Hộ chiếu trẻ em có thể làm chung với cha hoặc mẹ không?
Giải đáp quy định mới nhất: trẻ dưới 14 tuổi có thể làm chung hộ chiếu với cha hoặc mẹ theo luật hiện hành.
Tổng quan
Pháp luật Việt Nam hiện hành cho phép trẻ em dưới 14 tuổi được cấp hộ chiếu riêng hoặc cấp chung vào hộ chiếu của cha hoặc mẹ trong trường hợp người đại diện hợp pháp có yêu cầu. Quy định này được áp dụng thống nhất trong thủ tục cấp hộ chiếu phổ thông và gắn với điều kiện về độ tuổi, giấy tờ nhân thân, cũng như hồ sơ của người đề nghị. Đối với trẻ từ đủ 14 tuổi trở lên, hộ chiếu phải được cấp riêng theo quy định hiện hành. Nội dung bài viết làm rõ căn cứ pháp lý, điều kiện áp dụng và ý nghĩa thực tiễn của cơ chế cấp chung hộ chiếu cho trẻ em.Hộ chiếu của trẻ em có được làm chung với cha hoặc mẹ không?
Pháp luật hiện hành cho phép trẻ em dưới 14 tuổi được cấp chung hộ chiếu phổ thông với cha hoặc mẹ nếu người đại diện hợp pháp có yêu cầu. Cơ chế này không áp dụng cho mọi độ tuổi của trẻ em, mà phụ thuộc trước hết vào giới hạn tuổi do luật định. Từ đủ 14 tuổi trở lên, trẻ phải được cấp hộ chiếu riêng để sử dụng độc lập.
Căn cứ pháp lý trực tiếp là khoản 2 Điều 6 Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019, theo đó trẻ em dưới 14 tuổi được cấp hộ chiếu riêng hoặc cấp chung vào hộ chiếu của cha, mẹ nếu có đề nghị. Quy định này thể hiện nguyên tắc linh hoạt trong quản lý hộ chiếu đối với người chưa thành niên, đồng thời bảo đảm quyền nhân thân và thuận tiện trong đi lại quốc tế. Về mặt thủ tục, việc cấp chung vẫn phải đáp ứng đầy đủ thành phần hồ sơ theo quy định của cơ quan có thẩm quyền.
Điều kiện pháp lý để cấp chung hộ chiếu cho trẻ em
Để một trẻ em được cấp chung hộ chiếu với cha hoặc mẹ, điều kiện đầu tiên là trẻ phải dưới 14 tuổi. Ngoài ra, phải có đề nghị của cha hoặc mẹ hoặc người đại diện hợp pháp trong hồ sơ cấp hộ chiếu. Trường hợp cấp chung không làm phát sinh một hộ chiếu độc lập cho trẻ, mà trẻ được ghi nhận trong cùng tài liệu hộ chiếu với cha hoặc mẹ theo mẫu và thủ tục được pháp luật cho phép.
Hồ sơ cấp hộ chiếu cho trẻ em dưới 14 tuổi được hướng dẫn tại Điều 15 Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019 và các văn bản hướng dẫn thi hành, trong đó trường hợp cấp chung với cha hoặc mẹ phải nộp giấy khai sinh của trẻ và tờ khai có xác nhận theo quy định. Việc xác nhận của cơ quan có thẩm quyền nhằm bảo đảm tính chính xác về nhân thân, quan hệ cha mẹ con và sự đồng thuận của người làm thủ tục.
Trẻ em từ đủ 14 tuổi trở lên xử lý thế nào?
Trẻ em từ đủ 14 tuổi trở lên không được cấp chung hộ chiếu với cha hoặc mẹ. Ở độ tuổi này, hộ chiếu phải được cấp riêng để phản ánh đầy đủ tư cách chủ thể độc lập trong giao dịch xuất nhập cảnh. Đây là ranh giới pháp lý rõ ràng, giúp phân biệt cơ chế quản lý hộ chiếu giữa người chưa đủ 14 tuổi và người từ đủ 14 tuổi trở lên.
