Công chức bị xếp loại không hoàn thành nhiệm vụ có quyền khiếu nại không?

Khái quát về kết quả đánh giá công chức ở mức không hoàn thành nhiệm vụ

Đánh giá, xếp loại chất lượng công chức được thực hiện theo nguyên tắc công khai, khách quan, đúng thẩm quyền và đúng tiêu chí. Theo Điều 12 Nghị định 90/2020/NĐ-CP, công chức được xếp loại ở mức không hoàn thành nhiệm vụ khi không đáp ứng các tiêu chí luật định. Đối với công chức không giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý, một trong các căn cứ là có trên 50% tiêu chí về kết quả thực hiện nhiệm vụ không bảo đảm tiến độ, chất lượng, hiệu quả; đối với công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý, tiêu chí cũng được xác định cụ thể tại khoản 2 Điều 11 Nghị định 90/2020/NĐ-CP.

Về mặt pháp lý, kết quả đánh giá này là căn cứ quản lý cán bộ, công chức, chứ không phải là một hình thức kỷ luật. Tuy vậy, nó có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi nghề nghiệp, vị trí công tác và việc xem xét trách nhiệm của công chức trong năm đánh giá. Vì vậy, vấn đề đặt ra là công chức có được khiếu nại hoặc yêu cầu xem xét lại kết quả này hay không.

Công chức có quyền khiếu nại kết quả xếp loại không hoàn thành nhiệm vụ hay không

Theo Luật Khiếu nại 2011, khiếu nại là việc cá nhân, cơ quan, tổ chức đề nghị cơ quan, người có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình. Thời hiệu khiếu nại là 90 ngày kể từ ngày nhận được quyết định hành chính hoặc biết được quyết định hành chính, hành vi hành chính theo Điều 9 Luật Khiếu nại 2011.

Tuy nhiên, kết quả đánh giá, xếp loại chất lượng công chức theo Nghị định 90/2020/NĐ-CP được thiết kế là một quy trình quản lý nội bộ, có hình thức thông báo kết quả bằng văn bản và công khai trong cơ quan, đơn vị. Pháp luật hiện hành không quy định một thủ tục khiếu nại riêng, độc lập như đối với nhiều quyết định hành chính thông thường. Do đó, công chức không nên mặc nhiên coi mọi trường hợp bị xếp loại không hoàn thành nhiệm vụ là đối tượng khiếu nại theo Luật Khiếu nại.

Trong thực tiễn pháp lý, cách tiếp cận đúng là xác định bản chất của văn bản phát sinh tranh chấp. Nếu cơ quan ban hành một quyết định hành chính độc lập làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền, lợi ích cụ thể thì có cơ sở xem xét khiếu nại theo Luật Khiếu nại 2011. Ngược lại, nếu chỉ là kết quả xếp loại chất lượng trong quy trình đánh giá định kỳ, công chức chủ yếu có quyền đề nghị cơ quan đã đánh giá xem xét, giải trình, điều chỉnh nếu có sai sót.

Quyền đề nghị xem xét lại kết quả đánh giá của công chức

Dù pháp luật không thiết kế một thủ tục khiếu nại chuyên biệt cho mọi kết quả xếp loại chất lượng công chức, công chức vẫn có quyền bảo vệ mình bằng con đường nội bộ. Theo nguyên tắc chung của quản lý công vụ và nguyên tắc bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người bị tác động, công chức có thể gửi văn bản đề nghị người có thẩm quyền đánh giá, xếp loại hoặc cấp trên trực tiếp xem xét lại nội dung nhận xét, tiêu chí áp dụng và căn cứ tài liệu.

Văn bản đề nghị cần nêu rõ phần nào của kết quả đánh giá không đúng, vì sao không đúng, và kèm theo tài liệu chứng minh như kế hoạch công tác, biên bản giao việc, kết quả hoàn thành nhiệm vụ, nhận xét của đơn vị chuyên môn hoặc tài liệu về yếu tố khách quan. Cách làm này phù hợp hơn với bản chất của hoạt động đánh giá công chức, đồng thời tạo điều kiện để cơ quan sửa sai nếu việc xếp loại thiếu căn cứ hoặc chưa phản ánh đúng kết quả công vụ thực tế.

