Mang thiết bị định vị, flycam và bộ đàm khi đi nước ngoài

Khung pháp lý điều chỉnh việc mang thiết bị ra nước ngoài

Việc mang thiết bị định vị, flycam hoặc bộ đàm khi xuất cảnh không được xem xét theo một quy định duy nhất, mà phải đối chiếu cùng lúc quy định về xuất khẩu hàng hóa, quản lý thiết bị vô tuyến điện và điều kiện sử dụng thiết bị bay. Trên thực tế, nếu thiết bị là hàng hóa thông thường thì thủ tục hải quan là trọng tâm; nếu thiết bị phát, thu sóng vô tuyến thì còn phải đáp ứng quy định chuyên ngành về tần số; nếu là flycam thì còn liên quan đến cả phần bay và phần truyền dẫn tín hiệu.

Các văn bản nền tảng hiện hành gồm Luật Hải quan 2014, Luật Tần số vô tuyến điện 2009 đã được sửa đổi, bổ sung năm 2022, Thông tư 08/2021/TT-BTTTT về danh mục thiết bị vô tuyến điện được miễn giấy phép sử dụng tần số, Thông tư 46/2016/TT-BTTTT về thiết bị vô tuyến điện được miễn giấy phép, và quy định kỹ thuật liên quan đến thiết bị bay điều khiển từ xa, flycam do cơ quan quản lý chuyên ngành ban hành. Khi áp dụng, cần xác định đúng tính chất kỹ thuật của từng thiết bị trước khi kết luận có được mang ra nước ngoài hay không.

Thiết bị định vị: thường được mang, nhưng phải xem chức năng phát sóng

Thiết bị định vị cá nhân, thiết bị định vị hành trình hoặc thiết bị định vị gắn trên hành lý, phương tiện thường không bị cấm mang khi xuất cảnh nếu chỉ là thiết bị điện tử thông thường và không thuộc danh mục cấm xuất khẩu. Trường hợp thiết bị có chức năng phát tín hiệu vô tuyến, truyền dữ liệu qua mạng di động, GPS kèm modem, hoặc tích hợp SIM, việc quản lý không dừng ở hải quan mà còn phải xét đến quy chuẩn tần số và an toàn sử dụng tại nước đến.

Nếu thiết bị định vị chỉ thu tín hiệu vệ tinh hoặc chỉ dùng để ghi nhận vị trí nội bộ, thông thường không đặt ra thủ tục xin giấy phép sử dụng tần số. Ngược lại, nếu thiết bị có module phát vô tuyến theo băng tần được quản lý, người mang cần kiểm tra quy chuẩn kỹ thuật tương ứng theo Luật Tần số vô tuyến điện 2009 sửa đổi, bổ sung năm 2022 và các thông tư chuyên ngành đang có hiệu lực. Cách tiếp cận đúng là xem chức năng thực tế của thiết bị chứ không chỉ xem tên gọi thương mại.

Flycam: không bị cấm tuyệt đối, nhưng là nhóm rủi ro pháp lý cao

Flycam là loại thiết bị thường bị nhầm với hàng điện tử thông thường, trong khi bản chất của nó là thiết bị bay điều khiển từ xa, có thể kèm camera, bộ phát hình ảnh và bộ phát điều khiển vô tuyến. Theo quy định chuyên ngành về thiết bị vô tuyến điện, các flycam sử dụng băng tần 2,4 GHz hoặc 5 GHz và có công suất phát trong ngưỡng nhất định phải tuân thủ điều kiện về chứng nhận, công bố hợp quy và có thể thuộc diện miễn giấy phép sử dụng tần số nếu đáp ứng đúng tiêu chí kỹ thuật.

Trường hợp flycam có bộ phát vượt ngưỡng cho phép, hoặc dùng dải tần không thuộc diện miễn, người sử dụng phải xin giấy phép sử dụng tần số vô tuyến điện theo Luật Tần số vô tuyến điện 2009 sửa đổi, bổ sung năm 2022 và văn bản hướng dẫn thi hành. Khi mang flycam ra nước ngoài, còn phải xem quy định của nước đến về nhập cảnh thiết bị bay, đăng ký thiết bị, giới hạn độ cao, khu vực cấm bay và nghĩa vụ xin phép bay. Vì vậy, flycam là thiết bị có thể mang đi, nhưng không thể mặc nhiên sử dụng ở bất kỳ quốc gia nào sau khi nhập cảnh.

Những điểm cần kiểm tra trước khi xuất cảnh với flycam

• Thông số tần số điều khiển và truyền hình ảnh của thiết bị.
• Công suất phát và tình trạng chứng nhận hợp quy.
• Quy định nhập khẩu, đăng ký và bay của nước đến.
• Quy định của hãng hàng không về pin lithium và hành lý xách tay.

