Giáo viên dạy thêm học sinh chính khóa: điều kiện và giới hạn mới

Khung pháp lý mới điều chỉnh hoạt động dạy thêm của giáo viên

Hoạt động dạy thêm, học thêm hiện được điều chỉnh trực tiếp bởi Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, có hiệu lực từ ngày 14/02/2025. Văn bản này xác lập lại phạm vi, nguyên tắc và giới hạn của việc dạy thêm trong và ngoài nhà trường, đặc biệt đối với giáo viên đang giảng dạy chính khóa.

Trên bình diện nguyên tắc, pháp luật không đặt ra một lệnh cấm tuyệt đối đối với việc giáo viên dạy thêm. Tuy nhiên, hệ thống quy định hiện hành tập trung ngăn chặn việc lạm dụng vị trí nghề nghiệp để tạo áp lực, gây lệ thuộc hoặc biến học sinh đang học chính khóa thành đối tượng phải học thêm.

Đến năm 2026, Luật Nhà giáo 2025 tiếp tục củng cố định hướng này khi đặt trọng tâm vào chuẩn mực nghề nghiệp, tính liêm chính và trách nhiệm của nhà giáo. Theo đó, hành vi ép buộc người học tham gia học thêm dưới mọi hình thức bị loại trừ rõ ràng khỏi chuẩn mực được phép.

Giáo viên có được dạy thêm chính học sinh mình đang dạy không?

Câu trả lời là không được dạy thêm có thu tiền đối với học sinh mà giáo viên đó đang được phân công dạy học theo kế hoạch giáo dục của nhà trường. Quy định này thể hiện trực tiếp tại điểm c khoản 2 Điều 4 Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT, theo đó giáo viên đang dạy học tại nhà trường không được dạy thêm ngoài nhà trường có thu tiền của chính học sinh mình đang dạy chính khóa.

Quy tắc trên nhằm ngăn ngừa xung đột lợi ích và bảo đảm sự công bằng trong đánh giá, kiểm tra, xếp loại học sinh. Khi một giáo viên vừa dạy chính khóa vừa tổ chức dạy thêm có thu tiền cho chính lớp hoặc học sinh mình phụ trách, nguy cơ tác động đến sự tự nguyện của học sinh là rất lớn.

Vì vậy, giới hạn mới không chỉ là vấn đề thu phí hay không thu phí, mà còn là vấn đề quan hệ nghề nghiệp giữa giáo viên và người học. Chừng nào giáo viên còn đang trực tiếp được phân công dạy chính khóa cho học sinh đó, việc tổ chức dạy thêm có thu tiền cho nhóm học sinh này bị loại trừ.

Các trường hợp được phép dạy thêm và điều kiện phải đáp ứng

Giáo viên vẫn có thể tham gia dạy thêm trong những phạm vi pháp luật cho phép, nhưng phải tách bạch rõ với học sinh chính khóa đang được mình giảng dạy. Theo khoản 3 Điều 6 Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT, giáo viên đang dạy học tại các nhà trường khi tham gia dạy thêm ngoài nhà trường phải báo cáo với hiệu trưởng hoặc người đứng đầu nhà trường về môn học, địa điểm, hình thức và thời gian dạy thêm theo mẫu quy định.

Ngoài nghĩa vụ báo cáo, cơ sở dạy thêm ngoài nhà trường còn phải công khai thông tin về môn học, thời lượng, địa điểm, hình thức tổ chức, danh sách giáo viên và mức thu. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm minh bạch hóa hoạt động vốn có rủi ro cao về lợi dụng chức vụ, ép buộc hoặc thu phí không rõ ràng.

Trong nhà trường, dạy thêm chỉ được tổ chức cho một số nhóm học sinh nhất định và không được thu tiền của học sinh. Theo khoản 1 Điều 5 Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT, các nhóm này gồm học sinh có kết quả học tập môn học cuối học kỳ liền kề ở mức chưa đạt, học sinh được nhà trường lựa chọn để bồi dưỡng học sinh giỏi, và học sinh lớp cuối cấp tự nguyện đăng ký ôn thi tuyển sinh hoặc ôn thi tốt nghiệp theo kế hoạch giáo dục của nhà trường.

Ranh giới giữa hợp pháp và vi phạm trong thực tiễn

Điểm mấu chốt để xác định hợp pháp nằm ở ba tiêu chí: đúng đối tượng, đúng hình thức và không gắn với học sinh chính khóa do mình đang dạy. Nếu giáo viên dạy thêm ngoài nhà trường cho học sinh khác lớp, khác khối, không thuộc diện mình đang giảng dạy chính khóa và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ báo cáo, hoạt động này không bị cấm chỉ vì người dạy là giáo viên.