Quy định về độ tuổi này cần được đọc thống nhất với các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019. Trong thực tiễn, khi trẻ đã đủ 14 tuổi, hồ sơ cấp hộ chiếu sẽ theo diện cấp riêng và người khai, ký tên phải tuân thủ đúng mẫu biểu áp dụng cho người chưa thành niên hoặc người chưa đủ năng lực hành vi theo quy định của pháp luật hộ tịch và xuất nhập cảnh.
Giá trị pháp lý và hạn chế của hộ chiếu cấp chung
Hộ chiếu cấp chung cho trẻ em có giá trị sử dụng trong phạm vi xuất nhập cảnh như một hộ chiếu hợp lệ, nhưng chỉ gắn với người cha hoặc mẹ mang hộ chiếu đó. Nghĩa là trẻ không có một hộ chiếu tách biệt để sử dụng độc lập trong mọi tình huống đi lại quốc tế. Vì vậy, hình thức cấp chung thuận tiện cho nhiều gia đình, nhưng không thay thế hoàn toàn lợi ích của hộ chiếu riêng.
Về mặt thực tiễn, cấp chung thường phù hợp khi trẻ đi cùng cha hoặc mẹ trong các chuyến đi ngắn ngày, hồ sơ đơn giản và nhu cầu sử dụng hộ chiếu chưa thường xuyên. Ngược lại, nếu trẻ có nhu cầu xuất cảnh thường xuyên, tham gia nhiều chuyến đi hoặc cần chủ động về giấy tờ, việc cấp hộ chiếu riêng thường phù hợp hơn. Cơ quan giải quyết hồ sơ vẫn phải căn cứ đúng quy định về độ tuổi và thành phần hồ sơ, không được tự ý mở rộng hoặc thu hẹp điều kiện pháp luật đã đặt ra.
Thủ tục thực hiện trong thực tế
Khi làm hộ chiếu chung cho trẻ em dưới 14 tuổi, người cha hoặc mẹ chuẩn bị giấy khai sinh của trẻ, tờ khai đề nghị cấp hộ chiếu và các giấy tờ liên quan theo mẫu hiện hành. Trong hồ sơ, thông tin của trẻ và người làm thủ tục phải được khai đầy đủ, chính xác, thống nhất với giấy tờ hộ tịch. Cơ quan có thẩm quyền sẽ kiểm tra, tiếp nhận và giải quyết theo trình tự pháp luật quy định.
Nếu gia đình lựa chọn cấp hộ chiếu riêng cho trẻ dưới 14 tuổi, hồ sơ sẽ khác so với cấp chung, nhưng vẫn dựa trên cùng nền tảng pháp lý của Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019. Việc lựa chọn hình thức nào nên đặt trên nhu cầu thực tế của trẻ và gia đình, song điều kiện tiên quyết vẫn là tuân thủ đúng độ tuổi và đúng thủ tục. Trong mọi trường hợp, hộ chiếu chỉ có giá trị khi được cấp hợp lệ bởi cơ quan có thẩm quyền.
Kết luận
Hộ chiếu của trẻ em được làm chung với cha hoặc mẹ nếu trẻ dưới 14 tuổi và có yêu cầu của cha hoặc mẹ theo quy định pháp luật hiện hành. Từ đủ 14 tuổi trở lên, trẻ phải được cấp hộ chiếu riêng. Cơ chế này vừa bảo đảm quyền lợi của trẻ em, vừa tạo thuận lợi cho quản lý xuất nhập cảnh trong thực tiễn.
Tài liệu tham khảo
- Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019.
- Văn bản hợp nhất 62/VBHN-VPQH 2026 về Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam (tham chiếu đối chiếu quy định về hộ chiếu chung trong thực tiễn quản lý xuất nhập cảnh).
- Thông tư 73/2021/TT-BCA của Bộ Công an.
- Cổng thông tin và tài liệu hướng dẫn thủ tục cấp hộ chiếu của cơ quan quản lý xuất nhập cảnh.