C/O cấp sau ngày xuất khẩu có được hưởng ưu đãi thuế không?

C/O cấp sau ngày xuất khẩu: vấn đề pháp lý cốt lõi

Trong thực tiễn xuất nhập khẩu, C/O cấp sau ngày xuất khẩu không đồng nghĩa với việc mất quyền hưởng ưu đãi thuế quan. Pháp luật về xuất xứ hàng hóa của Việt Nam thừa nhận cơ chế cấp sau trong những trường hợp nhất định, với điều kiện C/O vẫn đáp ứng đúng quy tắc xuất xứ, đúng mẫu biểu và đúng thời hạn luật định. Vấn đề quyết định không nằm ở việc C/O được cấp muộn hay không, mà nằm ở việc chứng từ đó có được pháp luật và điều ước quốc tế liên quan chấp nhận hay không.

Về bản chất, C/O là chứng từ chứng minh hàng hóa có xuất xứ đáp ứng điều kiện để được hưởng thuế suất ưu đãi đặc biệt theo hiệp định thương mại tự do hoặc ưu đãi thuế quan khác. Nếu C/O được cấp sau nhưng thuộc trường hợp được phép cấp sau, thì C/O vẫn có giá trị chứng minh xuất xứ và vẫn được dùng làm căn cứ hưởng ưu đãi thuế. Ngược lại, nếu C/O cấp sau không đáp ứng điều kiện bắt buộc, cơ quan hải quan có quyền từ chối áp dụng ưu đãi.

Cơ sở pháp lý hiện hành về C/O cấp sau

Theo điểm a khoản 1 Điều 15 Nghị định 31/2018/NĐ-CP, chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa có thể được cấp sau trong trường hợp không được cấp vào thời điểm xuất khẩu, nếu phù hợp quy định của điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên hoặc quy định của pháp luật có liên quan. Quy định này cho thấy pháp luật Việt Nam không đặt ra sự cấm đoán tuyệt đối đối với C/O cấp sau, mà cho phép áp dụng khi có căn cứ hợp lệ.

Theo khoản 1 Điều 17 Nghị định 31/2018/NĐ-CP, trong trường hợp chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa không được cấp vào thời điểm xuất khẩu, chứng từ có thể được cấp sau và có giá trị hiệu lực tính từ thời điểm giao hàng, nhưng không quá 1 năm kể từ ngày giao hàng; đồng thời phải được đóng dấu hoặc ghi chú “ISSUED RETROACTIVELY” hoặc “ISSUED RETROSPECTIVELY” trên chứng từ. Đây là điều kiện pháp lý then chốt để C/O cấp sau được công nhận.

Theo khoản 1 Điều 4 Thông tư 33/2023/TT-BTC, hồ sơ chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa dùng trong thủ tục hải quan được thực hiện theo quy định về xuất xứ hàng hóa và quy định pháp luật hải quan có liên quan. Vì vậy, khi nộp C/O cấp sau, doanh nghiệp phải bảo đảm đồng thời điều kiện về thời điểm cấp, hình thức thể hiện và tính phù hợp với cơ chế ưu đãi áp dụng cho từng hiệp định.

C/O cấp sau có được hưởng ưu đãi thuế không?

Câu trả lời là có, nếu C/O cấp sau đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp lý. Điều kiện thứ nhất là C/O được cấp trong trường hợp được phép cấp sau theo Nghị định 31/2018/NĐ-CP hoặc theo điều ước quốc tế có liên quan. Điều kiện thứ hai là C/O phải được cấp trong thời hạn luật định, thông thường không quá 1 năm kể từ ngày giao hàng, và phải có ghi chú thể hiện đây là chứng từ cấp sau.

Điều kiện thứ ba là hàng hóa thực tế phải đáp ứng quy tắc xuất xứ ưu đãi của hiệp định áp dụng. C/O chỉ là chứng cứ về xuất xứ, không tự động tạo ra quyền hưởng ưu đãi nếu hàng hóa không đủ tiêu chí xuất xứ. Do đó, trong quá trình kiểm tra, cơ quan hải quan có thể yêu cầu đối chiếu hồ sơ thương mại, chứng từ vận tải, định mức nguyên liệu, quy trình sản xuất và các tài liệu khác để xác minh tính hợp lệ của C/O.

