Công bố thông tin trên thị trường chứng khoán: nội dung, thời hạn và trách nhiệm

Khái quát về công bố thông tin trên thị trường chứng khoán

Công bố thông tin là nghĩa vụ pháp lý trung tâm trong quản trị thị trường chứng khoán, nhằm bảo đảm nhà đầu tư tiếp cận thông tin đầy đủ, chính xác và kịp thời. Theo khoản 1 Điều 119 Luật Chứng khoán 2019, việc công bố thông tin phải đáp ứng đồng thời ba yêu cầu này. Cơ chế công bố thông tin không chỉ phục vụ quyền được biết của nhà đầu tư mà còn góp phần phòng ngừa giao dịch nội gián, thao túng giá và bất cân xứng thông tin.

Pháp luật hiện hành điều chỉnh tương đối toàn diện từ chủ thể công bố, nội dung công bố, thời hạn công bố đến phương tiện công bố và trách nhiệm phát sinh khi vi phạm. Trọng tâm của hệ thống quy định nằm ở Luật Chứng khoán 2019, cùng với các văn bản hướng dẫn thi hành, trong đó có Thông tư 96/2020/TT-BTC và các văn bản sửa đổi, bổ sung. Các quy định này được áp dụng cho công ty đại chúng, tổ chức phát hành trái phiếu ra công chúng, tổ chức niêm yết, đăng ký giao dịch và nhiều chủ thể có liên quan khác.

Nguyên tắc và chủ thể có nghĩa vụ công bố thông tin

Theo khoản 1, khoản 2, khoản 3, khoản 4 và khoản 5 Điều 119 Luật Chứng khoán 2019, công bố thông tin phải bảo đảm đầy đủ, chính xác, kịp thời; chủ thể công bố phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung đã công bố; khi có thay đổi thì phải công bố kịp thời nội dung thay đổi và lý do thay đổi; và phải lưu giữ thông tin đã công bố theo quy định. Đây là những nguyên tắc nền tảng chi phối toàn bộ chế định công bố thông tin trên thị trường chứng khoán.

Chủ thể có nghĩa vụ công bố thông tin được xác định chủ yếu tại Điều 118 Luật Chứng khoán 2019 và các văn bản hướng dẫn. Nhóm chủ thể điển hình gồm công ty đại chúng, tổ chức niêm yết, tổ chức đăng ký giao dịch, tổ chức phát hành trái phiếu ra công chúng, công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ, quỹ đầu tư chứng khoán, cổ đông lớn, người nội bộ và người có liên quan. Đối với tổ chức, việc công bố thông tin do người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền thực hiện; đối với cá nhân, việc công bố do chính cá nhân thực hiện hoặc ủy quyền theo quy định.

Nội dung công bố thông tin trên thị trường chứng khoán

1. Công bố thông tin định kỳ

Công bố thông tin định kỳ là loại nghĩa vụ mang tính thường xuyên, gắn với hoạt động quản trị, tài chính và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Đối với công ty đại chúng và tổ chức niêm yết, nội dung định kỳ thường bao gồm báo cáo tài chính quý, bán niên, năm; báo cáo thường niên; tình hình quản trị công ty; và các thông tin quản lý, điều hành có liên quan. Cùng với đó, một số chủ thể còn phải công bố các báo cáo chuyên biệt theo tính chất hoạt động, như báo cáo về tình hình sử dụng vốn, sử dụng nguồn vốn từ đợt chào bán, hoặc báo cáo về hoạt động quỹ.

2. Công bố thông tin bất thường

Công bố thông tin bất thường áp dụng đối với những sự kiện phát sinh ngoài kế hoạch định kỳ nhưng có ảnh hưởng đáng kể đến tình trạng tài chính, hoạt động kinh doanh, quyền lợi nhà đầu tư hoặc giá chứng khoán. Nhóm thông tin này thường bao gồm thay đổi nhân sự quản lý chủ chốt, quyết định chia tách, sáp nhập, hợp nhất, giải thể, phá sản, phát hành thêm, mua lại cổ phiếu, thay đổi chiến lược kinh doanh, tranh chấp trọng yếu hoặc sự kiện ảnh hưởng lớn đến lợi ích của cổ đông và nhà đầu tư. Tính chất của công bố bất thường nằm ở yêu cầu phản ứng nhanh, vì độ trễ thông tin có thể làm sai lệch quyết định đầu tư trên thị trường.

3. Công bố thông tin theo yêu cầu

Công bố thông tin theo yêu cầu phát sinh khi cơ quan quản lý hoặc sở giao dịch chứng khoán yêu cầu tổ chức, cá nhân liên quan cung cấp thông tin để làm rõ sự kiện, xác minh tin đồn hoặc phục vụ công tác giám sát thị trường. Cơ chế này đặc biệt quan trọng trong các trường hợp có biến động giá bất thường, dấu hiệu gây nhiễu thông tin hoặc nghi vấn ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi nhà đầu tư. Khi đã có yêu cầu hợp lệ, chủ thể liên quan phải công bố hoặc báo cáo đúng phạm vi, đúng thời hạn và đúng nội dung được yêu cầu.

Thời hạn công bố thông tin

Thời hạn công bố thông tin được xác định khác nhau tùy theo loại thông tin và mức độ khẩn cấp của sự kiện. Với thông tin định kỳ, pháp luật quy định mốc thời gian cụ thể theo từng loại báo cáo, từng chu kỳ tài chính và từng chủ thể. Với thông tin bất thường, thời hạn thường rất ngắn, tính bằng giờ hoặc trong ngày làm việc kể từ khi sự kiện phát sinh hoặc kể từ khi có quyết định, nghị quyết, kết luận, văn bản làm căn cứ công bố.

