tư. Khi một thủ tục thuộc đúng nhóm được miễn hoặc giảm, cơ quan thu phí phải áp dụng đúng mức ưu đãi đã ban hành, không được thu vượt.

Bên cạnh đó, quy định chuyên ngành vẫn có giá trị quyết định đối với từng loại thủ tục cụ thể. Nói cách khác, VNeID là phương thức thực hiện thủ tục, còn việc miễn hay giảm là chính sách tài chính áp dụng cho từng khoản thu. Sự phân biệt này rất quan trọng để tránh nhầm lẫn giữa ưu đãi số hóa và ưu đãi tài chính.

Những trường hợp được miễn phí, lệ phí khi làm thủ tục qua VNeID

Trong nhóm thủ tục được miễn, nhiều loại hồ sơ hành chính thiết yếu đang được áp dụng mức thu bằng 0 đồng khi thực hiện đúng điều kiện trên VNeID. Các trường hợp điển hình gồm: lệ phí cấp đổi, cấp lại thẻ Căn cước; lệ phí đăng ký cư trú; lệ phí cấp hộ chiếu, giấy thông hành, giấy phép xuất cảnh; phí cung cấp thông tin lý lịch tư pháp; và một số lệ phí, phí trong lĩnh vực hộ tịch, đăng ký xe, giấy phép lái xe, văn bằng, chứng chỉ theo danh mục được ban hành kèm Thông tư 29/2026/TT-BTC.

Ý nghĩa của cơ chế miễn này là người dân thực hiện thủ tục bằng tài khoản định danh điện tử, tích hợp dữ liệu đầy đủ và nộp hồ sơ trực tuyến sẽ không phải nộp khoản thu tương ứng trong phạm vi văn bản cho phép. Đây là chính sách có mục tiêu khuyến khích sử dụng dữ liệu số, giảm thao tác giấy tờ và thúc đẩy dịch vụ công số đồng bộ.

Những trường hợp được giảm phí, lệ phí thay vì miễn hoàn toàn

Không phải mọi khoản thu đều được miễn. Một số khoản phí, lệ phí chỉ được giảm một tỷ lệ nhất định, phổ biến là giảm 50% trong năm 2026 đối với nhóm thủ tục được xác định tại Thông tư 29/2026/TT-BTC. Danh mục giảm thường tập trung vào các lĩnh vực có chi phí xử lý chuyên môn cao như thẩm định, cấp phép trong một số ngành nghề, năng lượng nguyên tử, xây dựng, chứng chỉ hành nghề, hoặc khai thác dữ liệu đất đai cho một số chủ thể theo điều kiện luật định.

Do đó, khi sử dụng VNeID, người dân không nên mặc nhiên hiểu rằng hồ sơ nào cũng miễn hoàn toàn. Thực tiễn áp dụng cần đối chiếu đúng tên thủ tục, đúng khoản thu và đúng điều kiện điện tử được văn bản quy định. Nếu hồ sơ không thuộc danh mục ưu đãi thì vẫn phải nộp theo mức phí, lệ phí thông thường.

Điều kiện để được hưởng ưu đãi khi làm dịch vụ công qua VNeID

Để được áp dụng miễn hoặc giảm, người dân phải thực hiện thủ tục đúng phương thức được ưu đãi, thường là nộp hồ sơ trực tuyến qua ứng dụng VNeID hoặc cổng dịch vụ công tích hợp. Thông tin định danh và dữ liệu liên quan phải đầy đủ, thống nhất với cơ sở dữ liệu quốc gia và dữ liệu chuyên ngành. Nếu hồ sơ nộp không đáp ứng điều kiện kỹ thuật hoặc không thuộc danh mục hỗ trợ, mức thu ưu đãi không phát sinh.

Về mặt pháp lý, điều kiện hưởng ưu đãi không nằm ở việc “có dùng VNeID hay không” theo nghĩa hình thức, mà nằm ở việc thủ tục đó có thuộc danh mục miễn, giảm và người nộp hồ sơ có đáp ứng yêu cầu của cơ quan giải quyết hay không. Đây là điểm cần phân biệt khi tư vấn cho cá nhân, tổ chức thực hiện thủ tục hành chính điện tử.

Giá trị thực tiễn của chính sách miễn, giảm qua VNeID

Chính sách miễn, giảm phí và lệ phí qua VNeID không chỉ là biện pháp hỗ trợ tài chính cho người dân mà còn là công cụ thúc đẩy chuyển đổi số trong khu vực công. Khi chi phí thực hiện thủ tục giảm, người dân có động lực lớn hơn để nộp hồ sơ trực tuyến; đồng thời cơ quan nhà nước cũng giảm áp lực tiếp nhận hồ sơ giấy và xử lý thủ công. Điều này phù hợp với định hướng xây dựng nền hành chính số, lấy dữ liệu làm trung tâm.

Ở góc độ pháp lý, chính sách này cho thấy Nhà nước đang chuyển từ cơ chế khuyến khích mềm sang cơ chế ưu đãi cụ thể, gắn trực tiếp với từng loại thủ tục. Tuy vậy, hiệu lực áp dụng vẫn phải được kiểm tra theo từng văn bản đang còn hiệu lực tại thời điểm thực hiện giao dịch, đặc biệt với các khoản thu có thay đổi theo năm ngân sách hoặc theo từng lĩnh vực chuyên ngành.

Kết luận

Làm dịch vụ công trực tuyến qua VNeID không đương nhiên được miễn hoặc giảm toàn bộ phí, lệ phí, nhưng hiện hành có nhiều thủ tục được hưởng ưu đãi theo danh mục pháp luật quy định. Căn cứ chung là khoản 6 Điều 4 Nghị định 45/2020/NĐ-CP về nguyên tắc không làm tăng phí, lệ phí ngoài quy định của pháp luật, và căn cứ trực tiếp là Thông tư 29/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính về miễn, giảm một số khoản phí, lệ phí khi thực hiện dịch vụ công trên VNeID. Vì vậy, muốn xác định chính xác một thủ tục có được miễn hay giảm hay không, cần đối chiếu đúng tên thủ tục, đúng khoản thu và đúng văn bản đang có hiệu lực.

Tài liệu tham khảo

• Nghị định 45/2020/NĐ-CP về thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường điện tử.
• Thông tư 29/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính quy định mức thu, miễn một số khoản phí, lệ phí để hỗ trợ việc kết nối, khai thác, sử dụng dữ liệu và khuyến khích thực hiện dịch vụ công trên ứng dụng VNeID.
• Cổng văn bản của Chính phủ và Hệ thống văn bản pháp luật chuyên ngành liên quan đến phí, lệ phí.
• Các quy định chuyên ngành về cư trú, căn cước, hộ tịch, hộ chiếu, lý lịch tư pháp, đăng ký xe, đất đai và giáo dục có liên quan đến từng khoản thu cụ thể.