Trong thực tiễn, nếu C/O cấp sau được nộp đúng quy định và còn trong thời hạn xét ưu đãi, cơ quan hải quan chấp nhận áp dụng thuế suất ưu đãi đặc biệt theo hiệp định tương ứng. Nếu doanh nghiệp nộp chậm nhưng vẫn trong thời hạn cho phép và đáp ứng điều kiện pháp lý, quyền hưởng ưu đãi không bị loại bỏ chỉ vì yếu tố thời điểm cấp. Như vậy, việc cấp sau không phải là căn cứ từ chối ưu đãi thuế, mà chỉ là một tình huống cần kiểm tra chặt chẽ hơn.

Những trường hợp C/O cấp sau bị từ chối ưu đãi

C/O cấp sau sẽ không được chấp nhận nếu vượt quá thời hạn luật định, không có ghi chú cấp sau theo yêu cầu, hoặc không do cơ quan, tổ chức có thẩm quyền cấp. Ngoài ra, nếu hiệp định thương mại áp dụng có quy định riêng khắt khe hơn Nghị định 31/2018/NĐ-CP thì phải ưu tiên áp dụng quy định của hiệp định đó và văn bản hướng dẫn thi hành. Trường hợp này thường phát sinh với từng mẫu C/O cụ thể, từng thị trường nhập khẩu và từng cam kết ưu đãi khác nhau.

C/O cũng bị từ chối nếu nội dung chứng từ mâu thuẫn với bộ hồ sơ hải quan, thể hiện sai mã hàng, sai tiêu chí xuất xứ, sai ngày giao hàng hoặc có dấu hiệu sửa chữa, tẩy xóa không hợp lệ. Một C/O được cấp đúng thời hạn nhưng không chứng minh được hàng hóa đáp ứng xuất xứ ưu đãi vẫn không được dùng để hưởng thuế suất ưu đãi. Do đó, điều kiện về nội dung xuất xứ có vai trò ngang bằng với điều kiện về thời điểm cấp.

Nguyên tắc thực hành khi làm thủ tục hải quan

Doanh nghiệp cần kiểm tra ngay từ đầu xem hiệp định hoặc chương trình ưu đãi đang áp dụng có chấp nhận C/O cấp sau hay không, thời hạn bao lâu, và có yêu cầu ghi chú riêng nào trên mẫu C/O. Hồ sơ nên được chuẩn bị đồng bộ giữa hợp đồng, hóa đơn, vận đơn, tờ khai, bảng kê nguyên liệu và tài liệu sản xuất để sẵn sàng giải trình khi bị kiểm tra. Nếu C/O cấp sau được nộp bổ sung, cần bảo đảm chứng từ nộp bổ sung còn trong thời hạn xét ưu đãi theo quy định của pháp luật hải quan và hiệp định liên quan.

Về mặt quản trị rủi ro, doanh nghiệp nên xin C/O càng sớm càng tốt, đồng thời lưu trữ đầy đủ bộ hồ sơ gốc chứng minh xuất xứ. Khi phát sinh việc cấp sau, việc xác định đúng căn cứ pháp lý và đúng mẫu C/O là yếu tố quyết định để tránh bị ấn định lại thuế hoặc bị bác ưu đãi. Trong giao dịch có giá trị lớn, nên rà soát trước với bộ phận pháp chế hoặc đơn vị làm thủ tục hải quan để hạn chế tranh chấp với cơ quan hải quan.

Kết luận

C/O cấp sau ngày xuất khẩu vẫn được hưởng ưu đãi thuế nếu thuộc trường hợp được phép cấp sau, đáp ứng thời hạn luật định, có ký hiệu hoặc ghi chú theo yêu cầu và chứng minh được hàng hóa có xuất xứ ưu đãi. Theo quy định hiện hành, căn cứ trọng tâm là khoản 1 Điều 17 Nghị định 31/2018/NĐ-CP và quy định liên quan tại Thông tư 33/2023/TT-BTC. Vì vậy, câu trả lời không phụ thuộc đơn thuần vào thời điểm cấp, mà phụ thuộc vào tính hợp lệ của C/O và hồ sơ xuất xứ kèm theo.

Tài liệu tham khảo

• Nghị định 31/2018/NĐ-CP của Chính phủ về hướng dẫn Luật Quản lý ngoại thương về xuất xứ hàng hóa.
• Thông tư 33/2023/TT-BTC của Bộ Tài chính quy định về xác định xuất xứ hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.
• Luật Quản lý ngoại thương 2017.
• Các hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam là thành viên, áp dụng đối với từng mẫu C/O cụ thể.
• Văn bản hướng dẫn thủ tục hải quan và kiểm tra xuất xứ hàng hóa hiện hành của Bộ Tài chính và cơ quan hải quan.