Bộ đàm: chỉ được mang khi đáp ứng điều kiện tần số và công suất

Bộ đàm là thiết bị vô tuyến điện cầm tay nên chịu sự quản lý trực tiếp của pháp luật về tần số. Theo Thông tư 46/2016/TT-BTTTT và Thông tư 08/2021/TT-BTTTT, một số thiết bị liên lạc bộ đàm công suất thấp hoạt động trong băng tần 446,0–446,2 MHz và đáp ứng điều kiện kỹ thuật tương ứng được miễn giấy phép sử dụng tần số vô tuyến điện. Đây là cơ sở quan trọng để phân biệt bộ đàm dân dụng công suất thấp với các loại bộ đàm chuyên dụng, công suất lớn hoặc dùng băng tần khác.

Nếu bộ đàm không thuộc diện miễn giấy phép, người sử dụng phải có giấy phép sử dụng tần số vô tuyến điện hợp lệ. Khi mang bộ đàm ra nước ngoài, cần kiểm tra thêm quy định của nước nhập cảnh vì nhiều quốc gia giới hạn nghiêm ngặt việc mang theo thiết bị phát sóng cầm tay, đặc biệt là thiết bị có thể gây nhiễu thông tin liên lạc. Việc chỉ mua hợp pháp tại Việt Nam không đồng nghĩa với việc được sử dụng hợp pháp ở nước khác.

Thủ tục hải quan khi mang thiết bị ra nước ngoài

Về nguyên tắc, hàng hóa mang theo người khi xuất cảnh phải khai báo nếu thuộc trường hợp pháp luật hải quan yêu cầu. Theo Luật Hải quan 2014 và văn bản hướng dẫn, người xuất cảnh phải xuất trình, khai báo hàng hóa đúng thực tế; trường hợp hàng hóa có giá trị, số lượng lớn hoặc là thiết bị chuyên dụng cần chứng minh nguồn gốc, quyền sở hữu và mục đích sử dụng. Đối với flycam và bộ đàm, việc mang theo hộp, hóa đơn, thông số kỹ thuật và tài liệu chứng nhận hợp quy giúp giảm đáng kể rủi ro bị kiểm tra kéo dài.

Nếu thiết bị bị cơ quan hải quan nghi ngờ thuộc diện quản lý chuyên ngành, người mang phải chứng minh thiết bị đó không thuộc danh mục cấm, không vi phạm quy định tần số và không thuộc loại hàng hóa phải xin phép trước khi xuất khẩu. Trường hợp không chứng minh được, cơ quan có thẩm quyền có thể tạm giữ để xác minh hoặc yêu cầu bổ sung giấy tờ liên quan. Vì vậy, cách xử lý an toàn nhất là chuẩn bị hồ sơ kỹ thuật trước chuyến đi.

Trường hợp được mang và trường hợp không nên mang

Được mang khi thiết bị chỉ là hàng hóa thông thường, không nằm trong danh mục cấm, không vượt điều kiện tần số, và đáp ứng quy định của nước đến. Được mang nhưng phải kiểm tra kỹ khi thiết bị là flycam hoặc bộ đàm vì đây là nhóm thiết bị phát sóng, dễ phát sinh nghĩa vụ về chứng nhận, hợp quy hoặc giấy phép tần số.

Không nên mang khi thiết bị không rõ nguồn gốc, không có thông số kỹ thuật, có dấu hiệu can thiệp tần số, hoặc thuộc loại chuyên dụng mà nước đến cấm nhập. Không nên mang bộ đàm công suất lớn hoặc flycam có bộ phát chưa được kiểm tra tương thích tần số, vì rủi ro bị giữ tại cửa khẩu hoặc bị xử phạt là rất cao. Với thiết bị định vị có chức năng phát tín hiệu, cũng không nên coi là hàng điện tử thông thường nếu chưa rà soát kỹ cấu hình vô tuyến.

Kết luận

Đi nước ngoài vẫn có thể mang thiết bị định vị, flycam hoặc bộ đàm, nhưng không thể áp dụng một câu trả lời chung cho mọi trường hợp. Thiết bị định vị thường ít rủi ro hơn nếu chỉ là thiết bị thu/ghi nhận vị trí; flycam và bộ đàm lại chịu sự quản lý chặt chẽ hơn vì liên quan đến phát sóng vô tuyến, hợp quy và giấy phép tần số. Trước khi khởi hành, cần kiểm tra đồng thời quy định của Việt Nam, của hãng vận chuyển và của nước nhập cảnh để bảo đảm thiết bị được mang hợp pháp và sử dụng hợp pháp.

Tài liệu tham khảo

• Luật Hải quan 2014.
• Luật Tần số vô tuyến điện 2009, sửa đổi, bổ sung năm 2022.
• Thông tư 08/2021/TT-BTTTT của Bộ Thông tin và Truyền thông.
• Thông tư 46/2016/TT-BTTTT của Bộ Thông tin và Truyền thông.
• Các quy chuẩn kỹ thuật và hướng dẫn quản lý thiết bị flycam, thiết bị vô tuyến điện do cơ quan quản lý chuyên ngành ban hành.