Học thêm tại trường không thu tiền: ai được đăng ký?

Cơ sở pháp lý điều chỉnh học thêm trong nhà trường

Hoạt động dạy thêm, học thêm trong nhà trường hiện được thực hiện theo Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, có hiệu lực từ ngày 14/02/2025. Quy định này xác định rõ phạm vi, đối tượng và nguyên tắc tổ chức học thêm trong trường. Trọng tâm của chính sách là bảo đảm tính hỗ trợ học tập, không thương mại hóa hoạt động dạy học nội bộ.

Theo quy định hiện hành, dạy thêm, học thêm trong nhà trường không được thu tiền của học sinh. Đây là nguyên tắc bắt buộc khi nhà trường tổ chức lớp học thêm trong phạm vi trường học. Vì vậy, việc đăng ký học thêm trong trường không làm phát sinh học phí đối với học sinh thuộc đúng đối tượng luật định.

Ba nhóm học sinh được đăng ký học thêm không thu tiền

Chỉ những học sinh thuộc một trong ba nhóm sau đây mới được đăng ký học thêm trong nhà trường theo kế hoạch giáo dục của nhà trường. Danh mục này là danh mục đóng, nghĩa là không mở rộng tùy nghi bằng quy định nội bộ của từng cơ sở giáo dục. Nhà trường phải căn cứ đúng nhóm đối tượng khi tiếp nhận đơn đăng ký.

1. Học sinh có kết quả học tập môn học cuối học kì liền kề ở mức chưa đạt

Đây là nhóm học sinh cần được hỗ trợ củng cố kiến thức và kỹ năng ở môn học cụ thể. Điều kiện “mức chưa đạt” phải được xác định từ kết quả học tập của môn học ở học kì liền kề trước đó. Mục đích của lớp học thêm đối với nhóm này là khắc phục lỗ hổng kiến thức, bảo đảm yêu cầu tối thiểu của chương trình.

2. Học sinh được nhà trường lựa chọn để bồi dưỡng học sinh giỏi

Nhóm này gồm học sinh có năng lực nổi trội được nhà trường lựa chọn để bồi dưỡng theo từng môn học. Việc lựa chọn thuộc thẩm quyền chuyên môn của nhà trường trên cơ sở đánh giá năng lực, kết quả học tập và kế hoạch bồi dưỡng. Mục tiêu là phát triển học sinh có năng khiếu, không phải tổ chức đại trà cho mọi học sinh.

3. Học sinh lớp cuối cấp tự nguyện đăng ký ôn thi tuyển sinh, ôn thi tốt nghiệp

Đây là nhóm học sinh đang ở giai đoạn chuẩn bị cho kỳ thi chuyển cấp hoặc kỳ thi tốt nghiệp theo kế hoạch giáo dục của nhà trường. Điều kiện bắt buộc là tự nguyện đăng ký, tức học sinh có quyền lựa chọn tham gia hoặc không tham gia. Nhà trường chỉ được tổ chức trong phạm vi kế hoạch giáo dục đã ban hành, đúng mục tiêu ôn tập và định hướng thi cử.

Ý nghĩa của điều kiện tự nguyện đăng ký

Yếu tố tự nguyện là bảo đảm pháp lý quan trọng trong tổ chức học thêm. Nhà trường không được ép buộc, gây áp lực hoặc biến việc học thêm thành điều kiện bắt buộc để theo kịp chương trình chính khóa. Với học sinh lớp cuối cấp, quyền tự nguyện đặc biệt có ý nghĩa vì đây là giai đoạn nhu cầu ôn tập cao nhưng cũng dễ phát sinh sức ép từ phía nhà trường hoặc gia đình.

Đối với học sinh thuộc hai nhóm đầu, việc đăng ký cũng cần bám sát đúng mục tiêu hỗ trợ và bồi dưỡng theo từng môn học. Nhà trường phải có căn cứ xác định đối tượng, không thể gom chung toàn khối hoặc toàn lớp khi không đáp ứng điều kiện pháp luật. Cơ chế này giúp duy trì tính công bằng và đúng mục tiêu giáo dục.

Trình tự đăng ký và trách nhiệm của nhà trường

Nhà trường có trách nhiệm tổ chức cho học sinh thuộc diện được học thêm viết đơn đăng ký học thêm theo từng môn học và từng khối lớp. Việc đăng ký phải được thực hiện theo mẫu do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định. Hồ sơ đăng ký là căn cứ để nhà trường sắp xếp lớp, phân công giáo viên và xây dựng thời khóa biểu phù hợp.

Nhà trường chỉ được mở lớp khi việc tổ chức học thêm phù hợp với kế hoạch giáo dục, bảo đảm thời lượng, nội dung và đối tượng theo quy định. Đồng thời, do đây là hoạt động không thu tiền, nhà trường không được đặt ra nghĩa vụ tài chính dưới bất kỳ hình thức nào đối với học sinh trong phạm vi học thêm trong trường. Các khoản đóng góp tự nguyện hay chi phí biến tướng đều không phù hợp với nguyên tắc của quy định hiện hành.

Phân biệt học thêm trong nhà trường với học thêm ngoài nhà trường

Học thêm trong nhà trường là hoạt động do cơ sở giáo dục tổ chức, gắn với kế hoạch giáo dục và chỉ áp dụng cho nhóm học sinh luật định. Ngược lại, học thêm ngoài nhà trường chịu cơ chế quản lý khác, thường có thu tiền và phải tuân thủ điều kiện riêng về đăng ký, giáo viên và địa điểm. Việc phân biệt hai mô hình này có ý nghĩa quan trọng để xác định đúng quyền, nghĩa vụ và giới hạn pháp lý.

Trong thực tiễn, phụ huynh cần lưu ý rằng không phải mọi học sinh đều được xếp vào lớp học thêm miễn phí tại trường. Nếu học sinh không thuộc một trong ba nhóm nêu trên thì nhà trường không có cơ sở pháp lý để tiếp nhận đăng ký học thêm trong trường theo cơ chế không thu tiền. Đây là điểm then chốt khi xem xét quyền đăng ký.

Kết luận

Học thêm tại trường không thu tiền chỉ dành cho ba nhóm học sinh: học sinh có kết quả môn học cuối kì liền kề ở mức chưa đạt; học sinh được nhà trường lựa chọn bồi dưỡng học sinh giỏi; và học sinh lớp cuối cấp tự nguyện đăng ký ôn thi tuyển sinh, ôn thi tốt nghiệp theo kế hoạch giáo dục của nhà trường. Quy định này đặt ra giới hạn rõ ràng nhằm bảo đảm học thêm phục vụ đúng mục tiêu hỗ trợ, bồi dưỡng và ôn tập. Khi xem xét đăng ký, cần đối chiếu đúng đối tượng và điều kiện tự nguyện để bảo đảm tuân thủ pháp luật giáo dục hiện hành.

Tài liệu tham khảo

• Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo về dạy thêm, học thêm.
• Văn bản hướng dẫn, giới thiệu chính sách về dạy thêm, học thêm có hiệu lực từ ngày 14/02/2025.
• Các tài liệu giải thích và phổ biến quy định pháp luật giáo dục từ các cổng thông tin pháp luật chuyên ngành.
• Thông tin công bố về triển khai quy định dạy thêm, học thêm trong nhà trường từ năm 2025.