Ngược lại, nếu giáo viên sử dụng quan hệ dạy chính khóa để lôi kéo học sinh của chính mình đi học thêm có thu tiền, hành vi đó vượt quá giới hạn cho phép. Mức độ vi phạm sẽ nặng hơn nếu có biểu hiện ép buộc, gợi ý lợi ích, đánh giá thiếu khách quan hoặc gắn việc học thêm với điểm số, kiểm tra, xếp lớp.

Đối với học sinh tiểu học, pháp luật còn đặt ra giới hạn đặc biệt chặt chẽ hơn. Theo khoản 2 Điều 5 Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT, không tổ chức dạy thêm các môn văn hóa cho học sinh tiểu học, trừ các trường hợp bồi dưỡng về nghệ thuật, thể dục thể thao, rèn luyện kỹ năng sống.

Trách nhiệm của nhà trường và người đứng đầu cơ sở giáo dục

Nhà trường không chỉ là nơi phân công giảng dạy chính khóa mà còn là chủ thể chịu trách nhiệm quản lý hành vi dạy thêm của giáo viên. Theo Điều 10 Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT, hiệu trưởng hoặc người đứng đầu cơ sở giáo dục có trách nhiệm quản lý, kiểm tra và xử lý hoặc kiến nghị xử lý vi phạm trong phạm vi thẩm quyền.

Sau thay đổi về tổ chức chính quyền địa phương, việc phối hợp quản lý hoạt động dạy thêm trên địa bàn được đặt trong cơ chế quản lý mới tương ứng với cấp tỉnh và cấp xã/phường/đặc khu. Trên thực tế, trách nhiệm thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm cần được gắn với đầu mối quản lý giáo dục và chính quyền cơ sở theo thẩm quyền hiện hành.

Từ góc độ quản trị trường học, quy định mới buộc nhà trường phải theo dõi chặt việc phân công chuyên môn, danh sách lớp học và hoạt động dạy thêm của giáo viên. Điều này làm giảm khả năng phát sinh xung đột lợi ích, đồng thời tăng tính minh bạch trong quan hệ giữa giáo viên, học sinh và phụ huynh.

Hệ quả pháp lý khi vi phạm

Vi phạm quy định về dạy thêm có thể dẫn tới xử lý kỷ luật trong nội bộ ngành giáo dục, xử phạt vi phạm hành chính và các hệ quả nghề nghiệp khác tùy tính chất, mức độ. Đối với hành vi dạy thêm ngoài nhà trường có thu tiền cho chính học sinh mình đang dạy chính khóa, chế tài hành chính đã được dự thảo hóa theo hướng tăng nặng, phản ánh thái độ quản lý nghiêm khắc của Nhà nước đối với hành vi này.

Bên cạnh xử lý hành chính, giáo viên còn có thể bị xem xét trách nhiệm theo quy chế nội bộ, quy định về đạo đức nhà giáo và chuẩn mực nghề nghiệp. Trường hợp hành vi có dấu hiệu ép buộc, trù dập, nâng đỡ không minh bạch hoặc trục lợi, cơ quan quản lý giáo dục có cơ sở áp dụng biện pháp xử lý tương ứng với mức độ vi phạm.

Điểm đáng chú ý là pháp luật hiện hành không chỉ quan tâm tới việc có thu tiền hay không, mà còn quan tâm tới sự tự nguyện thực chất của người học. Vì vậy, một mô hình dạy thêm chỉ được coi là an toàn pháp lý khi tách bạch hoàn toàn khỏi lớp học chính khóa và không làm phát sinh áp lực học tập đối với chính học sinh do giáo viên đó giảng dạy.

Kết luận

Giới hạn mới đối với việc giáo viên dạy thêm học sinh mình đang dạy chính khóa thể hiện rõ xu hướng siết chặt minh bạch và phòng ngừa lợi dụng nghề nghiệp trong giáo dục. Trọng tâm không nằm ở việc cấm tuyệt đối dạy thêm, mà ở việc cấm dạy thêm có thu tiền cho chính học sinh đang được giảng dạy và yêu cầu báo cáo, công khai, tách bạch lợi ích.

Trong thực tiễn áp dụng năm 2026, giáo viên và nhà trường cần xác định đúng phạm vi học sinh, đúng địa điểm, đúng hình thức và đúng nghĩa vụ thông báo để bảo đảm tính hợp pháp. Mọi hành vi gắn dạy chính khóa với dạy thêm có thu tiền đều phải được đánh giá thận trọng dưới góc độ pháp lý và đạo đức nghề nghiệp.

Tài liệu tham khảo

• Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT quy định về dạy thêm, học thêm.
• Luật Nhà giáo 2025.
• Luật Giáo dục 2019.
• Văn bản hướng dẫn và thông tin công bố trên Cổng Thông tin Chính phủ về hiệu lực của Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT.
• Các tài liệu phổ biến pháp luật giáo dục của cơ quan quản lý và cơ sở đào tạo pháp luật.