Học văn bằng hai hoặc liên thông có được tạm hoãn nghĩa vụ quân sự không?

Cơ sở pháp lý điều chỉnh việc tạm hoãn nghĩa vụ quân sự

Chế độ tạm hoãn gọi nhập ngũ được xác định chủ yếu tại điểm g khoản 1 Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015. Quy định này nêu rõ công dân được tạm hoãn gọi nhập ngũ khi đang học tại cơ sở giáo dục phổ thông; đang được đào tạo trình độ đại học hệ chính quy thuộc cơ sở giáo dục đại học; hoặc trình độ cao đẳng hệ chính quy thuộc cơ sở giáo dục nghề nghiệp, trong thời gian một khóa đào tạo của một trình độ đào tạo.

Hướng dẫn áp dụng tại khoản 3 Điều 5 Thông tư 148/2018/TT-BQP cũng khẳng định tiêu chí trọng tâm là đào tạo chính quy và trong thời gian của một khóa đào tạo. Như vậy, pháp luật không đặt điều kiện “đang đi học” theo nghĩa rộng, mà giới hạn rất cụ thể ở loại hình và cấp độ đào tạo.

Học văn bằng hai có được tạm hoãn không?

Đối với học văn bằng hai, câu trả lời thông thường là không được tạm hoãn nghĩa vụ quân sự nếu đây là việc học tiếp sau khi đã hoàn thành một khóa đào tạo đại học trước đó. Lý do là quy định tại điểm g khoản 1 Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015 chỉ bảo vệ tình trạng đang theo học trong một khóa đào tạo của một trình độ đào tạo, không mở rộng cho việc học thêm văn bằng thứ hai sau khi đã tốt nghiệp văn bằng thứ nhất.

Trường hợp người học đã có bằng đại học rồi tiếp tục đăng ký học văn bằng hai, thì việc học này không còn là khóa đào tạo đầu tiên ở trình độ đại học. Do đó, người học không thuộc diện được tạm hoãn chỉ vì lý do đang theo học văn bằng hai.

Ý nghĩa pháp lý của cụm từ “một khóa đào tạo của một trình độ đào tạo”

Cụm từ này có ý nghĩa giới hạn rất rõ. Pháp luật chỉ cho phép tạm hoãn trong thời gian công dân đang học theo đúng một khóa đào tạo chính quy ở một trình độ nhất định, chẳng hạn đại học chính quy hoặc cao đẳng chính quy. Khi công dân đã hoàn thành khóa đào tạo đó rồi quay lại học thêm văn bằng khác cùng trình độ, điều kiện tạm hoãn không còn được đáp ứng.

Vì vậy, việc học văn bằng hai không phải là căn cứ độc lập để xin tạm hoãn nghĩa vụ quân sự. Cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét theo tình trạng học tập thực tế, văn bản xác nhận của cơ sở đào tạo và đối chiếu trực tiếp với quy định tại Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015.

Học liên thông có được tạm hoãn không?

Đối với học liên thông, pháp luật cũng không coi đây là căn cứ đương nhiên để tạm hoãn nghĩa vụ quân sự. Nếu người học liên thông đã kết thúc một trình độ đào tạo trước đó rồi học tiếp lên trình độ cao hơn, thì việc học này chỉ được xem xét tạm hoãn khi đáp ứng đúng điều kiện của khóa đào tạo chính quy theo quy định pháp luật.

Thực tiễn áp dụng cho thấy, người học liên thông không đương nhiên thuộc diện tạm hoãn chỉ vì đang theo học chương trình liên thông. Điểm mấu chốt là chương trình đó có phải là đào tạo chính quy trong thời gian của một khóa đào tạo theo luật hay không.

Phân biệt liên thông chính quy và các hình thức học khác

Trong hệ thống giáo dục hiện hành, không phải mọi chương trình liên thông đều mang giá trị pháp lý như nhau đối với nghĩa vụ quân sự. Chỉ khi công dân đang học đúng hình thức chính quy thuộc cơ sở giáo dục đại học hoặc cao đẳng, trong thời gian của một khóa đào tạo theo quy định, mới phát sinh căn cứ tạm hoãn.

Ngược lại, nếu học liên thông theo hình thức không chính quy, vừa làm vừa học, từ xa hoặc các hình thức không đáp ứng tiêu chí của luật, thì không có căn cứ để đề nghị tạm hoãn. Cơ quan quân sự địa phương sẽ căn cứ vào giấy xác nhận của cơ sở đào tạo và loại hình đào tạo thực tế để quyết định.

Trường hợp nào người đang học vẫn phải nhập ngũ?

Người đang học văn bằng hai hoặc liên thông vẫn có thể phải thực hiện nghĩa vụ quân sự nếu không thuộc đúng diện được tạm hoãn theo luật. Khi đã tốt nghiệp khóa học trước đó, hoặc đang học chương trình không phải chính quy, hoặc đã hết thời gian của một khóa đào tạo, thì lý do “đang đi học” không còn đủ để xin hoãn.

Người thuộc diện gọi nhập ngũ nhưng muốn đề nghị tạm hoãn phải xuất trình tài liệu chứng minh rõ ràng tình trạng học tập. Nếu hồ sơ không chứng minh được việc đang học đúng đối tượng theo điểm g khoản 1 Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015, cơ quan có thẩm quyền sẽ không chấp nhận việc tạm hoãn.

Hồ sơ và thực tiễn xem xét tạm hoãn

Khi đề nghị tạm hoãn vì lý do học tập, công dân cần có giấy xác nhận đang học của cơ sở giáo dục, nêu rõ hệ đào tạo, ngành học, khóa học, thời gian đào tạo và tình trạng học chính quy. Đây là tài liệu quan trọng để cơ quan quân sự cấp xã xem xét và lập danh sách trình cấp có thẩm quyền quyết định.

Việc xác định đúng loại hình đào tạo có ý nghĩa quyết định. Nếu giấy tờ chỉ thể hiện đang theo học văn bằng hai hoặc liên thông mà không đáp ứng điều kiện pháp luật nêu trên, yêu cầu tạm hoãn sẽ không có cơ sở pháp lý vững chắc.

Kết luận pháp lý

Học văn bằng hai hoặc học liên thông không phải là căn cứ đương nhiên để tạm hoãn nghĩa vụ quân sự. Theo điểm g khoản 1 Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015 và khoản 3 Điều 5 Thông tư 148/2018/TT-BQP, chỉ người đang học tại cơ sở giáo dục phổ thông hoặc đang được đào tạo đại học chính quy, cao đẳng chính quy trong thời gian một khóa đào tạo của một trình độ đào tạo mới thuộc diện được tạm hoãn.

Do đó, người đã tốt nghiệp rồi học thêm văn bằng hai, hoặc học liên thông nhưng không đáp ứng đúng điều kiện chính quy và khóa đào tạo, vẫn phải chấp hành quy định gọi nhập ngũ khi có lệnh hợp pháp. Việc đánh giá phải đặt trên hồ sơ học tập cụ thể và tiêu chí pháp luật hiện hành, không dựa vào tên gọi của chương trình đào tạo.

Tài liệu tham khảo

• Luật Nghĩa vụ quân sự 2015, đặc biệt điểm g khoản 1 Điều 41.
• Thông tư 148/2018/TT-BQP, đặc biệt khoản 3 Điều 5.
• Văn bản hướng dẫn tuyển sinh và đào tạo liên thông của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
• Các bản giải đáp nghiệp vụ và thông tin pháp luật chuyên ngành về nghĩa vụ quân sự đang được áp dụng năm 2026.