Nếu kết quả xếp loại kéo theo một quyết định hành chính khác làm ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của công chức, chẳng hạn quyết định về kỷ luật, thôi việc, điều chuyển hoặc cắt quyền lợi theo văn bản riêng, công chức được quyền thực hiện khiếu nại hoặc khởi kiện theo pháp luật tố tụng hành chính đối với chính văn bản đó. Khi đó, đối tượng tranh chấp không còn chỉ là kết quả xếp loại, mà là quyết định hành chính cụ thể phát sinh từ kết quả ấy.

Trình tự thực tiễn nên thực hiện khi không đồng ý với kết quả xếp loại

Trước hết, công chức cần yêu cầu cơ quan, đơn vị cung cấp hoặc đối chiếu đầy đủ hồ sơ đánh giá theo Nghị định 90/2020/NĐ-CP, gồm phiếu tự đánh giá, biên bản họp nhận xét, ý kiến của cấp ủy nếu có, kết luận đánh giá và thông báo bằng văn bản. Việc kiểm tra hồ sơ giúp xác định có sai sót về quy trình, thẩm quyền, tiêu chí hay không.

Tiếp theo, công chức nên gửi kiến nghị xem xét lại đến người ký kết luận hoặc người có thẩm quyền cấp trên trực tiếp, trình bày ngắn gọn, rõ ràng và có căn cứ. Nếu cơ quan không sửa đổi hoặc không giải trình thỏa đáng, công chức có thể cân nhắc sử dụng quyền khiếu nại đối với quyết định hành chính độc lập liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình theo Luật Khiếu nại 2011.

Trong trường hợp người giải quyết không thực hiện đúng trách nhiệm, kéo dài thời gian hoặc gây cản trở việc thực hiện quyền của người khiếu nại, pháp luật về khiếu nại vẫn đặt ra cơ chế trách nhiệm đối với người có thẩm quyền. Điều này bảo đảm quyền yêu cầu xem xét lại không bị vô hiệu hóa trong thực tiễn.

Giá trị pháp lý của việc xếp loại không hoàn thành nhiệm vụ

Xếp loại không hoàn thành nhiệm vụ không đồng nghĩa với kết luận vi phạm kỷ luật. Đây là đánh giá tổng hợp về mức độ hoàn thành nhiệm vụ trong năm, dựa trên tiêu chí pháp luật và công việc được giao. Vì vậy, một công chức có thể bị xếp loại thấp do hạn chế về kết quả công tác, nhưng không nhất thiết bị xử lý kỷ luật nếu không có căn cứ riêng về vi phạm.

Tuy nhiên, kết quả này vẫn có hệ quả pháp lý đáng kể trong quản lý công chức. Nó có thể ảnh hưởng đến việc bình xét thi đua, đánh giá năm sau, quy hoạch, bổ nhiệm, đào tạo, bồi dưỡng và việc xem xét trách nhiệm quản lý. Do đó, việc yêu cầu xem xét lại cần được thực hiện sớm, đúng căn cứ và đúng thẩm quyền.

Kết luận

Công chức bị xếp loại không hoàn thành nhiệm vụ không mặc nhiên có một quyền khiếu nại độc lập đối với chính kết quả đánh giá như đối với mọi quyết định hành chính thông thường. Cách xử lý đúng là trước hết đề nghị xem xét lại trong nội bộ cơ quan, đối chiếu hồ sơ và yêu cầu sửa sai nếu có vi phạm về quy trình hoặc tiêu chí. Chỉ khi phát sinh một quyết định hành chính độc lập làm ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp thì mới đặt ra quyền khiếu nại theo Luật Khiếu nại 2011.

Tài liệu tham khảo

• Luật Khiếu nại 2011.
• Nghị định 90/2020/NĐ-CP về đánh giá, xếp loại chất lượng cán bộ, công chức, viên chức.
• Luật Cán bộ, công chức 2008, sửa đổi, bổ sung 2019.
• Nghị định 112/2020/NĐ-CP về xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức.
• Văn bản hướng dẫn, giải đáp của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về công tác đánh giá, xếp loại công chức.