Trong thực tiễn tuân thủ, việc xác định thời điểm “phát sinh sự kiện” hoặc “nhận được thông tin” có ý nghĩa then chốt vì đây là căn cứ tính thời hạn công bố. Chậm một thời điểm có thể làm thay đổi hoàn toàn trạng thái tuân thủ của doanh nghiệp. Vì vậy, tổ chức công bố thông tin cần thiết lập quy trình nội bộ để ghi nhận thời gian tiếp nhận, phê duyệt, ký duyệt và phát hành thông tin một cách đồng bộ.

Đối với trường hợp không thể công bố đúng hạn do sự kiện bất khả kháng, pháp luật cho phép tạm hoãn nhưng phải thực hiện nghĩa vụ thông báo theo quy định và công bố ngay sau khi trở ngại được khắc phục. Cách tiếp cận này thể hiện sự cân bằng giữa yêu cầu minh bạch thị trường và điều kiện thực tế của chủ thể công bố. Tuy nhiên, ngoại lệ bất khả kháng không phải là căn cứ tùy nghi; chủ thể phải chứng minh được tính khách quan của sự kiện và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ bổ sung sau đó.

Phương tiện công bố và yêu cầu về hình thức

Thông tin trên thị trường chứng khoán phải được công bố trên đúng phương tiện theo quy định, thường bao gồm trang thông tin điện tử của tổ chức công bố thông tin, hệ thống công bố thông tin của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và trang thông tin điện tử của Sở giao dịch chứng khoán có liên quan. Với một số chủ thể, việc công bố bằng tiếng Việt là bắt buộc; một số đối tượng còn phải công bố thêm bằng tiếng Anh theo lộ trình pháp luật quy định. Việc đồng thời công bố và báo cáo đến cơ quan quản lý giúp bảo đảm khả năng giám sát và đối chiếu thông tin.

Về hình thức, nội dung công bố phải thống nhất, rõ ràng và không gây hiểu nhầm. Nếu thông tin đã công bố có sai sót hoặc thay đổi, chủ thể phải công bố lại hoặc đính chính theo quy định, đồng thời nêu rõ nội dung đã sửa đổi và lý do sửa đổi. Quy tắc này bảo đảm tính liên tục và khả năng truy vết của dòng thông tin trên thị trường.

Trách nhiệm pháp lý khi vi phạm nghĩa vụ công bố thông tin

Trách nhiệm trước hết thuộc về chính tổ chức, cá nhân công bố thông tin. Theo khoản 2 Điều 119 Luật Chứng khoán 2019, chủ thể công bố chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung đã công bố; do đó, mọi sai lệch về số liệu, nhận định, thời điểm hoặc phạm vi thông tin đều có thể kéo theo hậu quả pháp lý. Trách nhiệm này có thể phát sinh ở cả bình diện hành chính, dân sự và trong những trường hợp nghiêm trọng là hình sự nếu hành vi vi phạm thỏa mãn dấu hiệu cấu thành tội phạm.

Ở bình diện quản trị nội bộ, doanh nghiệp phải thiết lập cơ chế kiểm soát chéo giữa bộ phận pháp chế, tài chính, công bố thông tin và người đại diện theo pháp luật. Người ký, người kiểm tra, người cung cấp dữ liệu và người phê duyệt đều có thể phát sinh trách nhiệm tương ứng nếu để xảy ra vi phạm. Đối với tổ chức niêm yết, yêu cầu quản trị này đặc biệt nghiêm ngặt vì ảnh hưởng trực tiếp đến tính công khai và uy tín của thị trường.

Đối với cơ quan quản lý, quyền yêu cầu công bố, xác minh, nhắc nhở và xử lý vi phạm là công cụ thiết yếu để bảo vệ trật tự thị trường. Khi có dấu hiệu không công bố, công bố chậm, công bố sai hoặc che giấu thông tin, chủ thể vi phạm có thể bị xử phạt vi phạm hành chính và buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định pháp luật về xử phạt trong lĩnh vực chứng khoán. Việc xử lý này mang tính phòng ngừa, răn đe và bảo đảm kỷ luật thị trường.

Ý nghĩa tuân thủ đối với doanh nghiệp và nhà đầu tư

Tuân thủ nghĩa vụ công bố thông tin không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là tiêu chuẩn quản trị hiện đại của doanh nghiệp niêm yết và công ty đại chúng. Doanh nghiệp công bố minh bạch thường có khả năng tiếp cận vốn tốt hơn, tạo dựng niềm tin với cổ đông và giảm thiểu rủi ro tranh chấp. Ngược lại, công bố chậm hoặc sai lệch dễ dẫn đến biến động giá, mất uy tín và gia tăng chi phí tuân thủ, chi phí vốn.

Đối với nhà đầu tư, hệ thống công bố thông tin là cơ sở để đánh giá chất lượng doanh nghiệp, mức độ rủi ro và triển vọng đầu tư. Khi thông tin được công bố đúng hạn, đầy đủ và kiểm chứng được, thị trường vận hành theo nguyên tắc công bằng hơn. Vì vậy, công bố thông tin không chỉ là nghĩa vụ của doanh nghiệp mà còn là điều kiện nền tảng để bảo đảm tính lành mạnh của toàn bộ thị trường chứng khoán.

Tài liệu tham khảo

• Luật Chứng khoán 2019, số 54/2019/QH14.
• Thông tư 96/2020/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn công bố thông tin trên thị trường chứng khoán.
• Thông tư 18/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến công bố thông tin.
• Văn bản hợp nhất 41/VBHN-BTC năm 2025 hướng dẫn công bố thông tin trên thị trường chứng khoán.
• Cổng thông tin điện tử của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.
• Hệ thống văn bản pháp luật do cơ quan nhà nước có thẩm quyền công bố.