Có anh hoặc em ruột đang tại ngũ: người còn lại có được tạm hoãn gọi nhập ngũ không?

Có anh hoặc em ruột đang tại ngũ thì có được tạm hoãn gọi nhập ngũ không?

Có. Theo điểm d khoản 1 Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015, công dân có anh, chị hoặc em ruột là hạ sĩ quan, binh sĩ đang phục vụ tại ngũ thuộc diện tạm hoãn gọi nhập ngũ. Quy định này cũng áp dụng đối với trường hợp anh, chị hoặc em ruột là hạ sĩ quan, chiến sĩ thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân. Đây là căn cứ pháp lý trực tiếp, rõ ràng và hiện hành để cơ quan có thẩm quyền xem xét tạm hoãn.

Như vậy, chỉ cần trong gia đình đã có một người con ruột đang thực hiện nghĩa vụ tại ngũ thì người còn lại thuộc nhóm được tạm hoãn gọi nhập ngũ, nếu đáp ứng đúng điều kiện pháp luật nêu trên. Quy định này không đặt thêm yêu cầu về số lượng anh chị em trong gia đình, cũng không phân biệt người đang tại ngũ là anh trai hay em trai. Điều cốt lõi là mối quan hệ ruột thịt và tình trạng đang phục vụ tại ngũ theo đúng quy định của luật.

Bản chất của tạm hoãn gọi nhập ngũ

Tạm hoãn gọi nhập ngũ không phải là miễn nghĩa vụ quân sự. Đây là cơ chế pháp lý cho phép tạm thời chưa gọi công dân nhập ngũ trong một thời điểm nhất định khi lý do tạm hoãn còn tồn tại. Khi lý do tạm hoãn không còn, công dân vẫn có thể được xem xét gọi nhập ngũ nếu còn trong độ tuổi và đủ tiêu chuẩn tuyển quân.

Chính vì vậy, trường hợp có anh hoặc em ruột đang tại ngũ chỉ làm phát sinh quyền được tạm hoãn trong thời gian người thân đó còn đang phục vụ. Nếu người đang tại ngũ xuất ngũ, căn cứ tạm hoãn theo điểm d khoản 1 Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015 không còn, và công dân còn lại có thể tiếp tục thuộc diện xem xét tuyển chọn trong các đợt sau.

Điều kiện áp dụng trên thực tế

Để được ghi nhận tạm hoãn, công dân cần chứng minh đúng tình trạng pháp lý của người anh, chị hoặc em ruột đang phục vụ tại ngũ. Thực tiễn xử lý thường dựa trên các giấy tờ nhân thân, giấy tờ chứng minh quan hệ ruột thịt và thông tin xác nhận về việc đang thực hiện nghĩa vụ. Việc xem xét thuộc thẩm quyền của cơ quan, hội đồng và cơ quan quân sự có liên quan trong quy trình tuyển quân ở địa phương.

Không phải mọi trường hợp “đi bộ đội” trong gia đình đều mặc nhiên làm phát sinh tạm hoãn. Căn cứ áp dụng phải đúng là người thân đang phục vụ tại ngũ hoặc đang thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân theo đúng nội dung luật. Nếu người thân đã xuất ngũ, đang chờ nhập ngũ, hoặc không còn trong trạng thái phục vụ tại ngũ thì không áp dụng căn cứ này.

Mối quan hệ giữa tạm hoãn và miễn gọi nhập ngũ

Pháp luật nghĩa vụ quân sự phân biệt rất rõ giữa tạm hoãn và miễn gọi nhập ngũ. Miễn là chấm dứt nghĩa vụ gọi nhập ngũ đối với một số trường hợp đặc biệt được luật liệt kê riêng; còn tạm hoãn chỉ là dừng gọi trong một thời gian nhất định. Do đó, trường hợp có anh hoặc em ruột đang tại ngũ chỉ được xếp vào nhóm tạm hoãn, không phải miễn.

Điều này có ý nghĩa quan trọng trong thực tiễn tư vấn và giải quyết hồ sơ. Người dân thường nhầm lẫn rằng đã có một người con đi nghĩa vụ thì người còn lại được “miễn” vĩnh viễn, nhưng pháp luật không quy định như vậy. Khi điều kiện tạm hoãn chấm dứt, việc gọi nhập ngũ vẫn được thực hiện nếu công dân còn thuộc diện tuyển chọn.

Thời điểm và thủ tục cần lưu ý

Việc tạm hoãn được xem xét theo từng đợt tuyển quân hằng năm. Công dân có nghĩa vụ cung cấp đầy đủ thông tin, giấy tờ chứng minh để cơ quan có thẩm quyền đánh giá chính xác căn cứ tạm hoãn. Nếu không nộp hoặc không chứng minh được tình trạng người thân đang tại ngũ, hồ sơ có thể không được chấp nhận ngay trong đợt xem xét đó.

Trường hợp đã được tạm hoãn nhưng sau đó lý do không còn, công dân cần theo dõi thông báo tuyển quân của địa phương. Khi vẫn trong độ tuổi gọi nhập ngũ và đáp ứng các tiêu chuẩn theo luật, người đó vẫn có thể tiếp tục bị gọi tham gia nghĩa vụ quân sự.

Ý nghĩa chính sách của quy định này

Quy định tại điểm d khoản 1 Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015 thể hiện chính sách nhân văn trong tuyển quân. Nhà làm luật ghi nhận hoàn cảnh gia đình có nhiều người con cùng trong độ tuổi nghĩa vụ, từ đó hạn chế việc cùng lúc huy động quá nhiều thành viên ruột thịt của một gia đình. Cách tiếp cận này bảo đảm sự cân bằng giữa nhu cầu quốc phòng và ổn định đời sống gia đình.

Đồng thời, quy định cũng tạo ra sự thống nhất trong áp dụng pháp luật trên toàn quốc. Khi có cùng một căn cứ pháp lý rõ ràng, cơ quan tuyển quân và công dân đều có cơ sở để xác định quyền được tạm hoãn, tránh cách hiểu khác nhau giữa các địa phương.

Kết luận

Người còn lại trong gia đình được tạm hoãn gọi nhập ngũ nếu có anh, chị hoặc em ruột đang phục vụ tại ngũ hoặc đang thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân, theo điểm d khoản 1 Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015. Đây là căn cứ tạm hoãn, không phải miễn nghĩa vụ. Khi lý do tạm hoãn không còn, công dân vẫn có thể được xem xét gọi nhập ngũ nếu còn đủ điều kiện theo pháp luật.

Tài liệu tham khảo

• Luật Nghĩa vụ quân sự 2015, đặc biệt Điều 41 về tạm hoãn và miễn gọi nhập ngũ.
• Luật Dân quân tự vệ 2019, phần sửa đổi, bổ sung liên quan đến nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân và các quy định liên quan.
• Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quốc phòng, cơ yếu và nghĩa vụ quân sự.
• Các văn bản hướng dẫn tuyển chọn và gọi công dân nhập ngũ của Bộ Quốc phòng còn hiệu lực đến năm 2026.